Prawo ucznia w Polsce i Niemczech: Inne procedury
Sąd w Neustadt nie zgodził się na przeliczenie wyniku Abitur na podstawie samej liczby godzin zajęć, które się nie odbyły. W polskim systemie obowiązują odrębne zasady egzaminu maturalnego i odwołań od wyników. Używanie niemieckiego wyroku do formułowania polskich uprawnień byłoby błędne.
Zarządzanie planem lekcji, organizacją egzaminów i warunkami nauki wymaga konkretnych decyzji szkoły lub organu oświatowego. Przykład zasad lekcji podczas upałów w Berlinie dotyczy innego problemu organizacyjnego.
Pierwotna relacja – kontekst z dnia publikacji
Poniższa treść dokumentuje informacje dostępne w dniu 2026-08-25. Wcześniejsze zapowiedzi, wstępne bilanse i dane z tamtego okresu należy odczytywać historycznie. Najnowsze ustalenia przedstawiono powyżej.
Od 1 września 2026 roku w przedszkolach oraz szkołach zaczną obowiązywać nowe rozwiązania programowe, organizacyjne i żywieniowe. Największe zmiany obejmą uczniów szkół podstawowych. Dotyczą podręczników, przedmiotów, telefonów komórkowych, prac domowych i tygodniowej liczby zajęć. Nowa podstawa programowa zostanie wprowadzona najpierw w przedszkolach oraz klasach I i IV szkół podstawowych. Uczniowie tych klas, otrzymają podręczniki dostosowane do nowych wymagań. Pozostałe roczniki będą kontynuowały naukę na dotychczasowych zasadach. Zmiany stanowią część reformy „Kompas Jutra”, której podstawę podpisała 11 marca 2026 roku minister edukacji Barbara Nowacka.
Spis treści
- Barbara Nowacka i nowe podręczniki dla klas I i IV
- Przyroda, edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna
- Telefony komórkowe i prace domowe w szkołach podstawowych
- Ocena funkcjonalna, szkolne posiłki i 11 zawodów
- FAQ
Barbara Nowacka i nowe podręczniki dla klas I i IV
Rozporządzenie podpisane przez Barbarę Nowacką wprowadza podstawę programową, która ma uporządkować wymagania stawiane uczniom. Nauczyciele otrzymają większą swobodę w planowaniu nauczania. W programach znajdą się doświadczenia edukacyjne, moduły tematyczne oraz tydzień projektowy. Rozwiązania mają ułatwić łączenie zagadnień z różnych przedmiotów. Więcej miejsca przewidziano również na pracę praktyczną i rozwijanie kompetencji przekrojowych. W roku szkolnym 2026/2027 nowe podręczniki będą wprowadzone w klasach I i IV. Kolejne roczniki zostaną objęte zmianami stopniowo w następnych latach. Pozwoli to pozostałym klasom zakończyć rozpoczęty cykl nauki według obecnej podstawy. Wcześniejsze informacje o planowanej reformie polskiej szkoły wskazywały, że jej wdrożenie zostało podzielone na kilka etapów.
„dobiegł końca kolejny etap wdrażania reformy. Od 1 września Kompas Jutra wkracza do przedszkoli, klasy 1 oraz 4 szkoły podstawowej”
Barbara Nowacka, minister edukacji
- Przedszkola rozpoczną pracę według nowej podstawy programowej.
- Klasy I rozpoczną cały etap edukacji wczesnoszkolnej według nowych wymagań.
- Klasy IV przejdą na nową podstawę wraz z rozpoczęciem kolejnego etapu nauki.
- Pozostałe klasy pozostaną przy dotychczasowych programach i podręcznikach.
- Tydzień projektowy ma umożliwić uczniom wspólną pracę nad zadaniami łączącymi różne dziedziny.
- Moduły tematyczne mają wyraźniej pokazywać związki między przedmiotami.
- Doświadczenia edukacyjne mają zwiększyć udział zadań praktycznych w nauczaniu.
Przyroda, edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna
Największa przebudowa planu zajęć obejmie klasy IV–VIII. W klasach IV–VI przyroda będzie realizowana przez 3 godziny tygodniowo, przy czym co najmniej 2 godziny mają odbywać się w jednym bloku. Uczniowie będą poznawali zagadnienia przyrodnicze w sposób całościowy. Podział na biologię, chemię, fizykę i geografię wejdzie dopiero w klasie VII. Technika zostanie zastąpiona zajęciami praktyczno-technicznymi, zaplanowanymi w klasach IV–VI w wymiarze 2 godzin tygodniowo w jednym bloku.
Wiedza o społeczeństwie w klasie VIII będzie stopniowo zastępowana edukacją obywatelską prowadzoną w klasach VI i VII. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym w klasach IV–VIII oraz w wybranych 2 klasach szkół ponadpodstawowych. Nieobowiązkowa pozostanie część poświęcona zdrowiu seksualnemu. O udziale niepełnoletniego ucznia zdecydują rodzice. Pełnoletni uczeń podejmie decyzję samodzielnie. W klasach I–III tygodniowa liczba obowiązkowych zajęć wzrośnie z 20 do 21 godzin, co ma umożliwić wykonanie nowej podstawy programowej.
- Przyroda będzie nauczana w klasach IV–VI przez 3 godziny tygodniowo.
- Co najmniej 2 godziny przyrody mają tworzyć jeden blok zajęć.
- Biologia, chemia, fizyka i geografia staną się odrębnymi przedmiotami od klasy VII.
- Edukacja obywatelska zostanie wprowadzona w klasach VI i VII.
- Zajęcia praktyczno-techniczne zastąpią technikę w klasach IV–VI.
- Edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa w klasach IV–VIII.
- Moduł dotyczący zdrowia seksualnego pozostanie nieobowiązkowy.
- W klasach I–III liczba zajęć wzrośnie do 21 godzin tygodniowo.
Telefony komórkowe i prace domowe w szkołach podstawowych
Od 1 września 2026 roku ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych obejmie publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe oraz przedszkola. Ograniczenie będzie dotyczyło również urządzeń umożliwiających komunikowanie się, nagrywanie obrazu albo rejestrowanie dźwięku. Zakaz obejmie lekcje, przerwy, inne zajęcia na terenie placówki oraz zajęcia edukacyjne organizowane poza szkołą. Nie będzie stosowany podczas wycieczek szkolnych, dla których warunki korzystania z urządzeń określi placówka. Telefon będzie można wykorzystać za zgodą nauczyciela podczas realizacji programu, sprawdzania wiedzy albo w pilnej potrzebie kontaktu z rodzicem.
Wyjątek obejmie także zagrożenie życia, zdrowia lub mienia. Dyrektor będzie mógł udzielić okresowej zgody uczniowi, który potrzebuje urządzenia ze względu na stan zdrowia, niepełnosprawność lub szczególne potrzeby. Szkoła może przygotować miejsca przechowywania sprzętu. Jeżeli to zrobi, uczniowie będą zobowiązani odkładać tam urządzenia. Licea, technika i szkoły dla dorosłych nie zostaną objęte takim samym ogólnym zakazem. Ich statuty mają określać zasady korzystania z telefonów albo wprowadzać własne ograniczenia.
Szczegółowe informacje dotyczące rozwiązania opisuje również materiał o zakazie telefonów w szkołach. Od września zmienią się także prace domowe. W klasach IV–VIII nauczyciele nie będą mogli zadawać praktyczno-technicznych prac domowych przeznaczonych do wykonania w czasie wolnym. Pisemne zadania pozostaną nieobowiązkowe. Każda oddana praca będzie musiała zostać sprawdzona, a uczeń otrzyma informację zwrotną. Szkoła może zapisać w swoim statucie możliwość podwyższenia rocznej oceny za systematyczne wykonywanie takich zadań.
- Zakaz urządzeń obejmie lekcje, przerwy i zajęcia prowadzone poza terenem szkoły.
- Nauczyciel będzie mógł zezwolić na użycie telefonu w celach edukacyjnych.
- Uczeń będzie mógł skontaktować się z rodzicem w pilnej sytuacji.
- Dyrektor będzie mógł wydać okresową zgodę wynikającą ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności.
- Wycieczki szkolne zostaną wyłączone z ogólnego zakazu.
- Szkoły ponadpodstawowe określą własne zasady w statutach.
- Praktyczno-techniczne prace domowe w klasach IV–VIII nie będą mogły być zadawane na czas wolny.
- Pisemne prace domowe będą sprawdzane i omawiane przez nauczyciela.
Ocena funkcjonalna, szkolne posiłki i 11 zawodów
Kolejne rozwiązania obejmą wsparcie uczniów, żywienie, dokumentację szkolną i kształcenie zawodowe. Ocena funkcjonalna będzie obowiązkowa przed wydaniem orzeczenia przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Nie zastąpi ocen z przedmiotów. Ma opisywać funkcjonowanie ucznia w środowisku szkolnym, w tym jego potrzeby w sferze poznawczej, emocjonalnej, społecznej i motorycznej. Zmienią się również posiłki podawane w szkołach i przedszkolach.
W jadłospisach ma wzrosnąć ilość warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i składników pochodzenia roślinnego. Ograniczona zostanie ilość cukru dodawanego do napojów przygotowywanych na miejscu. Raz w tygodniu w ramach obiadu ma pojawić się potrawa roślinna. Zupy mają być gotowane na wywarze warzywnym co najmniej 2 razy w tygodniu. MEN planuje ponadto rozpoczęcie 22 września 2026 roku pilotażu bezpłatnego państwowego dziennika elektronicznego. Program ma objąć wybrane szkoły. Jego uruchomienie zależy od zakończenia prac prawnych. Od nowego roku szkolnego możliwe będzie także kształcenie w 11 nowych zawodach należących do 3 branż.
- Agroogrodnik
- Asystent ogrodniczy
- Asystent florystyczny
- Ogrodnik terenów zieleni
- Monter optoelektroniki
- Technik optoelektroniki
- Technik optyki okularowej
- Technik agroogrodnictwa
- Technik architektury krajobrazu i arborystyki
- Technik aranżacji florystycznych
- Technik cyberbezpieczeństwa
Zmiany rozpoczynające się 1 września 2026 roku nie obejmą wszystkich roczników w jednakowym zakresie. Kolejne etapy reformy będą wprowadzane wraz z przechodzeniem następnych roczników do kolejnych klas.
FAQ
Które klasy otrzymają nowe podręczniki od września 2026 roku?
W roku szkolnym 2026/2027 nowe podręczniki obejmą uczniów klas I i IV szkół podstawowych. Pozostałe klasy będą kontynuowały naukę według dotychczasowej podstawy.
Ile godzin przyrody będą miały klasy IV–VI?
Przyroda będzie prowadzona przez 3 godziny tygodniowo. Co najmniej 2 godziny mają odbywać się w jednym bloku.
Czy edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa?
Tak. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa w klasach IV–VIII oraz w wybranych 2 klasach szkół ponadpodstawowych. Część dotycząca zdrowia seksualnego pozostanie nieobowiązkowa.
Czy zakaz telefonów obejmie wycieczki szkolne?
Nie. Podczas wycieczek zasady korzystania z telefonów określi szkoła. Zakaz będzie natomiast obowiązywał podczas lekcji, przerw i zajęć edukacyjnych organizowanych poza placówką.
Czy nauczyciel będzie mógł zadać pisemną pracę domową?
Tak. W klasach IV–VIII pisemne prace domowe pozostaną nieobowiązkowe. Nauczyciel będzie musiał sprawdzić oddane zadanie i przekazać uczniowi informację zwrotną.
Czego będzie dotyczyła ocena funkcjonalna?
Ocena funkcjonalna będzie opisywała funkcjonowanie dziecka w środowisku szkolnym. Obejmie sferę poznawczą, emocjonalną, społeczną i motoryczną, a nie oceny oraz wyniki w nauce.
Kiedy ma rozpocząć się pilotaż państwowego dziennika elektronicznego?
MEN planuje rozpoczęcie pilotażu 22 września 2026 roku w wybranych szkołach. Uruchomienie programu zależy od zakończenia wymaganych prac prawnych.
Ile nowych zawodów pojawi się w szkolnictwie zawodowym?
Od roku szkolnego 2026/2027 możliwe będzie prowadzenie kształcenia w 11 nowych zawodach należących do branży ogrodniczej, mechaniki precyzyjnej i branży teleinformatycznej.
Źródło: TVN24, PAP
Źródła aktualizacji: SWR Aktuell, ARD, Verwaltungsgericht Neustadt.
