Spis treści
- Sondaż IBRiS dla Polskiej Agencji Prasowej
- Edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska
- Reforma26. Kompas Jutra w przedszkolach i szkołach
- Karol Nawrocki i Barbara Nowacka o Prawie oświatowym
- FAQ
Sondaż IBRiS dla Polskiej Agencji Prasowej
IBRiS zapytał Polaków w czerwcu, czy ich zdaniem polski system edukacji, dobrze przygotowuje uczniów do dorosłego życia. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 21,5 proc. badanych. Przeciwnego zdania było 72,1 proc. respondentów. Brak opinii zadeklarowało 6,4 proc. osób. Największa grupa uczestników badania uznała więc, że szkoła nie daje wystarczającego przygotowania do dorosłości.
Drugie pytanie dotyczyło kierunku, w którym zmierza polska szkoła. Według 25 proc. respondentów jest to dobry kierunek. Przeciwnego zdania było 58,3 proc. badanych. Nie miało sprecyzowanego poglądu 16,7 proc. ankietowanych. Wśród osób mających w gospodarstwie domowym dzieci na utrzymaniu pozytywnie odpowiedziało 22,5 proc. respondentów, a negatywnie 65,6 proc.
| Temat pytania w badaniu IBRiS | Odpowiedź pozytywna | Odpowiedź negatywna | Brak zdania |
|---|---|---|---|
| Przygotowanie uczniów do dorosłego życia | 21,5 proc. | 72,1 proc. | 6,4 proc. |
| Kierunek zmian w polskiej szkole | 25 proc. | 58,3 proc. | 16,7 proc. |
| Ograniczenie prac domowych | 25,2 proc. | 68,2 proc. | 6,6 proc. |
| Zmniejszenie liczby godzin lekcji religii | 49,7 proc. | 41 proc. | 9,3 proc. |
W badaniu pojawił się również temat wpływu polityki na szkołę. Ze stwierdzeniem, że polityka ma na nią zbyt duży wpływ, zgodziło się 81,8 proc. respondentów. Nie podzieliło tej opinii 9,5 proc. badanych. IBRiS wskazał tę kwestię jako jedną z najczęściej podnoszonych.
„Jedną z najczęściej wskazywanych kwestii jest wpływ polityki na szkołę”
IBRiS
Respondenci oceniali także praktyczny wymiar nauki. Zdaniem 80,7 proc. badanych szkoła nie uczy umiejętności przydatnych w dorosłym życiu. Przeciwne stanowisko zajęło 13 proc. ankietowanych. Ponad połowa uczestników sondażu odniosła się również krytycznie do roli ocen. 55,4 proc. respondentów uznało, że oceny odgrywają w polskiej szkole zbyt dużą rolę. Przeciwnego zdania było 34,9 proc. badanych.
Edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska
W roku szkolnym 2025/2026 w szkołach pojawiły się nowe przedmioty. Są to edukacja zdrowotna oraz edukacja obywatelska. IBRiS zapytał respondentów także o te zmiany. Wprowadzenie edukacji zdrowotnej pozytywnie oceniło 53,7 proc. badanych. Edukację obywatelską dobrze oceniło 52,9 proc. respondentów.
Zmniejszenie liczby godzin lekcji religii, uzyskało pozytywną ocenę niemal połowy badanych. Taką odpowiedź wskazało 49,7 proc. respondentów. Negatywny stosunek do tej decyzji zadeklarowało 41 proc. ankietowanych. Brak zdania miało 9,3 proc. uczestników badania.
Większość ankietowanych, negatywnie odniosła się natomiast do ograniczenia prac domowych. Pozytywnie tę zmianę oceniło 25,2 proc. osób. Negatywnie wypowiedziało się 68,2 proc. badanych. Zdania nie miało 6,6 proc. respondentów. To jeden z najbardziej jednoznacznych wyników w sondażu, obok oceny przygotowania uczniów do dorosłego życia.
IBRiS zapytał również o wynagrodzenia nauczycieli. Z badania wynika, że 66,5 proc. respondentów zgadza się ze stanowiskiem, że nauczyciele powinni otrzymywać wyższe pensje. Instytut wskazał różnicę między odpowiedziami osób mających dzieci na utrzymaniu i osób bez dzieci na utrzymaniu.
„Z tym twierdzeniem częściej zgadzają się osoby mające dzieci na utrzymaniu niż osoby nieutrzymujące dzieci (71,8 proc. wobec 62,7 proc.)”
IBRiS
Badanie przeprowadzono w dniach 21–24 czerwca 2026 r. na reprezentatywnej grupie 1000 dorosłych Polaków. Zastosowano metodę telefonicznych wywiadów wspomaganych komputerowo.
Reforma26. Kompas Jutra w przedszkolach i szkołach
Kończący się rok szkolny jest dla części uczniów ostatnim rokiem nauki, według dotychczasowej podstawy programowej. Od 1 września 2026 r. w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkoły podstawowej zacznie obowiązywać Reforma26. Kompas Jutra. Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiada w niej między innymi zajęcia praktyczne, mniej ekranów i większy nacisk na kompetencje.
„Rozłożona na lata, kompleksowa zmiana, która będzie wprowadzana stopniowo od roku szkolnego 2025/2026”
Ministerstwo Edukacji Narodowej
Według resortu, pierwszym etapem były nowe przedmioty, czyli edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska. Zmieniono także podstawę programową wychowania fizycznego. Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje, że szkoła ma przygotowywać uczniów do zmieniającego się rynku pracy i nowych wyzwań. W tym kontekście pojawia się również temat nowych technologii oraz narzędzi sztucznej inteligencji.
„Liczne raporty (...), nawet 65 proc. obecnych uczniów i uczennic szkół podstawowych będzie pracować w zawodach, które jeszcze nie istnieją”
Ministerstwo Edukacji Narodowej
„Musi ich do tego przygotować, kształtując umiejętności i kompetencje w sposób uniwersalny i nowoczesny”
Ministerstwo Edukacji Narodowej
Wdrażanie nowej podstawy programowej ma odbywać się etapami. Od 1 września 2026 r. obejmie przedszkola oraz klasy I i IV szkoły podstawowej. Od 1 września 2027 r. zostanie rozszerzone na szkoły ponadpodstawowe. Dotyczy to klas I liceum ogólnokształcącego i technikum, klasy I branżowej szkoły I stopnia oraz szkoły policealnej. Następnie zmiany obejmą także branżową szkołę II stopnia. W pozostałych klasach, do zakończenia cyklu kształcenia, będą obowiązywać dotychczasowe podstawy programowe i ramowe plany nauczania.
Nowa podstawa programowa została opisana przez resort jako prostsza i bardziej spójna. MEN podkreśla mniejszy nacisk na zapamiętywanie szczegółów oraz większą rolę kompetencji kluczowych. W przedszkolach zaplanowano ograniczenie indywidualnego i samodzielnego korzystania przez dzieci z urządzeń ekranowych.
„Mniej szczegółów do zapamiętania, więcej kompetencji kluczowych”
Ministerstwo Edukacji Narodowej
„Dzieci nie są świadome zagrożeń, jakie niesie ze sobą korzystanie z nowych technologii, w tym z Internetu – dlatego w przedszkolu dzieci nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych”
Rozporządzenie dotyczące podstawy programowej
Wyjątek przewidziano dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Chodzi o przypadki, w których korzystają one z urządzeń jako formy wsparcia. Nauczyciel będzie mógł używać takich urządzeń do celów dydaktycznych i w niezbędnym zakresie.
„W niezbędnym zakresie, z zachowaniem ważnej dla prawidłowego rozwoju dziecka higieny cyfrowej”
Rozporządzenie dotyczące podstawy programowej
Nowością będą także doświadczenia edukacyjne o charakterze praktycznym. Mają one rozwijać umiejętności komunikacyjne, wspierać rozwój osobisty i budować poczucie sprawczości. Przykładem jest praca w grupie, przygotowanie wspólnego wyjścia i udział w nim.
W szkole podstawowej reforma wprowadza moduły tematyczne. Mają one łączyć wiedzę z różnych dziedzin i odnosić się do problemów współczesności. MEN uzasadnia to potrzebą całościowego spojrzenia na edukację.
„Łączące wiedzę z różnych dziedzin wokół kluczowych problemów współczesności”
Ministerstwo Edukacji Narodowej
- Moduł bezpieczeństwo i obrona, ma przygotowywać do zachowania w sytuacjach zagrożeń czasu pokoju i wojny.
- Moduł medialny, obejmuje krytyczne i etyczne korzystanie z mediów, analizę oraz weryfikację informacji, w tym z narzędzi sztucznej inteligencji.
- Moduł filozoficzny, dotyczy formułowania pytań o charakterze filozoficznym i wyrażania własnego stanowiska.
- Moduł ekonomiczno-finansowy, ma rozwijać umiejętności rachunkowe i świadomość finansową.
- Moduł klimatyczny, ma wspierać wiedzę, kompetencje i poczucie sprawczości potrzebne do działania na rzecz środowiska.
- Moduł kultura, ma przygotowywać do samodzielnego uczestnictwa w kulturze wysokiej oraz rozumienia znaczenia kultury w utrzymywaniu dobrostanu.
W klasach IV–VI szkoły podstawowej pojawi się przyroda jako przedmiot interdyscyplinarny. Połączy elementy biologii, geografii, chemii i fizyki. Będzie realizowana po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. Zajęcia mają być układane w co najmniej dwugodzinnych blokach. To ma umożliwić wykonanie zadań wymagających więcej czasu.
MEN wprowadzi również tydzień projektowy w klasach IV–VIII. W roku szkolnym 2026/2027 będzie on fakultatywny. Od kolejnego roku szkolnego ma stać się obowiązkowy. Uczniowie będą pracować wspólnie nad projektami i rozwijać umiejętności interpersonalne. W tym samym obszarze ważne pozostaje także zdrowie uczniów oraz organizacja pracy szkoły.
Założenia do nowej podstawy programowej przygotował Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Punktem odniesienia był Profil absolwenta i absolwentki przedszkola i szkoły podstawowej. Dokument określa kompetencje, wiedzę i postawy, które powinien posiadać uczeń kończący dany etap edukacji.
„Swoisty kompas dla całej reformy, który porządkuje cele kształcenia i czyni je zrozumiałymi dla uczniów, rodziców i nauczycieli”
Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy
Karol Nawrocki i Barbara Nowacka o Prawie oświatowym
W grudniu ubiegłego, roku prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację Prawa oświatowego. Miała ona umożliwić między innymi etapowe wdrożenie Reformy26. Kompas Jutra. Prezydent ocenił, że nowelizacja prowadziłaby do chaosu w szkołach, ideologizacji edukacji oraz eksperymentowania na całych rocznikach dzieci.
„Eksperymentowania na całych rocznikach dzieci”
Karol Nawrocki
Krótko po wecie minister Barbara Nowacka zapowiedziała, że reforma mimo to wejdzie w życie. Zmiany podstawy programowej mają być wprowadzane rozporządzeniami. Minister argumentowała, że projekt opiera się na dobrych praktykach od lat obecnych w szkołach.
„Prezydent wybrał elitaryzację oświaty”
Barbara Nowacka
Nowy rok szkolny 2026/2027 rozpocznie pierwszy etap wdrażania podstawy programowej w przedszkolach oraz klasach I i IV szkoły podstawowej. Jednocześnie wyniki badania IBRiS pokazują, że większość respondentów krytycznie ocenia obecny kierunek zmian w edukacji, rolę ocen oraz przygotowanie uczniów do dorosłego życia.
FAQ
Kiedy zaczynają się wakacje dla milionów uczniów w Polsce?
Wakacje zaczynają się w piątek, po zakończeniu roku szkolnego w całej Polsce.
Ile osób uważa, że polska szkoła nie przygotowuje dobrze do dorosłego życia?
Według badania IBRiS dla Polskiej Agencji Prasowej takie zdanie ma 72,1 proc. respondentów.
Jakie nowe przedmioty pojawiły się w roku szkolnym 2025/2026?
W roku szkolnym 2025/2026 pojawiły się edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska.
Kiedy Reforma26. Kompas Jutra obejmie przedszkola oraz klasy I i IV szkoły podstawowej?
Reforma26. Kompas Jutra zacznie obowiązywać w przedszkolach oraz klasach I i IV szkoły podstawowej od 1 września 2026 r.
Co zmieni się w klasach IV–VI szkoły podstawowej?
W klasach IV–VI pojawi się przyroda jako przedmiot interdyscyplinarny łączący elementy biologii, geografii, chemii i fizyki. Będzie realizowana po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie.
Źródło: RMF24/PAP
