Senat poparł zmiany w przepisach aborcyjnych

Spis treści

• Senat poparł dwie ustawy dotyczące aborcji
• Kodeks karny i odpowiedzialność za pomoc w aborcji
• Ustawa o planowaniu rodziny i ciężkie wady płodu
• Sześć miesięcy pomocy psychologicznej po aborcji
• Termin 72 godzin i odwołanie od decyzji prokuratora
• Przerwanie ciąży poza szpitalem i finansowanie przez NFZ
• Sejm i spór posłów o liberalizację przepisów
• Lewica i Koalicja Obywatelska mają jeszcze dwa projekty
• NFZ i liczba aborcji w Polsce w latach 2019–2026
• Donald Tusk, Izabela Leszczyna i wyniki sondażu IBRiS
• FAQ

Senat poparł dwie ustawy dotyczące aborcji

Senatorowie przyjęli w piątek 6 listopada, dwie nowelizacje dotyczące przerywania ciąży. Pierwsza zmienia Kodeks karny i zasady odpowiedzialności za pomoc w aborcji. Druga dotyczy ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Obie zostały uchwalone bez poprawek. Wcześniej klub Prawo i Sprawiedliwość wnioskował o odrzucenie nowelizacji w całości.

Głosowania nad poszczególnymi ustawami, zakończyły się różnymi wynikami. Za przywróceniem możliwości przerwania ciąży w przypadku ciężkiej wady płodu opowiedziało się 58 senatorów, 33 było przeciw, a trzech wstrzymało się od głosu. Nowelizację Kodeksu karnego poparło natomiast 56 senatorów, 34 głosowało przeciw, a nikt nie wstrzymał się od głosu.

Przyjęte regulacje obejmują kilka obszarów. Dotyczą przesłanek legalnego przerwania ciąży, odpowiedzialności karnej osób udzielających pomocy, czasu oczekiwania na świadczenie i praw pacjentek po zabiegu.

Najważniejsze różnice przewidziane w ustawach obejmują

• uchylenie art. 152 § 2 Kodeksu karnego, dotyczącego karania za pomoc w aborcji przeprowadzanej z naruszeniem ustawy lub nakłanianie do niej,
• przywrócenie możliwości przerwania ciąży w przypadku ciężkiej i nieodwracalnej wady płodu, albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu,
• maksymalnie 72 godziny na wykonanie świadczenia od wyrażenia zgody przez kobietę,
• sześć miesięcy dostępu do pomocy psychologicznej poza kolejnością po przerwaniu ciąży,
• możliwość odwołania się od decyzji prokuratora dotyczącej ciąży, będącej następstwem czynu zabronionego,
• uregulowanie możliwości farmakologicznego przerwania ciąży poza szpitalem, jeżeli pozwala na to stan zdrowia kobiety.

Obie ustawy trafią teraz do prezydenta Karola Nawrockiego. Samo głosowanie w Senacie nie oznacza jeszcze wejścia nowych przepisów w życie.

Kodeks karny i odpowiedzialność za pomoc w aborcji

Jedną z najważniejszych zmian jest uchylenie art. 152 § 2 Kodeksu karnego. Przepis przewiduje odpowiedzialność karną za udzielanie pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub nakłanianie do takiego działania. Nowelizacja znosi odpowiedzialność wynikającą z tego przepisu, ale nie oznacza całkowitego zniesienia karalności aborcji wykonywanej niezgodnie z prawem.

Znaczenie proponowanego rozwiązania wyjaśniła mec. Sabrina Mana-Walasek, stała doradczyni sejmowej komisji nadzwyczajnej prowadzącej prace nad ustawami. Prawniczka wskazała, że nowelizacja może zmienić sytuację lekarzy oraz osób pomagających kobietom w przerwaniu ciąży.

„Nowelizacja Kodeksu karnego niesie za sobą zmianę praktyczną. Może wpłynąć na tzw. efekt mrożący oddziałujący do tej pory na lekarzy i zmienić sytuację osób pomagających kobietom, najczęściej najbliższych, pomagających w przerwaniu ciąży”.

Obecne przepisy pozwalają karać osoby, które pomagają w aborcji przeprowadzonej z naruszeniem ustawy. Dotyczy to również wsparcia organizacyjnego i finansowego. Jak wskazała prawniczka, pomoc może polegać na zakupie leków albo ich zamówieniu. W takich sytuacjach osobami pomagającymi są często członkowie najbliższej rodziny.

„To np. zapłacenie za leki do aborcji, zamówienie takich preparatów, czyli udzielenie wsparcia organizacyjno-finansowego. Najczęściej są to osoby najbliższe, np. matka pomaga córce, mąż żonie”.

Jednocześnie mec. Mana-Walasek zwróciła uwagę, że nowelizacja nie usuwa wszystkich przepisów karnych dotyczących przerywania ciąży.

„Przerwanie ciąży z naruszeniem przepisów ustawy nadal jest karane na takich samych zasadach”.

Kwestia odpowiedzialności za pomaganie kobietom, była przedmiotem dyskusji w Sejmie 20 października 2026 roku. Posłanka Koalicji Obywatelskiej Dorota Łoboda wskazywała wtedy na różnicę między sytuacją kobiety przerywającej własną ciążę a sytuacją osoby, która udziela jej wsparcia.

„Polska szła w przeciwnym kierunku. Kodeks karny mówi, że przerwanie własnej ciąży nie jest karane, ale już osoba, która chciałaby pomóc kobiecie podlega karze. To prawo należy zmienić”.

Ustawa o planowaniu rodziny i ciężkie wady płodu

Druga ustawa przyjęta przez Senat, dotyczy przesłanek dopuszczających legalne przerwanie ciąży. Nowelizacja przywraca możliwość wykonania aborcji w przypadku ciężkiej i nieodwracalnej wady płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Taką możliwość wyeliminowano z polskiego prawa w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 roku.

Przywrócenie tej przesłanki, było jednym z założeń projektu przedstawionego przez Trzecią Drogę w lutym 2024 roku. Rozwiązanie nawiązuje do przepisów obowiązujących przed zmianą wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W sejmowej debacie Dorota Łoboda przypomniała, że tzw. kompromis aborcyjny został wprowadzony w Polsce 33 lata wcześniej. Od tamtego czasu kolejne państwa europejskie liberalizowały regulacje dotyczące przerywania ciąży.

Nowelizacja ustawy o planowaniu rodziny nie ogranicza się jednak do przywrócenia wcześniejszej przesłanki. Obejmuje również zasady udzielania świadczeń, dostęp do opieki psychologicznej i procedury związane z uzyskaniem zgody na przerwanie ciąży.

Obecnie legalna aborcja w Polsce jest możliwa w dwóch przypadkach. Pierwszy dotyczy zagrożenia życia lub zdrowia kobiety. W takim przypadku przepisy nie przewidują ograniczenia związanego z czasem trwania ciąży. Drugi obejmuje ciążę będącą następstwem czynu zabronionego. Wówczas przerwanie ciąży jest możliwe do 12. tygodnia.

Przyjęta przez Senat nowelizacja ma ponownie dopuścić trzecią przesłankę, związaną ze stanem zdrowia płodu. Ustawa wymaga jeszcze zakończenia procesu legislacyjnego.

Temat funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego i sporu wokół tej instytucji opisano również w materiale Trybunał Konstytucyjny – Karol Nawrocki zwołuje rozmowy.

Sześć miesięcy pomocy psychologicznej po aborcji

Nowelizacja przewiduje sześciomiesięczne prawo do korzystania z pomocy psychologicznej poza kolejnością po przerwaniu ciąży. To jedna ze zmian dotyczących opieki nad kobietami, które przeszły zabieg.

Obecnie pierwszeństwo w dostępie do określonych świadczeń przysługuje kobietom w ciąży. Takiego samego uprawnienia nie mają kobiety po aborcji lub poronieniu. Nowe przepisy mają rozszerzyć dostęp do wsparcia psychologicznego po zakończeniu ciąży.

Mec. Sabrina Mana-Walasek, zwróciła uwagę na znaczenie tej regulacji dla kobiet, których ciąża była planowana i oczekiwana, ale musiała zostać przerwana ze względu na ciężkie wady płodu.

„Wsparcie psychologiczne potrzebne jest szczególnie po ciąży chcianej, przerwanej ze względu na ciężkie wady płodu”.

Zapisane w ustawie uprawnienie ma obowiązywać przez sześć miesięcy od przerwania ciąży. W tym czasie kobieta będzie mogła korzystać z pomocy psychologicznej bez oczekiwania w zwykłej kolejce.

Termin 72 godzin i odwołanie od decyzji prokuratora

Kolejna zmiana określa maksymalny czas na wykonanie legalnego przerwania ciąży. Zgodnie z nowelizacją, świadczenie ma zostać udzielone niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wyrażenia przez kobietę zgody na zabieg. Przepis wprowadza określony termin wykonania świadczenia.

Nowelizacja reguluje także postępowanie w przypadku ciąży będącej następstwem gwałtu. Dotychczasowe przepisy przewidują możliwość przerwania takiej ciąży do 12. tygodnia. W związku z tym znaczenie ma czas potrzebny na przeprowadzenie procedury związanej z decyzją prokuratora.

W nowych regulacjach przewidziano możliwość zaskarżenia odmowy stwierdzenia przez prokuratora, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego. Zażalenie ma być rozpatrywane przez sąd w ciągu trzech dni od jego złożenia.

„Tu czas jest bardzo istotny, ponieważ przerwanie ciąży z gwałtu możliwe jest do 12 tygodnia”.

Nowe przepisy dotyczą zatem dwóch odrębnych terminów. Pierwszy to maksymalnie 72 godziny na wykonanie świadczenia od wyrażenia zgody. Drugi to trzy dni na sądowe rozpatrzenie zażalenia dotyczącego decyzji prokuratora.

Przerwanie ciąży poza szpitalem i finansowanie przez NFZ

Nowelizacja ustawy o planowaniu rodziny, określa również zasady finansowania legalnego przerywania ciąży. Kobieta ma mieć prawo do bezpłatnego świadczenia w podmiocie leczniczym posiadającym umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Ustawa przewiduje ponadto możliwość przeprowadzenia aborcji farmakologicznej poza szpitalem, jeżeli pozwala na to stan zdrowia kobiety.

W ocenie mec. Sabriny Mana-Walasek wyraźne zapisanie takiej możliwości ma znaczenie dla praktyki lekarskiej. Prawniczka wyjaśniła, że już obecnie przerwanie ciąży poza szpitalem może wynikać z ogólnych zasad udzielania świadczeń medycznych. Nie wszyscy lekarze uznają jednak te podstawy za wystarczające.

„Dobrze, że możliwość aborcji poza szpitalem została zapisana wprost. Obecnie też kobieta ma do tego prawo, wynika to jednak z zasad ogólnych, że nie zawsze świadczenia muszą odbywać się w placówce medycznej. Dla wielu lekarzy nie jest to wystarczające, by zgodzić się na taką procedurę”.

Adwokatka oceniła zarazem, że proponowane zmiany nie mają charakteru przełomowego. Jej zdaniem nawet po wejściu ustaw w życie, część Polek nadal będzie wybierać aborcję farmakologiczną poza publicznym systemem ochrony zdrowia, lub wyjazd na zabieg za granicę.

„Dopóki się nie zmieni m.in. podejście lekarzy do aborcji oraz polityczna atmosfera wokół tego tematu, Polki będą unikać publicznego systemu ochrony zdrowia w sytuacji konieczności przerwania ciąży”.

Odrębnym zagadnieniem dotyczącym opieki nad kobietami jest dostępność oddziałów położniczych. Problemy z funkcjonowaniem tych placówek przedstawiono w artykule Kryzys porodówek w Polsce. Poród coraz dalej od domu.

Sejm i spór posłów o liberalizację przepisów

Głosowanie w Senacie, poprzedziła debata sejmowa z 20 października 2026 roku. Posłowie rozpatrywali rozwiązania dotyczące zmiany Kodeksu karnego i przywrócenia wcześniejszych przesłanek dopuszczających przerwanie ciąży. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości, Koalicji Obywatelskiej oraz Lewicy.

Jednym z najczęściej poruszanych zagadnień była możliwość przerwania ciąży ze względu na ciężką wadę lub chorobę płodu. Przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości, sprzeciwiali się rozszerzeniu przesłanek aborcyjnych. Powoływali się przy tym na konstytucyjne przepisy dotyczące ochrony życia i godności człowieka.

Marek Subocz z Prawa i Sprawiedliwości krytykował proponowaną zmianę dotyczącą stanu zdrowia płodu.

„Proponujecie rozszerzenie możliwości przerywania ciąży ze względu na ciężkie wady lub chorobę dziecka. To ustawowe przyzwolenie na zabijanie dzieci z powodu ich stanu zdrowia”.

Odmienne stanowisko przedstawiła Katarzyna Kotula z Lewicy. Posłanka mówiła o bezpieczeństwie aborcji wykonywanej zgodnie z wiedzą medyczną oraz o dostępie do informacji i pomocy dla pacjentek.

„Bezpieczna aborcja jest przeprowadzona zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną, sprawdzoną metodą, dobraną do momentu ciąży, z odpowiednią informacją i dostępem do pomocy w razie potrzeby. Wy nie jesteście za życiem. Jesteście przeciwko kobietom”.

Podczas dyskusji głos zabrała również Anna Milczanowska z Prawa i Sprawiedliwości. Posłanka argumentowała, że projektowane przepisy prowadzą do sytuacji, w której choroba staje się podstawą osłabienia ochrony życia. Stanowisko to było częścią sprzeciwu jej ugrupowania wobec przywrócenia przesłanki dotyczącej ciężkich wad płodu.

Joanna Wicha z Lewicy zwracała natomiast uwagę na bezpieczeństwo zdrowotne kobiet. Wskazywała na obawy związane z powikłaniami ciąży i odpowiedzialnością karną osób udzielających pomocy w jej przerwaniu.

„Tak wiele mówimy o tym, że młode kobiety nie rodzą dzieci, a tak mało o ich bezpieczeństwie. O tym, że kobiety planujące ciążę pytają o to, czy powikłań nie przypłacą życiem. Zagrożenie życia lub zdrowia kobiety już teraz jest przesłanką do legalnej aborcji. Mamy jednak przepisy, które pomoc w aborcji karzą więzieniem. Mówimy o strachu, który może opóźniać decyzję do momentu, kiedy na ratunek dla kobiety będzie za późno”.

W debacie ujawniły się różnice dotyczące zakresu ochrony życia, praw kobiet i odpowiedzialności lekarzy. Przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości sprzeciwiali się rozszerzaniu przesłanek aborcyjnych. Posłanki Lewicy argumentowały natomiast, że zmiany są potrzebne ze względu na bezpieczeństwo pacjentek i konsekwencje obowiązujących przepisów karnych.

Lewica i Koalicja Obywatelska mają jeszcze dwa projekty

W sejmowej komisji nadzwyczajnej na rozpatrzenie czekają jeszcze dwa projekty ustaw przygotowane przez posłów Lewicy i Koalicji Obywatelskiej. Obie propozycje zakładają możliwość przerwania ciąży na podstawie decyzji kobiety do 12. tygodnia.

Projekty te mają szerszy zakres niż ustawy zaakceptowane przez Senat 6 listopada. Nie ograniczają się bowiem do przywrócenia przesłanki związanej z ciężkimi wadami płodu ani do zmiany odpowiedzialności karnej za pomoc w aborcji.

Mec. Sabrina Mana-Walasek wskazała, że dalszy przebieg prac będzie zależał od decyzji większości parlamentarnej.

„Komisja będzie pracować nad tą propozycją, jednak to od woli politycznej większości zależy, czy zostanie ona poddana pod głosowanie”.

Na obecnym etapie nie przesądzono, czy projekty dotyczące aborcji do 12. tygodnia na podstawie decyzji kobiety zostaną skierowane pod głosowanie w Sejmie. Ich rozpatrzenie pozostaje odrębną częścią prac nad przepisami aborcyjnymi.

NFZ i liczba aborcji w Polsce w latach 2019–2026

Dane Narodowego Funduszu Zdrowia, pokazują zmiany liczby zabiegów przerwania ciąży wykonywanych w polskich szpitalach. Po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku odnotowano znaczny spadek liczby aborcji, a od 2023 roku rejestrowany jest ponowny wzrost.

W 2019 roku wykonano 1444 zabiegi. Rok później było ich 1363. W 2021 roku liczba spadła do 475, natomiast w 2022 roku przeprowadzono 452 aborcje. W kolejnych latach statystyki zaczęły ponownie rosnąć.

Liczba zabiegów według danych Narodowego Funduszu Zdrowia

Źródło danych – Narodowy Fundusz Zdrowia. Dane za 2026 rok obejmują wyłącznie pierwsze sześć miesięcy.

W pierwszej połowie 2026 roku przeprowadzono 573 zabiegi. Oznacza to, że już w ciągu sześciu miesięcy liczba wykonanych aborcji przekroczyła całoroczny wynik z 2023 roku, wynoszący 509.

Przedstawione statystyki dotyczą zabiegów wykazywanych w danych NFZ. Nie obejmują pełnej liczby przerwań ciąży przeprowadzanych poza publicznym systemem ochrony zdrowia ani zabiegów wykonywanych przez Polki za granicą.

Kwestie finansowania świadczeń medycznych i funkcjonowania Narodowego Funduszu Zdrowia, opisano również w artykule NFZ tnie finansowanie badań i wydłuża kolejki.

Donald Tusk, Izabela Leszczyna i wyniki sondażu IBRiS

Spór o liberalizację przepisów aborcyjnych, trwa od początku obecnej kadencji parlamentu. W połowie 2024 roku Sejm głosował nad ustawą dotyczącą zniesienia odpowiedzialności karnej za pomoc w aborcji. Projekt nie uzyskał wymaganej większości głosów.

Po tamtym głosowaniu premier Donald Tusk przyznał, że w obecnej kadencji nie ma większości parlamentarnej pozwalającej na złagodzenie przepisów dotyczących przerywania ciąży.

W związku z tą sytuacją w sierpniu 2024 roku ówczesna ministra zdrowia Izabela Leszczyna, przedstawiła wytyczne przeznaczone dla szpitali i lekarzy. Dokumenty dotyczyły stosowania obowiązujących przepisów regulujących możliwość legalnego przerwania ciąży.

Wytyczne stanowiły wykładnię obowiązującego prawa. Nie były zmianą ustawy. Ich przedstawienie było działaniem podjętym po nieudanym głosowaniu nad przepisami dotyczącymi odpowiedzialności karnej za pomoc w aborcji.

O podziałach w ocenie dalszych prac nad liberalizacją prawa świadczą także wyniki badania IBRiS przeprowadzonego w czerwcu 2026 roku.

Wyniki badania IBRiS z czerwca 2026 roku

Różnica między zwolennikami a przeciwnikami dalszych prac nad liberalizacją przepisów, wyniosła 0,3 punktu procentowego. Niezdecydowanych było 10,9 proc. respondentów.

Wyniki badania pokazują zbliżony poziom poparcia dla dwóch przeciwnych stanowisk dotyczących dalszego procedowania ustaw. Nie rozstrzygają jednak o przyszłości projektów znajdujących się w Sejmie.

FAQ

Jakie ustawy aborcyjne poparł Senat 6 listopada 2026 roku?

Senat poparł nowelizację Kodeksu karnego dotyczącą zniesienia odpowiedzialności karnej za pomoc w aborcji oraz nowelizację ustawy o planowaniu rodziny, która przywraca możliwość przerwania ciąży w przypadku ciężkich wad płodu i wprowadza dodatkowe uprawnienia dla pacjentek.

Ilu senatorów poparło zmiany w przepisach aborcyjnych?

Za nowelizacją ustawy o planowaniu rodziny głosowało 58 senatorów, 33 było przeciw, a trzech wstrzymało się od głosu. Nowelizację Kodeksu karnego poparło 56 senatorów, 34 było przeciw, a nikt nie wstrzymał się od głosu.

Czy nowe przepisy dotyczące aborcji już obowiązują?

Nie. Senat przyjął obie ustawy bez poprawek 6 listopada 2026 roku. Kolejnym etapem procesu legislacyjnego jest przekazanie ich prezydentowi Karolowi Nawrockiemu.

Czy pomoc w przerwaniu ciąży przestanie być karana?

Nowelizacja Kodeksu karnego przewiduje uchylenie art. 152 § 2, który dotyczy odpowiedzialności za pomoc w przerwaniu ciąży z naruszeniem ustawy lub nakłanianie do tego. Nie oznacza to całkowitego zniesienia odpowiedzialności karnej za nielegalne przerywanie ciąży.

Czy ciężka wada płodu będzie ponownie przesłanką do legalnej aborcji?

Takie rozwiązanie przewiduje ustawa poparta przez Senat. Ma ona przywrócić możliwość przerwania ciąży w przypadku ciężkiej i nieodwracalnej wady płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.

Ile czasu będzie miał szpital na wykonanie aborcji?

Zgodnie z nowelizacją przerwanie ciąży ma być wykonywane niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wyrażenia przez kobietę zgody na zabieg.

Jak długo będzie przysługiwać pomoc psychologiczna po aborcji?

Nowelizacja przewiduje, że przez sześć miesięcy po przerwaniu ciąży kobieta będzie mogła korzystać z pomocy psychologicznej poza kolejnością.

Czy możliwe będzie przerwanie ciąży poza szpitalem?

Nowelizacja wyraźnie przewiduje możliwość przeprowadzenia aborcji farmakologicznej poza szpitalem, jeżeli pozwala na to stan zdrowia kobiety. 

Co przewidują przepisy w przypadku ciąży będącej następstwem gwałtu?

Przerwanie ciąży będącej następstwem czynu zabronionego jest możliwe do 12. tygodnia. Nowelizacja przewiduje procedurę odwoławczą od decyzji prokuratora. Sąd ma rozpatrywać zażalenie w ciągu trzech dni od jego złożenia.

Czy Sejm pracuje nad możliwością aborcji do 12. tygodnia na podstawie decyzji kobiety?

W sejmowej komisji nadzwyczajnej na rozpatrzenie czekają dwa projekty posłów Lewicy i Koalicji Obywatelskiej. Zakładają one możliwość przerwania ciąży na podstawie decyzji kobiety do 12. tygodnia. Nie przesądzono jeszcze, czy zostaną poddane pod głosowanie.

Ile aborcji wykonano w Polsce w 2025 roku?

Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2025 roku przeprowadzono 851 zabiegów przerwania ciąży. W 2024 roku było ich 793, a w pierwszej połowie 2026 roku odnotowano 573 zabiegi.

Źródło: PAP, TVN24