Zaufanie do instytucji: TK i partie na końcu

Spis treści

• Co wynika z badania IBRiS
• Służby na czele rankingu
• Rząd, Sejm i Senat
• Dlaczego dół zestawienia jest ważny
• Metodologia i granice interpretacji

Zaufanie do instytucji: Wynik sondażu IBRiS

Badanie Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych dla Onetu, opublikowane 5 listopada 2026 roku, pokazuje dużą różnicę między oceną służb a oceną instytucji politycznych. Najwyższy poziom zaufania odnotowała Ochotnicza Straż Pożarna: 93 proc. wskazań „zdecydowanie ufam” i „raczej ufam” łącznie. Państwowej Straży Pożarnej ufa 91,4 proc. badanych, a wojsku 86,8 proc.

W drugiej części tabeli zaczyna się obraz istotny dla bieżącej polityki. Rządowi ufa 34,2 proc. respondentów, przy 59,4 proc. deklaracji nieufności. Sejm uzyskał 32,1 proc. zaufania, Senat 35,3 proc., a Trybunał Konstytucyjny 28,2 proc. Najniżej są partie polityczne: zaufanie deklaruje wobec nich 13,4 proc. ankietowanych. To wynik dotyczący instytucji jako kategorii, nie pojedynczego ugrupowania ani konkretnego lidera.

Warto czytać te liczby razem z badaniami preferencji wyborczych, ale nie wolno ich ze sobą utożsamiać. Deklaracja głosu może wynikać z identyfikacji partyjnej, oceny programu albo chęci odsunięcia konkurentów od władzy. Pytanie o zaufanie mierzy co innego: ogólny stosunek do instytucji. Niedawny materiał o sondażu partyjnym KO i PiS dotyczył intencji wyborczych, dlatego obu wyników nie należy dodawać ani traktować jako jednej prognozy.

Służby nadal wysoko, ale roczne zmiany są ujemne

Najmocniejszy kapitał zaufania mają instytucje kojarzone z konkretną pomocą i bezpieczeństwem. Ochotnicza Straż Pożarna zachowała pierwsze miejsce, lecz względem analogicznego badania sprzed roku straciła 3,8 pkt proc. Państwowa Straż Pożarna zanotowała spadek o 5,7 pkt proc., a wojsko o 7,1 pkt proc. NATO uzyskało 67,7 proc. zaufania, czyli o 8 pkt proc. mniej niż rok wcześniej.

Spadek w porównaniu rocznym nie przesądza o trwałym odwróceniu trendu. Pojedyncze porównanie nie pokazuje, czy zmiana jest skutkiem wydarzeń, innego kontekstu pytań czy zwykłej zmienności sondażowej. Pokazuje jednak, że nawet instytucje pozostające zdecydowanymi liderami nie są całkowicie odporne na zmianę nastrojów. Policji ufa 63,7 proc. badanych, o 0,5 pkt proc. więcej niż poprzednio, natomiast straży miejskiej lub gminnej 45,7 proc., o 5,6 pkt proc. mniej.

W tym kontekście znaczenie ma także różnica między zaufaniem do służb a poziomem zaufania do struktur politycznych. Nie jest to prosty werdykt o skuteczności państwa jako całości. To raczej przypomnienie, że codzienna widoczność działań ratunkowych i ochronnych buduje inną relację społeczną niż spór parlamentarny, weto czy konflikt wokół organów konstytucyjnych.

Rząd, parlament i Unia Europejska

Rząd znalazł się w grupie instytucji, wobec których przeważa nieufność: 59,4 proc. wobec 34,2 proc. zaufania. W porównaniu z poprzednim badaniem zaufanie do rządu spadło o 2,3 pkt proc. Sejm stracił 3,4 pkt proc. i osiągnął 32,1 proc. zaufania, a Senat 2,7 pkt proc. i 35,3 proc. Nie oznacza to automatycznie, że wszyscy badani negatywnie oceniają konkretne decyzje rządu lub parlamentu; ankieta pyta o instytucje, nie o pojedyncze ustawy.

Unia Europejska otrzymała 44,6 proc. zaufania, o 5,7 pkt proc. mniej niż rok wcześniej. Sądy zanotowały wynik 41,2 proc. i wzrost o 5,1 pkt proc., prokuratura 38 proc. oraz wzrost o 0,6 pkt proc. Te rozbieżności pokazują, że deklaracje zaufania nie układają się w jeden prosty podział na „państwo” i „niepaństwo”. W ocenie respondentów różne instytucje mają własne profile społeczne.

Przy analizie sporów ustrojowych ważne jest, by oddzielać badanie nastrojów od faktów prawnych. Informacje dotyczące decyzji i terminów wyborczych powinny opierać się na komunikatach PKW, a nie na sondażowych odczuciach. Takie rozróżnienie redakcja stosowała również w tekście o zestawieniu Kwaśniewski–Nawrocki, gdzie wynik badania nie zastępuje realnej procedury wyborczej.

Partie polityczne, media i Trybunał Konstytucyjny

Najniższy wynik zaufania zanotowały partie polityczne: 13,4 proc. To o 2,2 pkt proc. więcej niż rok wcześniej, ale nadal zdecydowanie mniej niż w przypadku każdej z kluczowych instytucji publicznych uwzględnionych w badaniu. Media społecznościowe uzyskały 16,6 proc. zaufania, co oznacza spadek o 13,8 pkt proc. Media publiczne otrzymały 28,1 proc., mniej o 7,2 pkt proc.

Trybunał Konstytucyjny znalazł się na jednym z końcowych miejsc: ufa mu 28,2 proc. badanych, o 2,1 pkt proc. mniej niż rok wcześniej. Ten wynik sam w sobie nie odpowiada na pytanie o legalność działań, skład organu ani kierunek przyszłych zmian. Jest jednak ważnym tłem dla debaty o instytucjach, bo pokazuje ograniczony społeczny kredyt zaufania. W publikacjach o sprawach politycznych trzeba więc starannie oddzielać twarde decyzje organów od społecznych ocen ich wiarygodności.

Wynik nie daje też podstawy do przypisywania jednej przyczyny zmianom. Na zaufanie mogą wpływać bieżące wydarzenia, sposób opisywania ich przez media, wcześniejsze doświadczenia respondentów i ogólna polaryzacja. Właśnie dlatego artykuł nie formułuje wniosku, że określone zdarzenie bezpośrednio wywołało zmianę w sondażu.

Metodologia: Co dokładnie zmierzono

Sondaż IBRiS dla Onetu zrealizowano 23 i 24 października 2026 roku metodą CATI, czyli telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo. Próba obejmowała 1100 dorosłych Polaków. W porównaniach rocznych zastosowano wyniki poprzedniej edycji badania, dlatego różnice podane przy poszczególnych instytucjach odnoszą się do pomiaru sprzed roku.

Metoda CATI pozwala zebrać odpowiedzi szybko, ale nie usuwa niepewności typowej dla każdego sondażu. W badaniu nie podano w prezentowanym komunikacie pełnego rozkładu odpowiedzi „trudno powiedzieć” dla wszystkich instytucji ani podstaw do przewidywania przyszłych wyników wyborów. Najuczciwszy wniosek brzmi więc: sondaż opisuje stan deklarowanego zaufania w konkretnym terminie, a nie trwałą hierarchię na lata.

Dla czytelnika najważniejsze są trzy obserwacje. Po pierwsze, służby nadal zachowują wyraźną przewagę zaufania. Po drugie, rząd i obie izby parlamentu pozostają daleko za nimi. Po trzecie, partie polityczne i Trybunał Konstytucyjny mają niski poziom społecznego zaufania, choć wnioski o przyczynach wymagają danych wykraczających poza jedno badanie. Więcej materiałów o mechanizmach badań opinii publicznej znajduje się w dziale Sondaże.

Jak porównywać takie wyniki

Najbardziej użyteczne jest zestawienie wyników tej samej instytucji z jej poprzednim pomiarem, przy tym samym lub zbliżonym pytaniu. W tym badaniu punktem odniesienia jest poprzednia edycja sprzed roku. Nie należy natomiast porównywać wprost rankingu zaufania do instytucji z badaniami, w których ankietowani oceniają konkretnych polityków. Te formaty odpowiadają na różne pytania.

Różnice te opisują deklaracje respondentów, a nie ocenę prawną ani skuteczność konkretnych decyzji. Do rzetelnej lektury politycznych badań przydaje się także materiał o zaufaniu do polityków, ponieważ pozwala rozróżnić ocenę osoby od stosunku do instytucji.

Pytania i odpowiedzi

Czy niski wynik partii oznacza, że wyborcy nie pójdą głosować?

Nie. Zaufanie do partii i deklarowana gotowość wyborcza to odrębne miary. O frekwencji decydują również mobilizacja, kampania, sytuacja lokalna oraz znaczenie konkretnego głosowania.

Czy spadek zaufania przesądza o wyniku wyborów?

Nie. Sondaż nie jest prognozą ani wynikiem wyborów. Jest opisem odpowiedzi zebranych w określonym terminie i w określonej metodzie.

Gdzie sprawdzać formalne informacje o wyborach?

Daty, uchwały i oficjalne wyniki należy zawsze weryfikować w komunikatach Państwowej Komisji Wyborczej. Dla kontekstu warto też przeczytać wyjaśnienie zasad czytania sondażu prezydenckiego oraz materiał o roli niezdecydowanych w drugiej turze.

Źródło: sondaż IBRiS dla Onetu, opublikowany 5 listopada 2026 r.; badanie zrealizowane 23–24 października 2026 r.