Spis treści:
- Dwa dokumenty, dwa różne teksty ślubowania
- Jak naprawdę składa się ślubowanie w Sejmie i Senacie
- Co przewiduje projekt przygotowany w Senacie
- Czy różne roty podważają ważność mandatów
- Dlaczego poprawka jest ważna mimo upływu lat
- FAQ – ślubowanie posłów i senatorów
Dwa dokumenty, dwa różne teksty ślubowania
Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora została uchwalona w 1996 roku, a więc przed wejściem w życie obecnej Konstytucji. Zawierała własną formułę ślubowania, odwołującą się między innymi do suwerenności Ojczyzny i przestrzegania porządku prawnego. Konstytucja z 1997 roku posługuje się inną redakcją, w której wprost mowa o przestrzeganiu Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej.
To nie tylko różnica szyku zdania. Oba akty odmiennie formułują część obowiązków, choć ich sens pozostaje zbliżony. W prawie nie powinno jednak być wątpliwości, która rota ma być stosowana podczas formalnego obejmowania mandatu.
O znaczeniu ustawy zasadniczej w sporach prawnych przypominaliśmy przy okazji rocznicy uchwalenia obowiązującej Konstytucji RP. W tej sprawie hierarchia aktów prawnych ma zasadnicze znaczenie: norma konstytucyjna stoi wyżej niż zwykła ustawa.
Jak naprawdę składa się ślubowanie w Sejmie i Senacie
Na pierwszym posiedzeniu nowej kadencji marszałek senior odczytuje tekst ślubowania, a następnie wywoływani parlamentarzyści potwierdzają je słowem „ślubuję”. Mogą też dodać formułę religijną, jeżeli tego chcą. Sam sposób przeprowadzenia uroczystości jest opisany w regulaminach izb.
Według ustaleń „Rzeczpospolitej” od wejścia w życie Konstytucji parlamentarzyści posługiwali się w praktyce rotą konstytucyjną. W regulaminie Sejmu jest to dodatkowo zapisane wprost. Dlatego rozbieżność w ustawie z 1996 roku nie musi oznaczać, że ślubowania złożono wadliwie.
Dla wyborcy najważniejszy jest skutek prawny złożenia ślubowania i rozpoczęcia wykonywania mandatu. Szczegółowe kwestie związane z obowiązkami i uprawnieniami parlamentarzystów są osobnym zagadnieniem, o którym pisaliśmy także w materiale dotyczącym wynagrodzeń i warunków wykonywania mandatu poselskiego.
Co przewiduje projekt przygotowany w Senacie
Projekt nowelizacji przewiduje usunięcie z ustawy przepisów powtarzających lub rozbieżnych z Konstytucją. W odniesieniu do ślubowania oznacza to rezygnację z odrębnego tekstu roty w ustawie zwykłej i pozostawienie zasad proceduralnych regulaminom Sejmu oraz Senatu.
Dokumenty senackie wskazują także inne zmiany porządkujące, między innymi dotyczące rejestru korzyści i zasad finansowania odpraw dla pracowników biur parlamentarzystów. Nie są to jednak elementy samej roty ślubowania i nie należy przedstawiać ich jako nowych słów przysięgi.
Inicjatywa została wniesiona w kwietniu 2026 roku. Senackie komisje rozpatrywały ją w czerwcu, a 8 lipca Senat podjął uchwałę o wniesieniu projektu do Sejmu. To etap procedury legislacyjnej, a nie automatyczne wejście zmian w życie.
Czy różne roty podważają ważność mandatów
Z dotychczasowych ustaleń nie wynika, aby sama rozbieżność w starszej ustawie unieważniała mandaty posłów lub senatorów. Stosowano bowiem tekst wynikający z Konstytucji, która ma pierwszeństwo w hierarchii źródeł prawa. Warto odróżnić problem techniki legislacyjnej od stwierdzenia naruszenia przy konkretnym ślubowaniu.
Ocena skutków prawnych wymagałaby wskazania konkretnej czynności i przepisów. Nie ma podstaw, by na podstawie samego istnienia dwóch tekstów ogłaszać nieważność wieloletnich decyzji parlamentu. Tego rodzaju twierdzenie wykraczałoby poza informacje wynikające z projektu i przedstawionych źródeł.
Spór o wzajemną relację norm krajowych i europejskich to odrębne zagadnienie. Czytelnicy zainteresowani takimi kwestiami mogą sięgnąć do wcześniejszej analizy o hierarchii prawa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.
Dlaczego poprawka jest ważna mimo upływu lat
Przepisy są wykorzystywane nie tylko przez prawników. Korzystają z nich kancelarie parlamentarne, urzędnicy, media, studenci i obywatele sprawdzający sposób działania instytucji państwa. Dwie niezgodne wersje tak podstawowej formuły jak ślubowanie niepotrzebnie utrudniają lekturę prawa.
Zmiana ma przede wszystkim uporządkować system i usunąć martwy przepis. Nie jest zapowiedzią nowej politycznej przysięgi ani zmiany zasad wyborów. Jeżeli projekt zostanie uchwalony, praktyka składania ślubowania nie powinna z tego powodu ulec zasadniczej zmianie.
Najważniejsza będzie dalsza droga projektu w Sejmie oraz ostateczne brzmienie przyjętych przepisów. Dopóki proces nie zostanie zakończony, nie należy pisać, że rozbieżność została już usunięta z obowiązującego prawa.
FAQ – ślubowanie posłów i senatorów
Dlaczego w Polsce istnieją dwie wersje ślubowania?
Starszą zapisano w ustawie z 1996 roku, a rok później Konstytucja wprowadziła odmienną rotę. Ustawy nie dostosowano w pełni do nowego brzmienia.
Który tekst ślubowania stosują parlamentarzyści?
W praktyce używana jest rota z Konstytucji RP, która ma wyższą rangę niż ustawa zwykła.
Czy mandaty posłów są przez to nieważne?
Nie ma podstaw do takiego wniosku wyłącznie z powodu istnienia rozbieżności w tekstach przepisów.
Czy Senat już zmienił ustawę?
Senat podjął inicjatywę ustawodawczą i wniósł projekt do Sejmu. Samo wniesienie projektu nie oznacza wejścia nowelizacji w życie.
Czy nowelizacja zmieni słowa wypowiadane przez posłów?
Projekt ma usunąć niezgodność w ustawie, podczas gdy w praktyce stosowana jest już rota konstytucyjna.
Źródła informacji
