Piaseczno: Protest przeciw budowie centrów danych

Protest pod Sejmem i petycja o moratorium

W piątek 6 listopada pod Sejmem spotkali się przedstawiciele grup sąsiedzkich, organizacji ekologicznych, związków zawodowych i partii Razem. Stowarzyszenie Aktywnych Sąsiadów zbierało podpisy pod wnioskiem do marszałka Sejmu dotyczącym czasowego wstrzymania rozpatrywania pozwoleń na budowę i rozbudowę największych centrów danych. Postulat obejmuje obiekty o mocy urządzeń informatycznych przekraczającej 10 MW. To propozycja uczestników protestu, a nie już obowiązujący zakaz. Wnioskodawcy chcą również inwentaryzacji istniejących i planowanych instalacji oraz określenia ich zapotrzebowania na energię i wodę.

Trzy inwestycje wskazywane przez mieszkańców

Organizacja „Stop serwerowni Piaseczno” sprzeciwia się trzem projektom na terenie gminy. Wskazuje centrum danych przy ulicy Energetycznej, które jest już budowane, a także planowane obiekty przy ulicy Okulickiego w Piasecznie i w Bobrowcu. Mieszkańcy podnoszą, że obiekty tego typu mogą wpływać na otoczenie przez pracę agregatów, instalacji chłodzenia i zapotrzebowanie na media. Nie oznacza to jednak, że wszystkie trzy projekty mają identyczną skalę lub parametry. Każdy wymaga odrębnej analizy dokumentacji i decyzji administracyjnych.

Hałas, agregaty i odległość od domów

Przedstawiciele protestujących twierdzą, że inwestycja przy Energetycznej ma obejmować cztery wielokondygnacyjne budynki, 49 agregatów prądotwórczych i 112 chłodnic wentylatorowych. Wskazują też na bliskość zabudowy mieszkalnej, szacowaną przez nich na około 35 metrów, oraz zbiorniki oleju napędowego o łącznej pojemności do 1280 metrów sześciennych. Te liczby należy przypisywać stronie protestującej, a nie przedstawiać jako niezależnie zweryfikowane pomiary emisji hałasu czy ryzyka. O tym, czy normy będą spełnione, rozstrzygają właściwe dokumenty i kontrole, nie sam opis urządzeń.

Spór o zużycie wody: dwie różne wartości

Jednym z najważniejszych punktów sporu jest woda. Protestujący przywołują warunki na pobór 286 metrów sześciennych na dobę i obawiają się wpływu inwestycji na lokalne zasoby. Inwestor Sien Real, spółka z grupy Budimex, wyjaśniał jednak we wrześniowym oświadczeniu, że maksymalne codzienne zapotrzebowanie obiektu ma wynosić 55 metrów sześciennych. Według firmy wyższa wartość odnosi się do jednorazowego napełnienia zbiorników przeciwpożarowych po zakończeniu kolejnych etapów budowy. To zasadnicza rozbieżność w interpretacji danych: pojemność lub warunki techniczne nie muszą być równoznaczne z codziennym zużyciem. Wymaga to sprawdzenia dokumentacji i sposobu eksploatacji instalacji.

Stanowisko inwestora i granice ustaleń

Sien Real podkreśla, że przedsięwzięcie podlega polskim i unijnym regulacjom środowiskowym. Firma deklaruje także, że na granicy działki będą spełnione dopuszczalne normy hałasu. To stanowisko inwestora, a nie wynik niezależnej kontroli po uruchomieniu obiektu. Z drugiej strony protesty mieszkańców nie dowodzą automatycznie naruszenia prawa. W sporze o tak duże inwestycje znaczenie mają rzeczywiste parametry, możliwość weryfikacji obliczeń i publiczny dostęp do dokumentów. Mieszkańcy chcą wiedzieć, jakie będą skutki w okresie normalnej pracy, podczas testów urządzeń i w sytuacjach awaryjnych.

Dlaczego temat wykracza poza Piaseczno

Akcja „Stop Dirty Data Centers” została zaplanowana na 6 i 7 listopada w 16 państwach Europy. W Amsterdamie część demonstrantów weszła na teren budowy centrum danych, co pokazuje, jak napięty stał się konflikt w niektórych miejscach. Rozwój infrastruktury cyfrowej jest związany między innymi z usługami chmurowymi i sztuczną inteligencją, ale wymaga także energii, chłodzenia i połączeń sieciowych. Polska dyskusja dotyczy więc nie tylko konkretnej działki, lecz również tego, kto powinien finansować rozbudowę infrastruktury energetycznej i w jaki sposób planować sąsiedztwo instalacji przemysłowych oraz zabudowy mieszkaniowej.

Jakie decyzje są potrzebne

Jak czytać rozbieżne dane o wodzie

Nie należy porównywać obu liczb tak, jakby oznaczały to samo. Dla rzetelnej oceny potrzebne są dokumenty dotyczące normalnej eksploatacji, napełniania instalacji i rzeczywistych pomiarów po uruchomieniu obiektu.

Najważniejszym punktem sporu jest sposób oceny skutków inwestycji dla najbliższego otoczenia. Podobny mechanizm konsultacji, choć w całkowicie innej branży, opisuje spór o nowy most w Wismarze, gdzie samorząd przedstawił obszerne uwagi do dokumentacji. Nie jest to analogia prawna, lecz przykład znaczenia szczegółowych danych o hałasie i wpływie na sąsiedztwo.

Centra danych wymagają zasilania i niezawodnej infrastruktury. Dla porównania w materiale o nowych elektrowniach LEAG rozróżniono decyzję regulatora od faktycznego uruchomienia instalacji. Tak samo w Piasecznie należy oddzielać dokumenty i deklaracje inwestora od parametrów, które będzie można sprawdzić dopiero podczas eksploatacji.

Przy analizie cyfrowej infrastruktury nie wolno też mieszać oddziaływania fizycznego obiektu z zasadami funkcjonowania usług online. Osobne zagadnienie regulacji platform internetowych pokazuje, że pod wspólnym hasłem cyfryzacji kryją się różne kompetencje instytucji i odmienne procedury.

Jakie dane pozwolą ocenić wpływ centrum danych na sąsiedztwo?

W sporze o inwestycję użyteczne jest rozdzielenie trzech kwestii, które w debacie publicznej często się mieszają: przewidywanego poboru energii, zapotrzebowania na wodę i emisji hałasu. Każdy parametr wymaga osobnej jednostki miary, wskazania okresu oraz informacji, czy chodzi o normalną pracę obiektu, czy o scenariusz awaryjny. Sama duża liczba bez tego kontekstu nie pozwala ocenić rzeczywistego oddziaływania.

To zestaw pytań do dokumentacji inwestycyjnej, a nie stwierdzenie, że konkretne parametry już zostały przekroczone. Ocenę należy opierać na właściwych dokumentach i decyzjach, a nie na samych deklaracjach którejkolwiek ze stron sporu.

Źródła informacji

• RMF24
• PAP
• Reuters