Na czym polega propozycja CSU?
Alexander Hoffmann, przewodniczący grupy posłów bawarskiej CSU w Bundestagu, powiedział Redaktionsnetzwerk Deutschland, że współczynnik potrącenia za każdy miesiąc wcześniejszej emerytury powinien wzrosnąć z 0,3 do 0,4 proc. Wypowiedź została szeroko omówiona w sobotę 14 listopada przez niemieckie media. Propozycja dotyczy mechanizmu obniżającego wysokość świadczenia, a nie automatycznej zmiany ustawowego wieku emerytalnego.
Dziś przejście na emeryturę przed właściwym terminem w dopuszczonym prawem trybie powoduje określoną redukcję świadczenia. Przy obecnym wskaźniku 12 miesięcy wcześniejszego rozpoczęcia wypłat oznacza co do zasady 3,6 proc. potrącenia. Propozycja CSU podniosłaby tę wielkość do 4,8 proc. Najistotniejsze jest jednak to, że takie potrącenie wpływa na wysokość wypłacanej emerytury przez dalszy okres pobierania świadczenia, a nie wyłącznie przez pierwsze miesiące.
Nie wiadomo jeszcze, jak ostatecznie miałby wyglądać zakres regulacji, jakie przewidziano by przepisy przejściowe i czy wszystkie grupy ubezpieczonych zostałyby objęte zmianą. Samo wystąpienie przedstawiciela CSU nie stanowi obowiązującego prawa.
0,3 czy 0,4 proc. - ile wyniosłaby różnica?
Porównanie pokazuje, jak zmieniłby się procent obniżenia świadczenia dla kilku przykładowych okresów. Jest to matematyczne zestawienie obu wskaźników, a nie prognoza konkretnej indywidualnej emerytury. Prawo do wybranego momentu przejścia na emeryturę należy ustalać oddzielnie w Deutsche Rentenversicherung.
| Ile miesięcy wcześniej | Obecnie: 0,3 proc./mies. | Propozycja: 0,4 proc./mies. |
|---|---|---|
| 12 miesięcy | 3,6 proc. | 4,8 proc. |
| 24 miesiące | 7,2 proc. | 9,6 proc. |
| 36 miesięcy | 10,8 proc. | 14,4 proc. |
Przykładowo przy świadczeniu wyjściowym 2000 euro brutto, przed innymi indywidualnymi czynnikami, wcześniejsze przejście na emeryturę o 36 miesięcy oznaczałoby redukcję o 216 euro miesięcznie przy obecnym wskaźniku. Przy proponowanym wskaźniku 0,4 proc. byłoby to 288 euro, czyli o 72 euro więcej miesięcznie. Kwoty te pokazują skalę działania wskaźnika, a nie rzeczywistą decyzję niemieckiego organu emerytalnego.
Dlaczego propozycja pojawiła się przed budżetem 2027?
Według Hoffmanna planowane większe ograniczenie dotacji federalnej do systemu emerytalnego wymusza poszukiwanie dodatkowych rozwiązań finansowych. W założeniach na 2027 rok wsparcie z budżetu federalnego miałoby zostać ograniczone o 3 mld euro zamiast wcześniej rozpatrywanego 1 mld euro. Polityk argumentuje, że wyższe potrącenia dla osób decydujących się na wcześniejszy koniec kariery mogą częściowo kompensować tę zmianę.
Nie należy jednak utożsamiać tych dwóch wielkości. Miliardy euro odnoszą się do publicznych transferów finansowych, natomiast 0,4 proc. byłoby indywidualnym wskaźnikiem ustalania świadczenia. Nie istnieje proste przeliczenie, według którego każda osoba otrzyma o określoną kwotę mniej z powodu samego zmniejszenia dotacji.
Resort pracy ma, według słów polityka, przedstawić konkretną propozycję harmonogramu. Tym samym termin ewentualnej zmiany, jej brzmienie i sposób wprowadzenia pozostają otwarte. Właśnie z tego względu nie należy na dziś traktować 0,4 proc. jako wskaźnika obowiązującego w urzędowych wyliczeniach.
Czy dotyczy to Polaków pracujących w Niemczech?
Osoby podlegające niemieckiemu ubezpieczeniu emerytalnemu powinny brać pod uwagę przepisy dotyczące swojego prawa do świadczenia niezależnie od obywatelstwa. Nie oznacza to jednak, że wszyscy Polacy pracujący za granicą otrzymają identyczną redukcję: znaczenie mają długość okresów ubezpieczenia, rodzaj emerytury, wiek, okresy składkowe oraz indywidualna sytuacja.
W osobnym opracowaniu opisaliśmy, jak w poszczególnych miastach zmienia się realna siła nabywcza emerytur w Niemczech. Tam porównanie dotyczy poziomu kosztów utrzymania, natomiast dzisiejsza propozycja odnosi się do sposobu obliczania nominalnej kwoty świadczenia. Te dwa mechanizmy wpływają na domowy budżet w inny sposób.
Przed podjęciem decyzji o zakończeniu pracy warto uzyskać indywidualną informację z Deutsche Rentenversicherung. Dokument może wykazać, jaka kwota wynika z dotychczas zgromadzonych okresów ubezpieczenia i jakie warunki obowiązują w wybranym wariancie przejścia na emeryturę. Nie ma podstaw, by zastępować taki dokument uproszczonym przykładem z tabeli.
Jeżeli planowana obniżka dotknęłaby osobę ubezpieczoną w Niemczech, ostateczną różnicę trzeba byłoby policzyć na podstawie indywidualnej podstawy świadczenia. Wzrost wskaźnika o 0,1 punktu procentowego za miesiąc oznacza przy 24 miesiącach dodatkowe 2,4 punktu procentowego potrącenia, ale nie 2,4 proc. mniejszą kwotę względem już obniżonej wypłaty.
Co ze świadczeniem bez potrąceń po 45 latach?
W niemieckiej debacie politycznej odrębnym zagadnieniem pozostają zasady emerytury dla osób z wyjątkowo długim okresem ubezpieczenia. Hoffmann sygnalizuje potrzebę przyjrzenia się również tej części systemu, ale nie przedstawił potwierdzonej, kompletnej reformy obejmującej wszystkie przypadki. Nie można więc twierdzić, że każdy pracownik z 45-letnim stażem straci już określoną ulgę.
Najważniejszy pozostaje dziś prosty podział: 0,3 proc. za każdy miesiąc wcześniejszego przejścia to dotychczasowa reguła w odpowiednich przypadkach; 0,4 proc. jest propozycją polityczną. Dalsze decyzje wymagają prac legislacyjnych i opublikowania wiążących przepisów.
Źródła informacji
dpa, n-tv, Deutsche Rentenversicherung
