Mistrz świata zamiast zawodowego polityka
Informację o planach AfD przekazały niemieckie redakcje powołujące się na źródła partyjne i agencję dpa. Nazwisko Bertholda pojawia się w kontekście sobotniego spotkania zarządu federalnego z przedstawicielami landów w Berlinie. W doniesieniach o przygotowaniach do tej narady mowa była o zgłoszeniu osoby rozpoznawalnej poza zawodową polityką. Do czasu podjęcia formalnej decyzji należy mówić o planowanej kandydaturze, a nie o zatwierdzonym już kandydacie. To rozróżnienie ma znaczenie również dlatego, że wewnętrzna dyskusja może zakończyć się innym rozstrzygnięciem.
Thomas Berthold był obrońcą reprezentacji Republiki Federalnej Niemiec, która zdobyła tytuł mistrza świata na turnieju we Włoszech w 1990 roku. Rozegrał 62 mecze w kadrze narodowej, a na poziomie klubowym występował między innymi w Eintrachcie Frankfurt, Bayernie Monachium i VfB Stuttgart. Jego rozpoznawalność wynika więc przede wszystkim z futbolu, choć później komentował także sprawy publiczne.
W ostatnich latach Berthold zwracał na siebie uwagę wypowiedziami krytycznymi wobec części ograniczeń wprowadzanych podczas pandemii. Występował w środowisku protestów określanych w Niemczech jako Querdenken. To istotny element jego publicznej aktywności, ale nie należy utożsamiać wszystkich uczestników takich demonstracji ani automatycznie przypisywać byłemu sportowcowi poglądów, których sam nie wyraził.
Dlaczego AfD zgłasza własnego pretendenta
W Niemczech prezydenta federalnego nie wybierają obywatele bezpośrednio. Głosuje specjalnie zwołana Bundesversammlung, złożona z deputowanych Bundestagu oraz takiej samej liczby przedstawicieli wybranych przez parlamenty krajów związkowych. W najbliższej elekcji chodzi o łącznie 1260 elektorów. O wyniku rozstrzyga poparcie w tym zgromadzeniu, a nie liczba polubień, popularność sportowa czy wynik sondażu ulicznego.
Chadecy z CDU i CSU przedstawili już Ilse Aigner jako kandydatkę na prezydentkę Niemiec. Przewodnicząca bawarskiego Landtagu ma poparcie obozu rządowego, a także przychylne sygnały z innych partii. Dlatego start Bertholda, jeśli do niego dojdzie, będzie przede wszystkim demonstracją politycznej samodzielności AfD. Nie stanowi sam w sobie dowodu, że partia dysponuje większością potrzebną do obsadzenia urzędu.
AfD korzystała z takiego rozwiązania wcześniej. W 2022 roku zgłosiła ekonomistę i publicystę Maxa Ottego, byłego działacza konserwatywnej Werte-Union. Decyzja wywołała wtedy konflikt z CDU, która wykluczyła go z partii. Wybory prezydenckie pozwalają ugrupowaniom przedstawiać szersze przesłanie, nawet gdy arytmetyka parlamentarna wskazuje wyraźnego faworyta. W tym wypadku dobór rozpoznawalnego sportowca może rozszerzać debatę poza zwykły elektorat partyjny, ale nie zmienia zasad głosowania.
Jak i kiedy Niemcy wybiorą następcę Steinmeiera
Zgromadzenie Federalne zbierze się w Bundestagu w Berlinie 30 stycznia 2027 roku. Datę i miejsce podała przewodnicząca Bundestagu Julia Klöckner. W pierwszych dwóch turach wybór wymaga bezwzględnej większości członków zgromadzenia, a w trzeciej decyduje największa liczba oddanych głosów. Frank-Walter Steinmeier kończy drugą kadencję i nie może ubiegać się o bezpośrednio kolejną.
Różnice między stanowiskiem prezydenta i kanclerza bywają mylone. Prezydent federalny reprezentuje państwo, pełni określone funkcje konstytucyjne i podpisuje ustawy, ale nie prowadzi bieżącej polityki gabinetu. Dlatego nowy prezydent nie może sam zmienić niemieckich podatków, świadczeń ani zasad zatrudnienia Polaków. Takie decyzje wymagają działań właściwych władz i procedur ustawodawczych.
W programie AfD pozostają odrębne spory, od stanowiska partii wobec euro po kontrowersje związane z ujawnioną korespondencją ugrupowania. Wewnętrzny wybór kandydata na urząd reprezentacyjny nie jest referendum w żadnej z tych spraw. Jego znaczenie dla polityki partyjnej można ocenić dopiero po sobotniej decyzji i publicznym uzasadnieniu nominacji.
Bundestag w Berlinie - miejsce zaplanowanego Zgromadzenia Federalnego
W kampanii prezydenckiej mogą powracać pytania o społeczną rolę AfD, w tym o wcześniejsze spory polityków tej partii rozstrzygane przed sądami. Dla wyborców i obserwatorów kluczowe będą jednak dwa różne fakty: czy Berthold zostanie oficjalnie zgłoszony i ilu elektorów uzyska podczas styczniowego głosowania. Na razie żaden z tych etapów nie został zakończony.
Źródła informacji
dpa, n-tv, RND, Deutscher Bundestag
