Spis treści
- Karol Nawrocki podpisał ustawę frankową
- Doręczenie pozwu bankowi wstrzyma spłatę rat
- Bank i kredytobiorca rozliczą roszczenia w jednym procesie
- Sąd Najwyższy i sądy cywilne zyskają nowe narzędzia
- FAQ
Karol Nawrocki podpisał ustawę frankową
Pełna nazwa podpisanego aktu prawnego, to ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Projekt został przygotowany pierwotnie w Ministerstwie Sprawiedliwości. Następnie przez kilka miesięcy pracowały nad nim Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisja Gospodarki i Rozwoju. Sejm uchwalił ustawę pod koniec maja 2026 roku, a Senat przyjął ją 25 czerwca 2026 roku.
Karol Nawrocki przedstawił uzasadnienie swojej decyzji w oświadczeniu opublikowanym w serwisie społecznościowym X. Prezydent wskazał, że setki tysięcy obywateli od lat czekają na zakończenie sporów prowadzonych z instytucjami finansowymi. Sprawy dotyczące umów kredytowych powiązanych z frankiem szwajcarskim stały się jednocześnie jednym z głównych powodów przeciążenia sądów cywilnych.
„Ustawa ma przyspieszyć postępowania i ograniczyć asymetrię sił między konsumentem a dużą instytucją finansową”
Prezydent zwrócił również uwagę na sytuację kredytobiorcy w trakcie trwającego procesu. Postępowania mogą obejmować nie tylko kwestię ważności umowy oraz zwrotu wpłaconych środków. W czasie sporu, konsument nadal pozostaje związany obowiązkami wynikającymi z kwestionowanej umowy. Nowe rozwiązania mają zmniejszyć możliwość wykorzystywania tej sytuacji do wywierania na niego presji.
„Ważne są rozwiązania ograniczające możliwość wywierania presji na kredytobiorcę w czasie procesu, na przykład przez wypowiadanie umowy lub stosowanie wpisów do Biura Informacji Kredytowej jako swoistego straszaka. Podpisanie ustawy jest decyzją na rzecz ochrony konsumenta i równości obywateli wobec prawa”
Podpisana ustawa koncentruje się przede wszystkim na zasadach prowadzenia postępowań. Nie rozstrzyga automatycznie, czy konkretna umowa kredytowa jest ważna. Decyzja w każdej sprawie, nadal będzie należała do sądu. Przepisy mają natomiast ograniczyć przeszkody proceduralne oraz zmniejszyć liczbę czynności wydłużających proces.
Doręczenie pozwu bankowi wstrzyma spłatę rat
Jedną z najważniejszych zmian, będzie wstrzymanie obowiązku spłacania rat z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez kredytobiorcę. Mechanizm będzie uruchamiany automatycznie. Konsument nie będzie musiał składać dodatkowego wniosku o zabezpieczenie ani czekać na osobne rozstrzygnięcie sądu.
Wstrzymanie spłaty, ma obowiązywać do prawomocnego zakończenia postępowania. Oznacza to, że ochrona nie zakończy się wraz z wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, gdy jedna ze stron złoży apelację. Będzie trwała do momentu, w którym orzeczenie stanie się prawomocne.
Najważniejsze elementy tego rozwiązania obejmują
- wstrzymanie obowiązku płacenia rat po doręczeniu pozwu bankowi
- automatyczne zastosowanie przepisów z mocy prawa
- brak konieczności wydawania osobnego postanowienia przez sąd
- obowiązywanie ochrony do prawomocnego zakończenia sprawy
Rozwiązanie ma ograniczyć liczbę dodatkowych postępowań, dotyczących zabezpieczenia roszczeń. Dotychczas kredytobiorca mógł występować do sądu z wnioskiem o wstrzymanie obowiązku spłaty rat na czas procesu. Sąd musiał taki wniosek rozpoznać. Wydane rozstrzygnięcie mogło zostać zaskarżone, co oznaczało kolejne czynności oraz dodatkowe obciążenie sędziów.
Automatyczne wstrzymanie płatności, nie będzie oznaczało ostatecznego rozliczenia umowy. O ważności kontraktu, wysokości należnych kwot oraz wzajemnych roszczeniach stron nadal zdecyduje sąd w wyroku. Nowy mechanizm będzie dotyczył sytuacji kredytobiorcy, podczas trwania postępowania.
Bank i kredytobiorca rozliczą roszczenia w jednym procesie
Druga istotna zmiana dotyczy sposobu rozliczania roszczeń konsumenta i banku. W postępowaniu wszczętym przez kredytobiorcę, bank będzie mógł wystąpić z roszczeniem wzajemnym na wypadek uznania umowy kredytowej za nieważną. Termin na wniesienie powództwa wzajemnego zostanie przedłużony do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Kredytobiorca może dochodzić zwrotu środków wpłaconych na podstawie umowy, którą uważa za nieważną. Bank może natomiast domagać się zwrotu wypłaconego kapitału. Dotychczas roszczenia te często były rozpoznawane w dwóch osobnych procesach. Najpierw konsument pozywał instytucję finansową. Następnie bank składał własny pozew dotyczący przekazanego kapitału.
Taki model prowadził do dublowania postępowań. Dwie sprawy mogły dotyczyć tej samej umowy, tych samych stron oraz wzajemnie powiązanych rozliczeń. Każda wymagała jednak oddzielnej rejestracji, wyznaczenia składu sądu, przeprowadzenia czynności procesowych i wydania orzeczenia.
Nowe przepisy mają umożliwić rozpatrzenie obu żądań w ramach jednego procesu. Sąd będzie mógł ustalić skutki nieważności umowy, rozpoznać roszczenie kredytobiorcy oraz żądanie banku. Następnie wyda jedno orzeczenie obejmujące rozliczenie stron.
Zmiana ma realizować główne założenie ustawy, zgodnie z którym
- Konsument przedstawia swoje roszczenia wobec banku
- Bank może zgłosić roszczenie wzajemne
- Sąd rozpoznaje żądania dotyczące tej samej umowy
- Wzajemne należności są rozliczane w jednym orzeczeniu
Połączenie roszczeń ma ograniczyć liczbę równolegle prowadzonych procesów i zmniejszyć dodatkowe obciążenie sądów. Nie zmienia to obowiązku zbadania dokumentów, stanowisk stron oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Sąd Najwyższy i sądy cywilne zyskają nowe narzędzia
Ustawa przewiduje również kilka zmian dotyczących organizacji postępowań. Sprawy frankowe będą mogły być rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych. Świadkowie będą mogli być wysłuchiwani podczas posiedzeń zdalnych. Strony otrzymają możliwość składania zeznań na piśmie.
Nowe przepisy obejmują następujące rozwiązania proceduralne
- rozpoznawanie spraw frankowych na posiedzeniach niejawnych
- zdalne wysłuchiwanie świadków
- przesłuchiwanie stron przez złożenie zeznań na piśmie
- umarzanie postępowania przez referendarza sądowego po cofnięciu pozwu
- umarzanie postępowania przez referendarza po cofnięciu apelacji
Zmiany obejmą także część postępowań przed Sądem Najwyższym. W sprawie, w której skarga kasacyjna kredytodawcy została już przyjęta do rozpoznania, Sąd Najwyższy będzie mógł zmienić wcześniejsze postanowienie. Następnie będzie mógł odmówić przyjęcia skargi, gdy w danej sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne albo nie istnieje potrzeba wykładni przepisów.
Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha podczas prac parlamentarnych podkreślał, że ustawa skupia się na regulacjach procesowych. Mają one usunąć te elementy postępowania cywilnego, które według niego „tamują” szybkie rozstrzyganie spraw dotyczących kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim.
Skala postępowań pozostaje duża. Według szacunków sektora bankowego w 2025 roku w Polsce aktywnych było około 250 tysięcy umów kredytowych waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego. Około 130 tysięcy takich kredytów było już przedmiotem postępowań sądowych.
Dane Ministerstwa Sprawiedliwości za pierwszy kwartał 2026 roku wskazują, że sprawy frankowe stanowiły około 25 procent spraw cywilnych oczekujących na rozstrzygnięcie w sądach okręgowych. W sądach apelacyjnych ich udział sięgał 70 procent oczekujących spraw.
Przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy. Dopiero publikacja aktu w Dzienniku Ustaw rozpocznie bieg tego terminu. Po jego upływie sądy, konsumenci i banki będą stosować nowe zasady w postępowaniach objętych ustawą.
Podpis prezydenta kończy etap podejmowania decyzji przez głowę państwa, ale wejście nowych regulacji w życie wymaga jeszcze ogłoszenia ustawy.
FAQ
Kto podpisał ustawę dotyczącą spraw frankowych?
Ustawę podpisał prezydent Karol Nawrocki w piątek 17 lipca 2026 roku.
Kiedy kredytobiorca będzie mógł przestać spłacać raty?
Obowiązek spłaty rat zostanie wstrzymany z mocy prawa z chwilą doręczenia bankowi pozwu wniesionego przez kredytobiorcę.
Czy wstrzymanie rat będzie wymagało decyzji sądu?
Nie. Mechanizm będzie automatyczny i nie będzie wymagał wydawania osobnego orzeczenia ani zarządzenia.
Jak długo będzie obowiązywało wstrzymanie spłaty rat?
Wstrzymanie będzie obowiązywać do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.
Czy roszczenia banku i konsumenta będą rozpoznawane razem?
Ustawa umożliwia rozliczenie roszczeń obu stron w jednym postępowaniu sądowym i jednym orzeczeniu.
Jak sądy będą mogły prowadzić sprawy frankowe?
Sprawy będą mogły być rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych. Świadkowie będą mogli być wysłuchiwani zdalnie, a strony będą mogły składać zeznania na piśmie.
Kiedy ustawa wejdzie w życie?
Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.
Źródło: TVN24
