Samolot z amerykańskimi przedstawicielami wylądował w Moskwie w czwartek. Rosyjskiego gospodarza delegacji, Kiriłła Dmitrijewa, sfotografowano podczas powitania Witkoffa i Kushnera na płycie portu lotniczego. To konkretny sygnał, że kolejna część dyplomatycznych rozmów przenosi się z państw Zatoki Perskiej do stolicy Rosji, a nie tylko zapowiedź możliwej wizyty.
Lotnisko Wnukowo w Moskwie, gdzie wylądowała amerykańska delegacja.
Od Abu Zabi do Moskwy - co następuje po czym
Przed wyjazdem do Rosji przedstawiciele Stanów Zjednoczonych uczestniczyli w bezpośrednich rozmowach Ukrainy, Rosji i USA w Abu Zabi. Dwudniowe spotkania zakończyły się w środę. Delegacje informowały o częściowym postępie, ale jedynym jasno przedstawionym wspólnym kierunkiem humanitarnym była kolejna wymiana osób przetrzymywanych przez strony konfliktu.
Rosja potwierdziła porozumienie co do zasady w sprawie dużej wymiany jeńców. Zapowiedź nie jest jeszcze równoznaczna z przekazaniem ludzi ani publikacją zatwierdzonej listy osób. Brakuje również oficjalnej daty realizacji operacji. Jest to jednak sprawa, którą można prowadzić nawet wtedy, gdy stanowiska dotyczące zakończenia wojny pozostają daleko od siebie.
Kolejne kroki dyplomatyczne
- 10-11 listopada: negocjacje trójstronne w Abu Zabi i wstępne uzgodnienie wymiany jeńców.
- 12 listopada: przylot Witkoffa i Kushnera na lotnisko Wnukowo w Moskwie.
- Spotkanie z Putinem: zapowiadane na pierwszą część czwartku, bez ogłoszonego wyniku.
Przygotowania do czwartkowych konsultacji przypadają po rundzie, w której negocjatorzy mówili o pewnym postępie, a jednocześnie wskazywali twarde granice kompromisu. To połączenie tłumaczy, dlaczego konkretne ustalenie o jeńcach nie jest miarodajnym wskaźnikiem rychłego zakończenia wojny.
Dlaczego spór o Donbas nadal blokuje porozumienie
Najtrudniejszym tematem pozostają rosyjskie żądania dotyczące terytorium Ukrainy, zwłaszcza Donbasu. Władze w Kijowie odrzucają możliwość oddania całego regionu jako ceny za zakończenie walk. Nie jest to jedynie różnica w terminach wycofania wojsk. Dotyczy integralności terytorialnej państwa, statusu ziem oraz bezpieczeństwa mieszkańców i osób, które zostały zmuszone do opuszczenia domów.
Witkoff i Kushner mogą poruszać też kwestie powojennych gwarancji bezpieczeństwa oraz odbudowy. Takie zagadnienia były jednym z kierunków wcześniejszych przygotowań dyplomatycznych, opisanych w materiale o ukraińskich przygotowaniach do rozmów w Abu Zabi. Same propozycje nie są jednak zobowiązaniem, dopóki nie zostaną przyjęte przez zainteresowane strony i zapisane w porozumieniu.
Równie istotna jest obecność partnerów europejskich w procesie decyzyjnym. Rozmowy o przyszłości bezpieczeństwa kontynentu wykraczają poza ustalenia między samymi Waszyngtonem i Moskwą. Niektóre rosyjskie propozycje dotyczące relacji z NATO mogą być odczytywane jako próba powiązania wojny z szerszą architekturą bezpieczeństwa, lecz nie stanowią zgody europejskich stolic na takie rozwiązanie.
Dziesiąte spotkanie Witkoffa z Putinem
Według Reutersa planowane czwartkowe spotkanie będzie dziesiątym osobistym kontaktem Witkoffa z rosyjskim prezydentem. Częstotliwość rozmów pokazuje znaczenie stałego kanału komunikacji, ale sama liczba wizyt nie odpowiada na pytanie o skuteczność negocjacji. W obecnej rundzie stawką jest uzyskanie konkretnych ustaleń przy niezmiennie trudnym sporze terytorialnym.
Dmitrijew, który witał delegację na lotnisku, pełni funkcję specjalnego wysłannika rosyjskiego prezydenta. Jego obecność przy przylocie wskazuje na oficjalny charakter wizyty. Nie oznacza jednak, że agenda spotkania lub stanowiska negocjacyjne zostały publicznie uzgodnione. Takie szczegóły wymagają komunikatu po rozmowach.
W rozmowach politycznych osobny problem stanowi kolejność ewentualnych zobowiązań: czy najpierw miałyby ustać walki, czy wcześniej ustalono by zasady monitoringu i gwarancji bezpieczeństwa. Brak takiego harmonogramu sprawia, że nawet zbliżenie stanowisk w jednym punkcie nie zapewnia automatycznie wykonania całego porozumienia.
Dwa osobne sprawdziany dla obecnej rundy rozmów
Pierwszy sprawdzian jest humanitarny: czy zapowiadana wymiana jeńców rzeczywiście dojdzie do skutku, ilu ludzi obejmie i kiedy rodziny otrzymają potwierdzenie powrotu bliskich. Drugi ma charakter polityczno-wojskowy: czy strony przedstawią realny mechanizm ograniczenia walk i sposób postępowania w sprawie spornych terytoriów.
Dla Ukrainy kluczowe pozostaje także to, czy ewentualne gwarancje będą posiadały sprawdzalny mechanizm wykonania. Same ogólne deklaracje o bezpieczeństwie nie zastąpią zasad działania w przypadku ponownego ataku. Podobnie zapowiedź odbudowy nie odpowiada jeszcze na pytania o finansowanie, dostęp do miejsc zniszczonych i warunki powrotu mieszkańców.
Przylot do Moskwy jest faktem, a spotkanie z Putinem pozostaje zaplanowanym etapem misji. O wyniku przesądzą nie zdjęcia z lotniska, lecz treść ewentualnych decyzji i ich późniejsze wykonanie.
Źródła informacji
Reuters, Associated Press
