Boris Michalowski - plecak ratunkowy na wypadek katastrofy
Berliński system ochrony ludności zakłada, że mieszkańcy powinni być przygotowani do samodzielnego radzenia sobie w pierwszym okresie kryzysu. Pomoc publiczna ma uzupełniać ich możliwości. W praktyce oznacza to potrzebę przygotowania niezbędnego wyposażenia, znajomości podstawowych zasad postępowania i współpracy z sąsiadami. Takie działania promuje również berliński oddział Robotniczego Związku Samarytańskiego.
Boris Michalowski, pełni społecznie funkcję kierownika służby specjalistycznej do spraw ochrony przed katastrofami w berlińskim oddziale Robotniczego Związku Samarytańskiego (ASB). W placówce organizacji w dzielnicy Reinickendorf pokazuje czarny plecak, który przygotował na wypadek przerwy w dostawach energii elektrycznej lub innego poważnego zagrożenia. Wyjmuje z niego kolejne przedmioty. Każdy z nich ma określone zastosowanie w sytuacji, gdy codzienne funkcjonowanie zostanie zakłócone.
W plecaku Borisa Michalowskiego znajdują się podstawowe środki medyczne, źródła światła, woda, żywność i przedmioty higieniczne. Wyposażenie obejmuje
- Apteczkę pierwszej pomocy przeznaczoną do udzielania podstawowej pomocy medycznej.
- Domowy zestaw leków przygotowany na potrzeby właściciela.
- Radio z ręcznym generatorem uruchamianym za pomocą korbki.
- Latarkę czołową zapewniającą możliwość oświetlania otoczenia.
- Butelkę wody stanowiącą część osobistego zapasu.
- Chusteczki higieniczne przeznaczone do utrzymania czystości.
- Dzienną rację żywnościową zawierającą fabrycznie zapakowane produkty spożywcze.
Wśród produktów żywnościowych znajdują się również charakterystyczne suchary wojskowe, znane z długiego okresu przydatności do spożycia. Niektóre racje tego rodzaju mogą być przechowywane przez wiele lat. Michalowski odnosi się do nich z uśmiechem.
„Całkiem klasycznie, ze słynnymi sucharami wojskowymi”.
Przygotowane wyposażenie ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy dochodzi do rozległej przerwy w dostawach prądu albo innego zdarzenia utrudniającego funkcjonowanie infrastruktury. Michalowski, mimo doświadczenia w działaniach ratowniczych, zdecydował się stworzyć również własny zestaw awaryjny. Jego zawartość jest przykładem wyposażenia omawianego podczas szkoleń dotyczących samodzielnego przygotowania do zagrożeń.
Magdalena Keltsch - szkolenia ASB z przygotowania do kryzysu
Znaczenie samodzielnego przygotowania mieszkańców, zostało uwzględnione w berlińskiej ustawie o ochronie przed katastrofami. Paragraf 2 wskazuje, że działania państwowych służb uzupełniają zdolność społeczeństwa do samopomocy. Nie oznacza to jednak wprowadzenia konkretnego obowiązku gromadzenia zapasów, przez każde gospodarstwo domowe. Przepis określa ogólną zasadę współdziałania społeczeństwa i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
„Ochrona przed katastrofami uzupełnia zdolność ludności do samopomocy o działania niezbędne w interesie publicznym”.
Praktyczne przygotowanie do kryzysów, jest tematem bezpłatnych kursów finansowanych przez Federalny Urząd Ochrony Ludności i Pomocy w Katastrofach (BBK). Prowadzą je różne organizacje pomocowe, w tym Robotniczy Związek Samarytański w Berlinie. Szkolenia odbywają się pod nazwą „Pierwsza pomoc z elementami samoobrony w sytuacjach kryzysowych”. W odróżnieniu od tradycyjnych kursów pierwszej pomocy nie koncentrują się na układaniu poszkodowanego w pozycji bocznej bezpiecznej ani na resuscytacji. Ich głównym tematem jest przygotowanie do awarii zasilania i innych nadzwyczajnych sytuacji.
Magdalena Keltsch, kierująca Akademią berlińskiego oddziału ASB, podkreśla, że szkolenia obejmują także współpracę między mieszkańcami. Szczególne znaczenie ma rozpoznanie potrzeb osób żyjących w najbliższym otoczeniu. Dotyczy to między innymi seniorów, osób słabo znających język niemiecki oraz uchodźców wojennych, dla których sytuacja zagrożenia może być szczególnie trudna.
„Czy są starsze osoby, które potrzebują pomocy? Być może w budynku mieszkają osoby, które nie znają jeszcze dobrze niemieckiego, albo uchodźcy wojenni, którzy się boją”.
Według Keltsch wzajemna pomoc, utrzymywanie kontaktu z sąsiadami i wspólne działanie stanowią ważną część przygotowania na katastrofę. Podczas zajęć omawia się także zawartość plecaka ratunkowego. Prowadząca zwraca uwagę, że samo myślenie o pakowaniu rzeczy na wypadek zagrożenia, może wywoływać nieprzyjemne emocje. Dlatego proponuje uczestnikom wyobrażenie sobie przygotowań do wyjazdu na festiwal.
„Wtedy nie jest to już takie straszne”.
Berlin i punkty pomocy w 12 dzielnicach
Za przygotowanie mieszkańców do sytuacji nadzwyczajnych, odpowiadają również berlińskie dzielnice. Jednym z elementów systemu są tymczasowe punkty informacyjne ochrony ludności, wyposażane w awaryjne źródła zasilania. Mają być uruchamiane w przypadku katastrof i zapewniać mieszkańcom dostęp do informacji. Koncepcja takich punktów, powstała w 2012 roku w ramach projektu badawczego berlińskiej straży pożarnej. Za tworzenie i przygotowanie poszczególnych placówek, odpowiadają administracje dzielnicowe.
Według odpowiedzi udzielonych redakcji rbb24, przez urzędy dzielnic sytuacja w Berlinie nadal jest bardzo zróżnicowana. W sześciu dzielnicach, działa co najmniej jeden punkt uznany za gotowy do uruchomienia podczas katastrofy. W pozostałych sześciu, nie ma jeszcze żadnego obiektu z takim statusem. Od styczniowej awarii zasilania w południowo-zachodniej części miasta, do grupy dzielnic deklarujących gotowość dołączyła tylko dzielnica Marzahn-Hellersdorf.
Problemem pozostaje brak jednolitego rozumienia pojęcia gotowości operacyjnej. Poszczególne urzędy stosują własne oceny stanu przygotowania. Odpowiedzi przekazane dziennikarzom pokazują, że oficjalne uznanie punktu za gotowy nie zawsze oznacza możliwość równoczesnego uruchomienia wszystkich zgłoszonych lokalizacji. Znaczenie mają zarówno kwestie techniczne, jak i dostępność personelu oraz wyposażenia.
Rozbieżności są widoczne również w sposobie przedstawiania stanu przygotowań przez władze dzielnic i administrację Senatu Berlina. Niektóre urzędy deklarują gotowość większości obiektów. Inne czekają na wyjaśnienie wspólnych wymagań organizacyjnych. W rezultacie sam status punktu informacyjnego nie daje pełnego obrazu jego rzeczywistych możliwości podczas sytuacji kryzysowej.
Steglitz-Zehlendorf i stanowisko Sabine Beikler
W dzielnicy Steglitz-Zehlendorf planowane są trzy punkty pomocy kryzysowej. Żaden z nich nie został jednak oficjalnie zgłoszony jako gotowy do działania. Rzecznik tamtejszego urzędu dzielnicowego wyjaśnił, że nadal istnieją kwestie organizacyjne i techniczne wymagające ustaleń na poziomie całego Berlina. Za ich koordynację odpowiada Senacki Departament Spraw Wewnętrznych i Sportu. Dopiero po rozwiązaniu tych problemów placówki będą mogły otrzymać oficjalne potwierdzenie gotowości.
Inaczej sposób zgłaszania punktów przedstawia Sabine Beikler, rzeczniczka Senackiego Departamentu Spraw Wewnętrznych i Sportu. W odpowiedzi na pytania redakcji rbb24 wskazała, że to same dzielnice odpowiadają za ocenę, czy ich obiekty spełniają wymagane warunki.
„Dzielnice samodzielnie zgłaszają gotowość operacyjną swoich punktów, gdy tylko na miejscu zostaną spełnione odpowiednie warunki”.
Administracja Senatu nie podała konkretnej daty, do której wszystkie sporne kwestie organizacyjne i techniczne miałyby zostać ostatecznie wyjaśnione. Beikler wskazała przy tym, że różnice w przygotowaniu dzielnic wynikają z kilku czynników, a nie z jednego wspólnego problemu.
„To, że rozbudowa w całym mieście przebiega różnie, wynika z odmiennych przyczyn na poziomie dzielnic, od kwestii zasobów po ustalanie priorytetów”.
Stanowiska przedstawione przez Steglitz-Zehlendorf i administrację Senatu pokazują różnicę w podejściu do formalnego uruchamiania punktów. Dzielnica wskazuje na konieczność wcześniejszego wyjaśnienia wspólnych procedur. Administracja Senatu podkreśla natomiast odpowiedzialność poszczególnych urzędów za zgłaszanie gotowości własnych lokalizacji.
Marzahn-Hellersdorf i braki kadrowe w punktach pomocy
W dzielnicy Marzahn-Hellersdorf sytuacja wygląda inaczej niż w Steglitz-Zehlendorf. Tamtejszy urząd przekazał redakcji rbb24, że wszystkie 11 punktów rozmieszczonych na terenie dzielnicy jest przygotowanych do uruchomienia w przypadku katastrofy. Obiekty mogą zostać oddane do użytku bezpośrednio po wystąpieniu sytuacji kryzysowej. Deklarowana gotowość nie oznacza jednak pełnej możliwości wykorzystania całej sieci.
Administracja Marzahn-Hellersdorf przyznaje, że brakuje wyposażenia oraz odpowiednio przeszkolonych pracowników. Z tego powodu jednocześnie mogą funkcjonować maksymalnie cztery placówki. Oznacza to, że spośród 11 punktów uznanych za gotowe tylko cztery mogą działać równocześnie. Ograniczenie wynika z dostępności zasobów niezbędnych do obsługi mieszkańców.
W innych częściach Berlina, deklaracje są bardziej korzystne pod względem liczby przygotowanych obiektów. Urzędy dzielnic Spandau, Reinickendorf, Mitte i Lichtenberg poinformowały rbb24, że niemal wszystkie znajdujące się na ich terenie punkty ochrony ludności mają status gotowości operacyjnej. Nie podano jednak w tych odpowiedziach jednolitej definicji, która pozwalałaby porównać wszystkie zgłoszone lokalizacje według identycznych zasad.
Przykład Marzahn-Hellersdorf pokazuje różnicę między formalnym przygotowaniem obiektu a możliwością jego rzeczywistej obsługi. Dzielnica dysponuje 11 lokalizacjami, ale ograniczona liczba pracowników i niedobory materiałowe zmniejszają liczbę punktów, które mogą zostać uruchomione w tym samym czasie. Kwestie kadrowe i wyposażenie należą zatem do problemów wpływających na funkcjonowanie berlińskiego systemu ochrony ludności.
Pankow i pozostałe dzielnice Berlina z planami na 2027 rok
Nie wszystkie berlińskie dzielnice, zakończyły przygotowanie planowanych punktów informacyjnych. Urzędy Pankow, Charlottenburg-Wilmersdorf, Treptow-Köpenick oraz Steglitz-Zehlendorf zapowiedziały, że brakujące placówki mają oficjalnie osiągnąć gotowość w ciągu 2027 roku. Są to deklaracje dotyczące przyszłych terminów. W chwili przekazania informacji część lokalizacji nadal nie spełniała warunków wymaganych do formalnego rozpoczęcia działalności.
W trzech kolejnych dzielnicach, nie przedstawiono konkretnych terminów zakończenia przygotowań. Dotyczy to dwóch punktów we Friedrichshain-Kreuzberg, czterech w Neukölln oraz trzech w Tempelhof-Schöneberg. Łącznie jest to dziewięć lokalizacji, dla których urzędy nie wskazały określonego terminu uzyskania gotowości. Odpowiedzi dzielnic nie pozwalają ustalić, kiedy wszystkie te obiekty będą mogły zostać oficjalnie uruchomione.
Zmiany organizacyjne wprowadzono już w maju 2026 roku. Wtedy zaczęła obowiązywać jednolita koncepcja organizacyjna, która miała ułatwić dzielnicom zakończenie przygotowań punktów ochrony ludności. Wcześniej nie istniał taki wspólny dokument. Nowe rozwiązanie, miało uporządkować działania prowadzone w poszczególnych częściach Berlina i pomóc w finalizowaniu przygotowań.
Berlińska ustawa budżetowa na lata 2026–2027, przewiduje dalsze wsparcie finansowe na wyposażenie punktów pomocy. Każda z 12 dzielnic ma również otrzymać środki na dwa nowe stanowiska związane z ochroną przed katastrofami. Oznacza to finansowanie łącznie 24 planowanych stanowisk. Dostępność pieniędzy pozostaje jednak problemem. Kirstin Bauch, burmistrzyni dzielnicy Charlottenburg-Wilmersdorf, poinformowała, że wnioskowane środki nie zostały jeszcze udostępnione. Jej wypowiedź wskazuje na rozbieżność między zapisami budżetowymi a faktyczną możliwością korzystania z finansowania przez dzielnice.
Boris Michalowski i styczniowa awaria prądu w Berlinie
Boris Michalowski przez długi czas zdawał sobie sprawę z potrzeby osobistego przygotowania na katastrofę, ale odkładał takie działania. Jako społeczny ratownik zakładał, że w sytuacji zagrożenia sam będzie uczestniczył w akcji pomocowej. Z tego powodu nie traktował wcześniej przygotowania własnego wyposażenia jako sprawy wymagającej natychmiastowego działania.
„Przecież i tak będę wtedy gdzieś na akcji”.
Jego podejście zmieniły doświadczenia zdobyte podczas działań ratowniczych. Szczególne znaczenie miała styczniowa awaria prądu w Berlinie, która w 2026 roku trwała cztery dni. Zdarzenie pokazało, jak duże znaczenie ma samodzielne przygotowanie mieszkańców w przypadku rozległego zakłócenia funkcjonowania infrastruktury.
Michalowski wskazuje, że rozmiar katastrofy bezpośrednio wpływa na możliwość udzielenia szybkiej pomocy przez służby państwowe. Gdy awaria obejmuje duże części infrastruktury, czas oczekiwania może się wydłużyć. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których zakłócenia występują jednocześnie w wielu miejscach.
„Jeśli skala katastrofy jest duża, naprawdę może minąć sporo czasu, zanim nadejdzie pomoc państwowa. Zwłaszcza gdy duże części infrastruktury przestaną działać”.
Przygotowanie plecaka ratunkowego oraz utrzymywanie kontaktów z sąsiadami to dwa działania wskazywane przez berliński ASB jako elementy samodzielnej ochrony w sytuacjach kryzysowych.
FAQ
Ile dzielnic Berlina ma gotowe punkty pomocy kryzysowej?
Według informacji przekazanych redakcji rbb24, co najmniej jeden gotowy punkt pomocy znajduje się w 6 z 12 dzielnic Berlina. W pozostałych sześciu nie ma jeszcze żadnej lokalizacji oficjalnie uznanej za gotową do działania.
Czym są berlińskie punkty ochrony ludności?
Są to tymczasowe punkty informacyjne wyposażane w awaryjne źródła zasilania. Mają zapewniać mieszkańcom informacje podczas katastrof i innych sytuacji kryzysowych.
Co powinno znaleźć się w plecaku ratunkowym według Borisa Michalowskiego?
Boris Michalowski przygotował plecak zawierający apteczkę pierwszej pomocy, domowy zestaw leków, radio na korbkę, latarkę czołową, butelkę wody, chusteczki higieniczne oraz dzienną rację zapakowanej żywności.
Czy mieszkańcy Berlina mają prawny obowiązek gromadzenia zapasów?
Berlińska ustawa o ochronie przed katastrofami nie nakłada na poszczególne gospodarstwa domowe konkretnego obowiązku przechowywania zapasów.
Dlaczego w Marzahn-Hellersdorf mogą działać jednocześnie tylko cztery punkty pomocy?
Dzielnica zgłosiła gotowość 11 lokalizacji, lecz z powodu niedoboru materiałów i odpowiednio przeszkolonego personelu jednocześnie mogą funkcjonować maksymalnie cztery punkty.
Kiedy kolejne punkty pomocy mają zostać uruchomione w Berlinie?
Pankow, Charlottenburg-Wilmersdorf, Treptow-Köpenick i Steglitz-Zehlendorf przewidują osiągnięcie gotowości przez brakujące punkty w 2027 roku. Friedrichshain-Kreuzberg, Neukölln i Tempelhof-Schöneberg nie podały konkretnych terminów dla wskazanych lokalizacji.
Co zmieniło się w organizacji ochrony ludności w Berlinie w maju 2026 roku?
W maju 2026 roku weszła w życie jednolita koncepcja organizacyjna dotycząca przygotowania punktów pomocy kryzysowej. Wcześniej taki wspólny dokument nie istniał. Jego wprowadzenie miało ułatwić dzielnicom zakończenie przygotowań.
Ile nowych stanowisk przewidziano dla berlińskiej ochrony przed katastrofami?
Budżet na lata 2026–2027 przewiduje środki na dwa nowe stanowiska w każdej z 12 dzielnic, czyli łącznie 24 stanowiska. Kirstin Bauch, burmistrzyni Charlottenburg-Wilmersdorf, poinformowała jednak, że wnioskowane fundusze nie były jeszcze dostępne.
Gdzie mieszkańcy Berlina mogą nauczyć się przygotowania do sytuacji kryzysowych?
Bezpłatne szkolenia prowadzi między innymi berliński oddział Robotniczego Związku Samarytańskiego (ASB). Kursy są wspierane przez Federalny Urząd Ochrony Ludności i Pomocy w Katastrofach.
Źródło: Tagesschau
