Oprogramowanie w turbinach stało się sprawą bezpieczeństwa
W rozmowie z agencją Reuters w Kopenhadze Henrik Andersen powiedział, że unijni prawodawcy powinni rozważyć zdecydowane ograniczenia dotyczące chińskich technologii zawierających oprogramowanie, jeśli trafiają do infrastruktury krytycznej. Jego argument nie dotyczy wyłącznie miejsca produkcji stalowych elementów turbin. Głównym przedmiotem obaw są systemy cyfrowe, do których producent lub dostawca może mieć dostęp przez wiele lat.
Turbina wiatrowa wymaga sterowania, monitorowania stanu technicznego i aktualizacji oprogramowania. Bezpieczeństwo tych funkcji może wpływać na ciągłość produkcji energii i dostępność instalacji. Według Andersena inwestycje energetyczne pracują przez około 30-50 lat, dlatego kontrola nad systemem powinna być zagwarantowana w całym okresie eksploatacji.
Różnica między komponentem mechanicznym a cyfrowym ma znaczenie praktyczne. Dostawca fizycznej części nie musi mieć zdalnego dostępu do elektrowni, podczas gdy operator systemu sterowania może być uzależniony od poprawek oprogramowania, kont administracyjnych i usługi diagnostycznej. Andersen chce, by Unia oceniała te obszary w sposób odrębny od ogólnych wymogów udziału europejskiej produkcji.
Nie całkowity zakaz chińskich produktów, lecz kontrola nad siecią
Prezes Vestas nie opowiedział się za powszechnym wykluczeniem wszystkich elementów pochodzących z Chin. W jego propozycji szczególne znaczenie mają części i technologie dające możliwość zdalnego oddziaływania na pracę instalacji. Chciałby jednocześnie, aby około połowa zasobów sektora wiatrowego w Europie powstawała z udziałem produkcji europejskiej.
W dyskusji pojawia się problem wzajemności dostępu do rynków. Andersen przypomniał, że chińskie regulacje ograniczyły Vestas możliwość zdalnego monitorowania czujników i aktualizowania własnych turbin z Europy. Jego zdaniem Unia powinna rozważyć ochronę podobnych interesów, stosując jasne zasady konkurencji dla wszystkich podmiotów.
Postulat jest przedstawiany w trakcie prac nad zmianami unijnych regulacji cyberbezpieczeństwa oraz wymaganiami związanymi z wyposażeniem pochodzącym z Europy. Chiny wcześniej ostrzegały przed konsekwencjami takich regulacji dla relacji handlowych. Nie uchwalono jednak nowego uniwersalnego zakazu używania chińskiego oprogramowania w unijnych farmach wiatrowych.
| Temat sporu | Podejście producentów |
|---|---|
| Dostęp zdalny do sterowania | Vestas chce ostrzejszych unijnych zasad; Ming Yang zapewnia o kontroli operatora i konieczności jego zgody |
| Dane z urządzeń | Ming Yang deklaruje lokalne przechowywanie danych w Europie |
| Kryterium dopuszczenia | Spór obejmuje pochodzenie oprogramowania oraz techniczne audyty konkretnego dostawcy |
Zestawienie stanowisk w sporze o bezpieczeństwo oprogramowania turbin.
Co odpowiada Ming Yang i jak zabezpiecza dane?
Chińska firma Ming Yang przekazała Reutersowi, że dane z jej turbin są przechowywane lokalnie w Europie, operatorzy zachowują kontrolę nad instalacjami, a zdalny dostęp wymaga ich wyraźnej zgody. Przedsiębiorstwo opowiada się za równymi wymogami bezpieczeństwa, ale uważa, że ocena konkretnego dostawcy i sprawdzalne zabezpieczenia są lepsze niż automatyczne wykluczenie według kraju pochodzenia.
Takie stanowiska pokazują dwa podejścia do tego samego problemu. Zwolennicy ostrzejszych ograniczeń wskazują na ryzyko związane z zależnością od zagranicznego dostawcy. Druga strona argumentuje, że o dopuszczeniu powinna decydować analiza rzeczywistych uprawnień, audyt systemów i kontrola przepływu danych. Ostateczny kształt przepisów będzie zależał od negocjacji na szczeblu UE.
W Niemczech jeden z deweloperów w ubiegłym roku zrezygnował z wykorzystania turbin Ming Yang przy projekcie na Morzu Północnym. Wielka Brytania w marcu zapowiedziała, że nie będzie wspierać ich zastosowania w brytyjskich morskich farmach ze względów bezpieczeństwa. Te decyzje dotyczą konkretnych projektów lub polityki krajowej, a nie jednolitego aktu zakazującego tych urządzeń w całej Europie.
Kontekst: Cyberataki na chłodnie i problemy morskich farm
Andersen odwołał się do listopadowych ataków na systemy chłodnicze w sklepach, które pokazały, że zdalne sterowanie urządzeniami może być słabym punktem infrastruktury. Na TrybunaPolska.pl opisywaliśmy cyberataki na niemieckie supermarkety, a także podobne zgłoszenia dotyczące chłodni w Polsce. Nie ma dowodu, że mechanizm tamtych ataków jest taki sam jak potencjalne zagrożenia w energetyce wiatrowej. Porównanie dotyczy wspólnej zależności od dostępu do oprogramowania sterującego.
Oprócz bezpieczeństwa branża ma problemy finansowe. W Niemczech przedstawiono propozycję ratowania projektów morskich farm wiatrowych przez zmianę rozliczeń i harmonogramów. To oddzielna sprawa od chińskiego oprogramowania: koszty aukcji oraz dostępność sieci nie wyjaśniają same przez się zagrożeń cybernetycznych.
Instalacje energetyczne wymagają zarówno finansowania, jak i bezpiecznego sterowania. Zaostrzenie zasad może podnieść koszty dostaw i ograniczyć konkurencję, ale może również wymusić większą przejrzystość połączeń zdalnych i procedur aktualizacji. Bez danych o konkretnych ofertach nie można jednak określić, o ile zmieniłyby się ceny turbin albo rachunki odbiorców.
Co mogą oznaczać przyszłe unijne przepisy?
Firmy budujące elektrownie będą potrzebowały jasnych wymogów dla dostawców sterowników, systemów łączności i usług zdalnego serwisu. Ważne pozostaną zasady przechowywania danych, prawa administratorów oraz procedury przyznawania i cofania dostępu. Weryfikacja takich elementów jest innym zadaniem niż proste ustalenie kraju, w którym odlano fragment konstrukcji turbiny.
W praktyce weryfikacja bezpieczeństwa może obejmować nie tylko miejsce przechowywania danych, lecz także historię dostępu serwisowego, zarządzanie kluczami administracyjnymi i możliwość odcięcia połączenia przez operatora. To przykłady obszarów audytu, nie lista już uchwalonych obowiązków. Nie wiadomo jeszcze, czy Unia Europejska przyjmie postulat prezesa Vestas, w jakim zakresie i od kiedy ewentualne regulacje miałyby obowiązywać. Firmy konkurujące na rynku mają jednocześnie własne interesy gospodarcze, dlatego wypowiedź producenta należy traktować jako stanowisko uczestnika sporu, nie bezstronną ekspertyzę rozstrzygającą bezpieczeństwo każdej technologii.
O znaczeniu przyszłych przepisów zdecyduje nie hasło zakazu, ale konkretne wymagania techniczne i możliwość ich egzekwowania. Dla inwestorów oraz odbiorców energii najważniejsze będzie pogodzenie stabilnej pracy farm, możliwości serwisowania urządzeń i sprawdzalnej kontroli nad cyfrową infrastrukturą.
Źródła informacji
Reuters, Vestas, Ming Yang