wtorek, 17 listopad 2026 15:32

EBOR ostrzega: Region może przegapić boom AI i obronności

Oprac.:
EBOR: Rozwój AI i przemysłu obronnego EBOR: Rozwój AI i przemysłu obronnego Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju ostrzegł 17 listopada, że gospodarki rozwijające się mogą nie wykorzystać rosnącego popytu na technologie obronne i sztuczną inteligencję. W raporcie wskazano niedostateczne finansowanie szybko rosnących firm, ograniczenia sieci energetycznych i trudności w tworzeniu nowych specjalizacji eksportowych. Polska należy jednak do państw wyróżniających się potencjałem w części technologii wojskowych.

Nowe możliwości nie rozkładają się równomiernie

Raport Transition Report 2026-27 Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju analizuje gospodarki Europy Środkowej i Wschodniej, Azji Centralnej oraz części Bliskiego Wschodu i Afryki. Jego główny wniosek nie sprowadza się do braku popytu. Popyt na rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i sprzęt obronny rośnie, ale nie każda gospodarka ma zasoby, aby szybko zbudować konkurencyjną ofertę. Potrzebne są kapitał, specjalistyczne kadry, infrastruktura i doświadczenie we współpracy z przemysłem.

Bank podkreśla, że nowe produkty często powstają na bazie już istniejących kompetencji przemysłowych. Państwom posiadającym przedsiębiorstwa z pokrewnych sektorów łatwiej rozwijać kolejne specjalizacje. To nie oznacza jednak, że wejście w nową technologię jest zarezerwowane wyłącznie dla najbogatszych. Różnica polega na kosztach wejścia: opracowanie wyspecjalizowanego oprogramowania zwykle wymaga innych nakładów niż budowa fabryki zaawansowanych półprzewodników.

Na obronność wydaje się coraz więcej

W krajach Unii Europejskiej objętych działalnością EBOR przeciętne wydatki na obronę wzrosły z około 1,3 proc. PKB w 2013 roku do 2,7 proc. w 2025 roku. Bank wiąże przyspieszenie między innymi z pełnoskalową rosyjską inwazją na Ukrainę i rosnącym poczuciem zagrożenia. Wyższe zamówienia wojskowe mogą stworzyć przestrzeń dla producentów elektroniki, wyposażenia, pojazdów, komponentów i usług, ale nie wszystkie przedsiębiorstwa będą w stanie spełnić wymagania certyfikacyjne i jakościowe.

Polska i Turcja są według raportu wyjątkami na tle znacznej części regionu pod względem możliwości eksportu produktów obronnych. Udział w rynku światowym nie wynika wyłącznie z liczby nowych start-upów. W dużym stopniu zależy od wcześniej istniejących zakładów, sieci dostawców, doświadczenia kontraktowego oraz zdolności do utrzymania produkcji w większej skali. Z punktu widzenia gospodarki ważne jest zatem nie tylko projektowanie prototypów, lecz także finansowanie ich seryjnego wdrożenia.

Luka finansowania przy rozwoju start-upów

Wschodnioeuropejskie firmy zajmujące się obronnością mają trudniejszy dostęp do kapitału potrzebnego na przejście od pierwszego produktu do szybkiego zwiększania produkcji. Według przytoczonych przez Reutersa ustaleń EBOR takie finansowanie zdobywa 18 proc. przedsiębiorstw w rozwijającej się części Europy, podczas gdy w Europie Zachodniej odsetek wynosi 42 proc., a w Stanach Zjednoczonych 50 proc. Zestawienie pokazuje różnicę w dostępie do środków na wzrost, a nie procent przedsiębiorstw, które ostatecznie odniosą sukces.

Region Firmy z finansowaniem na zwiększenie skali
Rozwijająca się Europa 18%
Europa Zachodnia 42%
Stany Zjednoczone 50%

Dostęp do kapitału rozwojowego według ustaleń EBOR.

Konsekwencje są praktyczne. Firma może mieć dobrą technologię, zespół i pierwszych odbiorców, lecz bez pieniędzy na rozbudowę linii produkcyjnej nie wygra większego zamówienia. W konkurencji międzynarodowej liczy się też możliwość serwisowania sprzętu i zapewnienia części przez kolejne lata. Przy obronności potrzeby te są szczególnie istotne, ponieważ nabywcami mogą być instytucje państwowe zamawiające produkty na wiele lat.

Drony są wyjątkiem - również dzięki Polsce

EBOR wymienia Ukrainę, Estonię, Polskę i Turcję jako miejsca szybkiego rozwoju firm związanych z dronami. W tym segmencie przewagą może być umiejętność szybkiego doskonalenia sprzętu, współpracy elektroników z programistami oraz adaptacji do zmieniających się potrzeb użytkowników. Sukces konkretnego przedsiębiorstwa nie wynika jednak automatycznie z lokalizacji kraju na liście. O jego pozycji decydują rozwiązania techniczne, cena, skala dostaw i dostęp do komponentów.

Doświadczenia państw regionu pokazują, jak ważna może być zdolność do zmiany profilu produkcji. Inwestycje w technologie obronne nie muszą oznaczać tworzenia całych branż od zera: niekiedy opierają się na już działających zakładach mechanicznych, elektronicznych i programistycznych. Podobne pytania o opłacalność inwestycji w nowe technologie pojawiały się przy niemieckich planach inwestycyjnych związanych z AI, choć dotyczą innej części europejskiej gospodarki.

Sztuczna inteligencja wymaga energii i danych

Zestawiając bariery technologiczne, warto odróżnić produkcję podstawowych modeli AI od tworzenia narzędzi bazujących na już wytrenowanych systemach. Pierwsza ścieżka wymaga bardzo dużych zasobów obliczeniowych i energetycznych, druga częściej wykorzystuje wiedzę branżową oraz kompetencje programistów. Właśnie dlatego EBOR wskazuje aplikacje oparte na AI jako jeden z dostępniejszych kierunków specjalizacji dla krajów, które nie zbudują własnych wielkich centrów danych.

Raport wskazuje na bariery infrastrukturalne, które są mniej widoczne od samych programów AI. W niemal połowie państw objętych działalnością EBOR sieć energetyczna nie byłaby w stanie zasilić nawet jednego centrum danych o wymaganej skali. Taki problem ogranicza możliwości lokalnego przetwarzania informacji, przyciągania inwestycji i uruchamiania kosztownych usług obliczeniowych. Nie można go rozwiązać wyłącznie zakupem oprogramowania lub ogłoszeniem planu budowy serwerowni.

Wiele gospodarek regionu nie jest także silnie obecnych w wydobyciu krytycznych surowców, produkcji zaawansowanych układów scalonych i budowie infrastruktury centrów danych. EBOR podkreśla jednak niższą barierę wejścia dla twórców aplikacji wykorzystujących gotowe modele AI. W tym obszarze możliwe jest rozwijanie usług i eksport rozwiązań, zwłaszcza gdy przedsiębiorstwa mają wiedzę o konkretnym sektorze gospodarki i potrafią dostosować program do lokalnych potrzeb.

Pracownicy a tempo technologicznych zmian

W części analizowanych państw zatrudnienie osób wchodzących na rynek pracy rosło od końca 2022 roku wolniej niż zatrudnienie starszych pracowników. Bank zaznacza, że nie wszystkie różnice można przypisać automatyzacji i AI. Na sytuację wpływają też demografia, spowolnienie gospodarcze i struktura zatrudnienia. Dlatego sama współbieżność zmian nie dowodzi, że za każdym słabszym wynikiem młodych pracowników stoi sztuczna inteligencja.

Dla polityki gospodarczej pojawia się podwójne zadanie: umożliwić przedsiębiorstwom zmianę technologii i jednocześnie przygotować pracowników na nowe wymagania. Szkolenia, przekwalifikowanie i szukanie zastosowań AI w firmach mogą być równie ważne jak finansowanie pojedynczych laboratoriów. Raport nie obiecuje automatycznego wzrostu zatrudnienia w branżach obronnych, lecz pokazuje warunki, bez których nowy popyt może trafić głównie do już rozwiniętych producentów.

Źródła informacji

EBOR, Reuters

Ostatnio zmieniany wtorek, 17 listopad 2026 15:21
Michał Kruk

Redaktor Trybuny Polskiej. Głównie zajmuje się newsami z kraju, a szczególnie rynkiem lokalnym - redaguje serwisy miejskie. Fan sportu i rekreacji.

https://trybunapolska.pl/michal-kruk
  • Niemcy: Indeks ZEW wzrósł do 35,6 punktu w listopadzie
    Niemcy: Indeks ZEW wzrósł do 35,6 punktu w listopadzie

    Niemiecki instytut ZEW podał 17 listopada, że wskaźnik oczekiwań ekonomicznych wzrósł do 35,6 punktu, czyli o 7,5 punktu wobec października. Poprawiła się także ocena bieżącej sytuacji gospodarczej, choć pozostała na głęboko ujemnym poziomie. Badanie sugeruje ostrożny wzrost optymizmu wśród ekspertów finansowych, a nie zakończenie problemów niemieckiego przemysłu. Wyniki różnych branż są nadal wyraźnie rozbieżne.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 19:18
  • Jak bezpiecznie oszczędzać w euro? Przegląd możliwości lokowania kapitału w EUR
    Jak bezpiecznie oszczędzać w euro? Przegląd możliwości lokowania kapitału w EUR

    Oszczędzanie w euro może być dobrym rozwiązaniem dla osób, które planują wydatki za granicą, zarabiają w europejskiej walucie lub chcą zdywersyfikować posiadany kapitał. Przechowywanie części oszczędności poza złotówką pozwala uniezależnić się od konieczności częstego przewalutowania i ułatwia przygotowanie do przyszłych zobowiązań w EUR. Samo posiadanie zagranicznej waluty nie oznacza jednak, że pieniądze będą efektywnie pracować. Warto poznać dostępne sposoby oszczędzania i sprawdzić, które z nich zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa, a jednocześnie pozwalają uzyskać dodatkowe korzyści finansowe.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 18:42
  • All-on-4 i All-on-6: jak odbudowuje się cały łuk zębowy na kilku implantach
    All-on-4 i All-on-6: jak odbudowuje się cały łuk zębowy na kilku implantach

    Utrata wszystkich zębów w szczęce lub żuchwie nie oznacza, że jedynym dostępnym rozwiązaniem jest proteza wyjmowana. Jedną z możliwości leczenia jest odbudowa całego łuku zębowego na implantach. Wśród stosowanych rozwiązań znajdują się metody określane jako All-on-4 i All-on-6. Choć ich nazwy brzmią technicznie, podstawowa zasada jest stosunkowo prosta: kilka implantów stanowi podporę dla jednej konstrukcji protetycznej zastępującej brakujące zęby.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 17:25
  • Vestas: Unia powinna ograniczyć chińskie oprogramowanie turbin
    Vestas: Unia powinna ograniczyć chińskie oprogramowanie turbin

    Szef duńskiego producenta turbin Vestas Henrik Andersen zaapelował 17 listopada o ostrzejsze unijne zasady dotyczące chińskiego oprogramowania w strategicznych instalacjach energetycznych. Andersen wskazuje systemy sterowania i aktualizacji oprogramowania, a nie wszystkie chińskie komponenty. Postulat nie jest obowiązującym unijnym prawem. Chodzi o postulat przedstawiciela branży, nie o już wprowadzony zakaz Unii Europejskiej.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 17:18
  • EBOR ostrzega: Region może przegapić boom AI i obronności
    EBOR ostrzega: Region może przegapić boom AI i obronności

    Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju ostrzegł 17 listopada, że gospodarki rozwijające się mogą nie wykorzystać rosnącego popytu na technologie obronne i sztuczną inteligencję. W raporcie wskazano niedostateczne finansowanie szybko rosnących firm, ograniczenia sieci energetycznych i trudności w tworzeniu nowych specjalizacji eksportowych. Polska należy jednak do państw wyróżniających się potencjałem w części technologii wojskowych.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 15:32
  • Polska: KE prognozuje inflację 4,4 proc. w 2027
    Polska: KE prognozuje inflację 4,4 proc. w 2027

    Komisja Europejska przedstawiła 17 listopada nową prognozę dla polskiej gospodarki. Inflacja według zharmonizowanego wskaźnika ma wzrosnąć z 3,3 proc. w 2026 roku do 4,4 proc. w 2027 roku, a wzrost PKB spowolnić z 3,5 do 2,7 proc. Bruksela przewiduje równocześnie wysoki deficyt finansów publicznych i dalszy wzrost relacji długu do PKB.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 15:07
  • Temu: Komisja Europejska wskazała nowe naruszenia DSA
    Temu: Komisja Europejska wskazała nowe naruszenia DSA

    Komisja Europejska ogłosiła 17 listopada nowe wstępne ustalenia dotyczące platformy zakupowej Temu. Bruksela uznała, że stosowane przez firmę kontrole produktów, moderacja ofert i sankcje wobec sprzedawców mogą nie zapewniać skutecznej ochrony przed nielegalnymi towarami. To etap postępowania na podstawie unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA), a nie ostateczne rozstrzygnięcie ani nowa kara finansowa. Wcześniejszą karę nałożono w maju za inny rodzaj uchybienia.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 13:26
  • Księgowość online dla firmy z mniejszego miasta. Jak wygląda współpraca z biurem na odległość?
    Księgowość online dla firmy z mniejszego miasta. Jak wygląda współpraca z biurem na odległość?

    Firma z Głogowa może mieć księgowość prowadzoną przez biuro z innego miasta i nie odczuje tej odległości w codziennej pracy. Dokumenty przesyła się zdjęciem lub plikiem, deklaracje biuro wysyła elektronicznie na podstawie pełnomocnictw, a faktury od 2026 roku i tak przechodzą przez Krajowy System e-Faktur. Wizyta w biurze przestała być potrzebna.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 10:54
  • Azja: Giełdy spadają po nowych ograniczeniach chipów AI
    Azja: Giełdy spadają po nowych ograniczeniach chipów AI

    Wtorkowa sesja na azjatyckich giełdach rozpoczęła się od wyraźnych spadków akcji technologicznych. Indeks KOSPI w Korei Południowej tracił około 2 proc., a japoński Nikkei około 1,3 proc. we wczesnym handlu. Inwestorzy reagowali na zaostrzenie przez Stany Zjednoczone ograniczeń dostępu chińskich firm do zaawansowanych chipów sztucznej inteligencji, również przez zagraniczne centra danych, oraz na napięcie przed wynikami Nvidii.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 08:37
  • Chiny: Amerykańskie modele AI pomagają szkolić konkurentów
    Chiny: Amerykańskie modele AI pomagają szkolić konkurentów

    Chińskie firmy i ośrodki badawcze wykorzystują odpowiedzi amerykańskich modeli sztucznej inteligencji do szkolenia własnych systemów. Reuters przeanalizował ponad 300 dokumentów opisujących rozwój tak zwanego destylowania modeli. Metoda może obniżać koszty wdrażania AI, ale wywołuje spory o dostęp do technologii, prawa do danych i ograniczenia eksportowe.

    Napisano wtorek, 17 listopad 2026 06:09
  • EBC ostrzega: Sztuczna inteligencja i dług zagrażają rynkom
    EBC ostrzega: Sztuczna inteligencja i dług zagrażają rynkom

    Wiceprezes Europejskiego Banku Centralnego Boris Vujčić ostrzegł 16 listopada, że rozwój sztucznej inteligencji i wysokie zadłużenie są dziś istotnymi zagrożeniami dla stabilności finansowej strefy euro. Ryzyko nie ogranicza się do cen akcji technologicznych. Obejmuje także finansowanie ogromnych inwestycji, cyberbezpieczeństwo i koszty obsługi długu publicznego. Bank nie ogłosił w związku z tym zmiany stóp procentowych.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 17:11
  • Revolut: Sąd w Mediolanie wprowadza nadzór nad bankiem
    Revolut: Sąd w Mediolanie wprowadza nadzór nad bankiem

    Sąd w Mediolanie objął włoską działalność Revolut Bank UAB rocznym zarządem sądowym z powodu stwierdzonych uchybień w zabezpieczeniach przed praniem pieniędzy. Nie jest to zamknięcie banku ani postawienie samej instytucji w stan oskarżenia. Powołani zarządcy mają nadzorować usuwanie nieprawidłowości, a codzienne usługi bankowe mają działać bez przerw.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 15:52
  • UniCredit przejmuje Commerzbank? Jest zgoda Komisji Europejskiej
    UniCredit przejmuje Commerzbank? Jest zgoda Komisji Europejskiej

    Komisja Europejska zatwierdziła 16 listopada planowane przejęcie niemieckiego Commerzbanku przez włoski UniCredit bez nakładania warunków dotyczących konkurencji. To ważny krok w transakcji wartej według Reutersa około 45 mld euro, ale nie oznacza jeszcze zakończenia całego procesu ani automatycznej zmiany warunków rachunków klientów. W sprawie pozostają kolejne formalności oraz spór o przyszłość miejsc pracy i samodzielność niemieckiego banku.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 14:43
  • Thyssenkrupp przed szczytem stali żąda tańszego prądu
    Thyssenkrupp przed szczytem stali żąda tańszego prądu

    Przed krajowym szczytem przemysłu stalowego w Salzgitter szefowa Thyssenkrupp Steel Europe Marie Jaroni zaapelowała o zmianę unijnego systemu opłat za emisje oraz obniżenie kosztów energii. Firma chce ceny energii elektrycznej na poziomie 5 eurocentów za kilowatogodzinę wraz z dodatkowymi opłatami. Dzisiejsze rozmowy polityków, producentów i związkowców mają dotyczyć konkurencyjności hut, zatrudnienia i kosztów przejścia na produkcję o niższych emisjach.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 06:31
  • Autopay: Nowe szczegóły cyberataku z użyciem AI
    Autopay: Nowe szczegóły cyberataku z użyciem AI

    Autopay podał nowe szczegóły cyberataku wykrytego 11 listopada. W niedzielę przedstawicielka spółki poinformowała, że sprawcy mogli szeroko wykorzystywać sztuczną inteligencję, a firma bezpośrednio kontaktuje się z osobami, których dane mogły być zagrożone. Nie potwierdzono skopiowania danych ani ich wykorzystania, ale takiej możliwości nie wykluczono. Autopay zapewnia, że płatności działają normalnie. Firma nie podaje liczby potencjalnie dotkniętych klientów.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 19:12
  • Nvidia: Bessent chce prezesa spoza firmy
    Nvidia: Bessent chce prezesa spoza firmy

    Amerykański sekretarz skarbu Scott Bessent publicznie wezwał radę dyrektorów Nvidii do poszukiwania nowego prezesa poza firmą. W niedzielę 15 listopada zapowiedział też oczekiwanie odpowiedzi w ciągu dziesięciu dni na pytania o przestrzeganie ograniczeń eksportowych. To stanowisko w sprawie sukcesji po Jensensie Huangu oznacza, że kryzys zarządzania u producenta chipów stał się także przedmiotem publicznej debaty w administracji USA.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 17:51
  • ETS2: Ponad 4200 poprawek w Parlamencie Europejskim
    ETS2: Ponad 4200 poprawek w Parlamencie Europejskim

    Europosłowie zgłosili 4247 poprawek do unijnej reformy systemu handlu emisjami. Polscy przedstawiciele KO i PSL chcą przesunąć uruchomienie ETS2 z 2028 na 2031 rok, a politycy PiS proponują jego zniesienie. Pierwsze ważne głosowanie zaplanowano na 19 listopada. To nadal propozycje zmian, a nie uchwalone nowe przepisy.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 12:56
  • Kanada: 560 mln dolarów kanadyjskich na ochronę lasów tropikalnych
    Kanada: 560 mln dolarów kanadyjskich na ochronę lasów tropikalnych

    Kanada zadeklarowała do 560 mln dolarów kanadyjskich w ciągu czterech lat na międzynarodowy fundusz ochrony lasów tropikalnych. Premier Mark Carney ogłosił zobowiązanie 15 listopada po rozmowie z prezydentem Brazylii Luizem Ináciem Lulą da Silvą podczas szczytu ASEAN w Manili. Środki mają pomóc w uruchomieniu mechanizmu, który łączy finansowanie państwowe i prywatne z ochroną lasów.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 09:47
  • Włochy: Meta ukarana grzywną 805 mln euro za zdjęcia użytkowników
    Włochy: Meta ukarana grzywną 805 mln euro za zdjęcia użytkowników

    Włoski urząd ochrony danych osobowych nałożył na Meta Platforms karę 805 mln euro za dostęp aplikacji Facebook na Androidzie do zdjęć, filmów i metadanych przechowywanych w telefonach użytkowników. Według regulatora funkcja sugerująca materiały do publikacji działała bez prawidłowej, odrębnej zgody. Firma ma 60 dni na zmianę zasad działania narzędzia i wyłączenie go domyślnie.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 14:45
  • Pirotechnika w ASG - jakie efekty wybrać i o czym pamiętać?
    Pirotechnika w ASG - jakie efekty wybrać i o czym pamiętać?

    Materiał sponsorowany

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 14:08