Jak Zełenski opisał rozmowę z Trumpem?
Ukraiński prezydent opowiadał o przebiegu kontaktów dyplomatycznych podczas spotkania z dziennikarzami w Kijowie przed rozmowami z brytyjskim ministrem obrony Wesem Streetingiem. Według Zełenskiego Trump odniósł się do skali finansowego zaangażowania państw europejskich w wojnę z Rosją i wskazał, że po wypracowaniu pokoju te same środki mogłyby pozostać w budżetach europejskich. Prezydent Ukrainy zaznaczył, że ton wypowiedzi nie brzmiał dla niego jak ultimatum.
To ważne rozróżnienie, ponieważ słowa dotyczące kosztów wojny mogą być interpretowane jako presja na szybsze zakończenie konfliktu. Zełenski nie powiedział jednak, że Trump zagroził przerwaniem pomocy, ani że europejscy przywódcy przyjęli nowe zobowiązanie finansowe. Jego relacja dotyczy oceny wypowiedzi podczas konsultacji, a nie podpisania nowego dokumentu.
Czwartkowe spotkanie koalicji państw wspierających Ukrainę odbywało się w Berlinie. Trump dołączył do niego telefonicznie po rozmowach w chińskim Shenzhen, gdzie spotkał się z Władimirem Putinem i Xi Jinpingiem. Przebieg samego szczytu mocarstw budził w Europie pytania o to, jak duży wpływ na ostateczne warunki pokoju będą mieli Ukraińcy i ich sojusznicy.
Spór o Donbas pozostaje kluczowy
Zełenski wyraził sceptycyzm wobec gotowości Władimira Putina do kompromisu. Największą przeszkodą pozostaje żądanie Rosji, aby Ukraina zrezygnowała z części swojego terytorium w Donbasie. Z punktu widzenia Kijowa nie jest to techniczny szczegół negocjacyjny, lecz kwestia suwerenności państwa i ryzyka wznowienia agresji po ewentualnym zawieszeniu broni.
Równolegle trwają dyskusje dotyczące przyszłych gwarancji bezpieczeństwa. W ostatnich dniach pisaliśmy o rosyjskim sprzeciwie wobec gwarancji dla Ukrainy wzorowanych na NATO. Nie można przyjmować, że rozbieżności te zniknęły po telefonie Trumpa do uczestników berlińskiego spotkania. Stanowiska stron nadal różnią się w podstawowych kwestiach.
Waszyngton chce przyspieszenia procesu. W osobnym materiale przedstawiliśmy doniesienia o amerykańskim oczekiwaniu porozumienia przed styczniem. Wyznaczany cel czasowy jest jednak czymś innym niż uzgodniony przez strony termin zakończenia walk. Każdy kompromis musiałby objąć zarówno kwestie terytorialne, jak i wykonalny system bezpieczeństwa.
Kijów - miejsce wypowiedzi prezydenta Ukrainy
Europa ma uczestniczyć w następnych rozmowach
Dlaczego udział Europy jest osobnym tematem?
Europejskie rządy finansują pomoc wojskową i cywilną, a równocześnie ponoszą koszty przygotowania swoich systemów obronnych na możliwe zagrożenia. Z tego względu ewentualna decyzja o przyszłym bezpieczeństwie Ukrainy mogłaby dotyczyć bezpośrednio ich interesów. Wypowiedź Trumpa o wydatkach nie usuwa potrzeby uzgodnienia, kto odpowiadałby za gwarancje bezpieczeństwa i jak reagowano by na naruszenia pokoju.
Ukraiński prezydent pozytywnie ocenił deklaracje amerykańskich wysłanników dotyczące pełnego udziału państw europejskich w dalszych próbach osiągnięcia porozumienia. Wskazał zarazem, że nadal trzeba uzgodnić agendę i termin następnego spotkania oraz że Rosja może próbować przeciągać proces. Nie ogłoszono jeszcze wspólnie zaakceptowanego przez wszystkie strony harmonogramu negocjacji.
To szczególnie ważne dla Polski i innych państw wschodniej flanki NATO. Ewentualne gwarancje bezpieczeństwa Ukrainy, ograniczenia zbrojeń i obecność sił międzynarodowych oddziaływałyby na sytuację militarną w całym regionie. W tym kontekście Trybuna przedstawiała również obawy o porozumienie wielkich mocarstw bez udziału Europy. Nie oznacza to istnienia potwierdzonego planu podziału Europy, ale wskazuje na realny przedmiot dyplomatycznych sporów.
Wizyta brytyjskiego ministra obrony w Kijowie
Podczas wizyty w stolicy Ukrainy brytyjski minister obrony Wes Streeting potępił rosyjskie ataki na ludność cywilną, w tym śmiertelne uderzenie w Krzywym Rogu, gdzie zginęło dziecko. Wypowiadał się także o naruszeniu przestrzeni powietrznej Polski przez obiekty przypisywane Rosji. Brytyjska deklaracja wsparcia pokazuje, że równolegle z rozmowami o potencjalnym pokoju państwa europejskie nadal uznają bieżące bezpieczeństwo Ukrainy za pilną sprawę.
Zełenski zadeklarował ponadto gotowość do udziału w szczycie G20 w Miami i spotkania z Putinem, ale zaznaczył, że nie otrzymał zaproszenia. Nie jest to więc ogłoszenie uzgodnionego spotkania prezydentów. W rozmowach o wojnie łatwo pomylić gotowość polityka do podjęcia kontaktu z informacją, że spotkanie ma już potwierdzoną datę.
Co wynika z najnowszej wypowiedzi?
Relacja Zełenskiego nie zmienia zasadniczej sytuacji negocjacyjnej. Trump widzi możliwość ograniczenia kosztów wojny po porozumieniu, Ukraina żąda bezpiecznego i sprawiedliwego zakończenia agresji, a Rosja nie zrezygnowała z roszczeń terytorialnych. Nawet jeżeli uczestnicy rozmów są zgodni, że wojna powinna się skończyć, spór o konkretne warunki pozostaje otwarty.
Znaczenie międzynarodowego wymiaru rozmów ilustruje również wystąpienie premiera Australii na szczycie w Shenzhen, w którym apelował o koniec wojny. To kolejny głos polityczny, a nie dowód, że Rosja zaakceptowała propozycje Kijowa. Dalsze efekty będzie można oceniać po rzeczywistych decyzjach negocjatorów i reakcjach stron na konkretne propozycje.
Na tę chwilę nową informacją są słowa ukraińskiego prezydenta o rozmowie z Trumpem oraz jego zastrzeżenia dotyczące pozycji Rosji. Nie przedstawiono podpisanego porozumienia ani wiążącego terminu wstrzymania działań zbrojnych.
Źródła informacji
Reuters, RMF FM