Sondaż o wymianie sędziów - wyniki w liczbach
Badanie dotyczyło koncepcji, według której wszystkich dotychczasowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego mieliby zastąpić nowo powołani członkowie. PSL proponuje obsadzenie piętnastoosobowego składu w ramach ponadpartyjnego porozumienia rządu z opozycją. Oceniano więc konkretną propozycję polityczną, a nie ogólne zaufanie do sądów lub poparcie dla każdej możliwej reformy wymiaru sprawiedliwości.
| Odpowiedź | Udział badanych |
|---|---|
| Zdecydowanie przeciw | 30,9% |
| Raczej przeciw | 16,8% |
| Zdecydowanie za | 25,0% |
| Raczej za | 19,2% |
| Nie wiem / trudno powiedzieć | 8,1% |
Wyniki sondażu United Surveys by IBRiS dla WP.
Łączna przewaga przeciwników nad zwolennikami to 3,5 punktu procentowego. Jest to różnica liczona w punktach procentowych, a nie 3,5 proc. wszystkich głosów więcej w sensie względnym. W podziale na odpowiedzi zdecydowane sprzeciw jest także wyraźniejszy: 30,9 proc. zaznaczyło „zdecydowanie nie”, wobec 25 proc. odpowiedzi „zdecydowanie tak”.
Największy sprzeciw w elektoracie rządowym
Wśród zwolenników ugrupowań współtworzących rząd 65 proc. wypowiedziało się przeciw inicjatywie, z czego 42 proc. w sposób zdecydowany. Poparcie wyniosło 33 proc. Wśród wyborców opozycji odpowiedź „zdecydowanie tak” wybrało 27 proc., podczas gdy wśród wyborców rządowych „zdecydowanie nie” zaznaczyło aż 42 proc. Te odsetki pokazują różnicę nie tylko w kierunku opinii, ale również w jej sile. To istotna polityczna sprzeczność: propozycja przedstawiona przez jedną z partii koalicji napotyka większy opór właśnie wśród wyborców tego obozu.
Wynik nie oznacza automatycznie, że wyborcy odrzucają potrzebę zmian w Trybunale. Odpowiadali na określony wariant wymiany składu i poszukiwania kompromisu z opozycją. Przyczyn braku poparcia nie można odczytać z samych procentów. Mogą być różne, ale sondaż nie jest dowodem na żadną z nich bez osobnego pytania badawczego.
Wyborcy opozycji ocenili plan inaczej: 51 proc. opowiedziało się za nim, 44 proc. było przeciwnych, a 5 proc. nie potrafiło wybrać odpowiedzi. W grupie osób niezdecydowanych lub niezamierzających głosować 49 proc. deklarowało poparcie, 24 proc. sprzeciw, a 26 proc. nie miało stanowiska. Każdy z tych wyników odnosi się do odrębnej podgrupy i nie powinien być zestawiany z wynikiem ogólnopolskim tak, jakby obejmował tę samą liczbę respondentów.
Co konkretnie proponuje PSL?
Sednem politycznej koncepcji jest obsadzenie 15 miejsc w Trybunale w sposób wymagający porozumienia obozu władzy i opozycji. Przedstawiciele PSL argumentują, że kompromis może pomóc wyjść z wieloletniego sporu dotyczącego legalności obsady i uznawania orzeczeń. Sam polityczny projekt nie jest jednak tożsamy z obowiązującym prawem i nie zmienia składu Trybunału bez przeprowadzenia właściwej procedury.
Debata o zmianach w TK nie rozpoczęła się wraz z tym badaniem. Portal opisywał wcześniej odrębny sondaż dotyczący poparcia dla reformy Trybunału, ale jego pytania i warianty odpowiedzi nie są identyczne z obecnym badaniem. Dlatego samych liczb z obu publikacji nie należy traktować jako jednego trendu bez uwzględnienia metodologii i brzmienia pytań.
Mapa siedziby Trybunału Konstytucyjnego w Warszawie.
Spór prawny i polityczny trwa niezależnie od badania
Działania podejmowane wokół Trybunału obejmowały już spotkania instytucjonalne. Wcześniej informowaliśmy o konsultacjach prezydenta dotyczących TK oraz o sporze o dostęp do siedziby Trybunału. Sondaż pokazuje opinię respondentów o jednej propozycji zmiany, ale nie przesądza, jak rozstrzygnięte zostaną odrębne kwestie proceduralne, konstytucyjne i personalne.
W debacie kluczowe jest rozróżnienie pomiędzy postulatem politycznym a możliwością jego wdrożenia zgodnie z prawem. Sposób wygaśnięcia mandatów sędziów, tryb powołania nowych osób i zakres niezbędnych zmian wymagają osobnej oceny prawnej. Wynik badania nie nadaje żadnej stronie dodatkowej kompetencji do podejmowania decyzji o obsadzie sądu konstytucyjnego.
Kiedy i jak przeprowadzono badanie?
United Surveys by IBRiS przebadał dla WP tysiąc dorosłych respondentów w dniach 6-9 listopada 2026 r. Zastosowano metodę mieszaną: wywiady internetowe CAWI i telefoniczne CATI. Autorzy badania podali błąd oszacowania rzędu trzech punktów procentowych przy poziomie ufności 95 proc. Podawane w mediach wartości procentowe są zaokrąglonymi wynikami ankiety i nie należy odczytywać miejsc po przecinku jako dokładności właściwej pełnemu spisowi ludności.
Ta informacja jest szczególnie ważna przy interpretacji ogólnej przewagi 3,5 punktu. Badanie sondażowe jest oszacowaniem opinii populacji w chwili pomiaru, a nie wynikiem głosowania i nie daje pewności, że rzeczywista przewaga jednej strony ma dokładnie taki sam rozmiar. Wyniki podgrup mogą dodatkowo obciążać większe niepewności ze względu na mniejszą liczbę osób w każdej z nich.
Wyniki odzwierciedlają nastroje z okresu przeprowadzania wywiadów. Nie obejmują późniejszych zmian opinii wyborców, które mogły wystąpić pod wpływem kolejnych wydarzeń politycznych. Dalszy los projektu zależy od negocjacji i decyzji instytucji, a nie od samej publikacji procentów.
Źródła informacji
Wirtualna Polska, United Surveys by IBRiS, Polsat News
