niedziela, 15 listopad 2026 17:37

Morze Południowochińskie: Chiny i ASEAN bez porozumienia

Oprac.:
Morze Południowochińskie: Brak porozumienia ASEAN z Chinami Morze Południowochińskie: Brak porozumienia ASEAN z Chinami Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Chiny i państwa ASEAN nie uzgodniły zapowiadanego kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim. Szefowa dyplomacji Filipin Maria Theresa Lazaro poinformowała w niedzielę 15 listopada, że wstępnie uzgodniono około 80 proc. projektu, lecz nie rozstrzygnięto najważniejszych sporów. Najtrudniejszą kwestią pozostaje prawnie wiążąca moc przyszłego dokumentu, od której może zależeć skuteczność uzgodnionych zasad.

Osiemdziesiąt procent tekstu nie oznacza gotowej umowy

Lazaro przedstawiła stan negocjacji podczas szczytu ASEAN w Manili. Główne spotkania przywódców odbywają się w Philippine International Convention Center (PICC) w Pasay City; filipińskie instytucje potwierdziły ten obiekt jako centralne miejsce wydarzenia. Filipiny, które przewodniczą organizacji w 2026 roku, zapowiadały przyspieszenie prac i doprowadzenie ich do końca jeszcze przed zmianą przewodnictwa. Zamiast podpisania kodeksu padło potwierdzenie, że strony nie zdołały uzgodnić wszystkich warunków. Przybliżona liczba 80 proc. odnosi się do projektu tekstu, nie do skali realnego bezpieczeństwa na morzu.

Rozmowy trwają już ponad dwadzieścia lat. Ich przedmiotem jest mechanizm ograniczający ryzyko niebezpiecznych konfrontacji między jednostkami wojskowymi, strażą przybrzeżną i statkami cywilnymi na spornym akwenie. Bez uzgodnienia zasad i sposobu ich egzekwowania nawet rozbudowany dokument może nie zapobiegać pojedynczym incydentom.

Dlaczego spór dotyczy mocy prawnej kodeksu?

Istotą problemu jest różnica między polityczną deklaracją, której przestrzeganie zależy od dobrej woli stron, a porozumieniem tworzącym konkretne obowiązki. Szefowa dyplomacji Filipin wymieniła prawny charakter kodeksu wśród kwestii nierozstrzygniętych. Oznacza to, że strony mogą zgadzać się co do wielu ogólnych zasad, ale nadal różnić się w sprawie sposobu ich stosowania.

Kraje Azji Południowo-Wschodniej domagają się, aby reguły były oparte na prawie międzynarodowym. Chiny utrzymują, że ich działania na Morzu Południowochińskim są zgodne z prawem i profesjonalne. Konflikt tych stanowisk obejmuje zarówno interpretację uprawnień państw nadbrzeżnych, jak i ocenę zachowania służb na morzu.

Niepowodzenie rozmów nie oznacza zerwania kontaktów dyplomatycznych ani zapowiedzi natychmiastowej wojny. To wiadomość o niedotrzymaniu politycznego celu zakończenia negocjacji w bieżącym roku. Dotychczas osiągnięte częściowe uzgodnienia mogą stanowić podstawę dalszych prac, lecz nie są jeszcze funkcjonującym kodeksem.

Mapa centrum PICC w Pasay City, gdzie odbywa się szczyt ASEAN.

Kto zgłasza roszczenia na Morzu Południowochińskim?

Chińskie roszczenia dotyczą znacznej części akwenu i nakładają się na obszary, do których prawa na podstawie konwencji o prawie morza zgłaszają Brunei, Indonezja, Malezja, Filipiny i Wietnam. Nie wszystkie te spory mają tę samą historię ani ten sam status. W praktyce chodzi o żeglugę, dostęp do łowisk, zasoby naturalne i możliwość korzystania ze stref ekonomicznych.

Orzeczenie arbitrażowe z 2016 roku nadal dzieli strony

W 2016 roku trybunał arbitrażowy zakwestionował szeroką podstawę prawną chińskich roszczeń. Pekin nie uznaje tego rozstrzygnięcia. Jest ono jednym z powodów, dla których spór o odwołanie kodeksu do prawa międzynarodowego ma tak duże znaczenie. Samo zawarcie nowego dokumentu nie musi automatycznie rozwiązać wszystkich różnic terytorialnych.

Ostatnie miesiące przyniosły kolejne incydenty i demonstracje obecności sił na spornych wodach. Wcześniej opisywaliśmy chińskie patrole w rejonie Scarborough Shoal, gdzie szczególne znaczenie mają działania straży przybrzeżnej i jednostek rybackich. Ta konkretna rafa jest tylko jednym z obszarów, dla których wspólny kodeks mógłby mieć praktyczne znaczenie.

Filipiny wzmacniają współpracę obronną równolegle do negocjacji

Manila prowadzi dyplomację wielostronną, a zarazem rozwija własne partnerstwa bezpieczeństwa. W niedzielę informowaliśmy o nowym porozumieniu obronnym Filipin i Australii, które ma ułatwić wspólne ćwiczenia i koordynację działań. Nie jest ono częścią kodeksu ASEAN-Chiny ani jego formalnym substytutem, lecz pokazuje, że państwa regionu korzystają z kilku równoległych narzędzi.

Potencjalne korzyści z przyszłego kodeksu dotyczyłyby przede wszystkim przewidywalnych zasad kontaktu na wodach spornych. Ograniczenie ryzyka niebezpiecznych manewrów, utrudniania dostaw i kolizji mogłoby poprawić warunki działania jednostek cywilnych. Nie należy jednak przedstawiać takich korzyści jako już osiągniętych, skoro sam dokument nie został podpisany.

Otwarcie szczytu ASEAN w Manili, nagranie z 2026 roku.

Przewodnictwo przejmie Singapur

Po zakończeniu filipińskiego przewodnictwa negocjacje przejdą pod polityczną koordynację Singapuru w 2027 roku. Podczas tegorocznego szczytu uczestnicy pokazali również nowe symbole ASEAN, uwzględniające przyjęcie Timoru Wschodniego jako jedenastego członka. Taka rozbudowa organizacji nie zmienia jednak automatycznie wspólnego stanowiska wszystkich państw wobec Chin. Nie ma potwierdzonego terminu podpisania kodeksu. Dalsze rozmowy mogą dotyczyć jego obowiązywania, mechanizmów reagowania na incydenty i zgodności z prawem morza. Każdy z tych punktów wymaga osobnego uzgodnienia, a bez nich deklaracja porozumienia byłaby przedwczesna.

ASEAN zajmuje się równolegle innymi kryzysami bezpieczeństwa. Podczas szczytu w Manili państwa regionu zajmowały się także planem pokojowym wobec konfliktu w Mjanmie. Te kwestie są rozpatrywane na różnych torach, ale pokazują zakres wyzwań dla organizacji liczącej jedenaście państw członkowskich.

Dla państw spoza regionu, w tym europejskich partnerów handlowych, najważniejszym skutkiem przedłużających się rozmów jest utrzymywanie się niepewności dotyczącej jednego z kluczowych światowych akwenów transportowych. Nie ma podstaw, aby samo niedzielne niepowodzenie uznać za ogłoszenie blokady handlowej. Ryzyko dla żeglugi zależy przede wszystkim od konkretnych incydentów i reakcji służb.

Źródła informacji

Reuters, ASEAN, Filipińska Agencja Informacyjna

Ostatnio zmieniany niedziela, 15 listopad 2026 18:28
Sylwester Niedzielski

Redaktor naczelny „Trybuny Polskiej”. Bez przerwy w pracy, zawsze ciekawy nowinek technologicznych. Pasjonat polityki i historii. Wierzy w ciągły rozwój. Motto: „Zawsze trzeba mieć plan”.

https://trybunapolska.pl/sylwester-niedzielski
  • Kreml: Europa nie została dopuszczona do rozmów o Ukrainie
    Kreml: Europa nie została dopuszczona do rozmów o Ukrainie

    Kreml zaprzeczył 16 listopada, aby Rosja zgodziła się już na dołączenie przedstawicieli Europy do kolejnej rundy rozmów pokojowych dotyczących Ukrainy. Doradca Władimira Putina Jurij Uszakow utrzymuje, że omawiany jest nadal format trójstronny: Rosja, Ukraina i Stany Zjednoczone. To stanowisko różni się od wcześniejszych deklaracji amerykańskich negocjatorów. Data następnej rundy rozmów nie została wspólnie ustalona.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 16:59
  • UE: Nowe sankcje wobec rosyjskich banków i firm
    UE: Nowe sankcje wobec rosyjskich banków i firm

    Unia Europejska przyjęła 16 listopada kolejne sankcje wobec osób i podmiotów wspierających rosyjską agresję na Ukrainę. Rada UE ogłosiła objęcie nowymi restrykcjami 12 osób i 101 podmiotów, w tym niemal 50 rosyjskich banków oraz instytucji finansowych. Osobne zestawienie Reuters wskazuje 145 wpisów i obejmuje szerszy zakres sankcyjny.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 16:04
  • Genewa: Państwa spierają się o autonomiczną broń
    Genewa: Państwa spierają się o autonomiczną broń

    W Genewie rozpoczęła się 16 listopada konferencja państw konwencji ONZ o niektórych rodzajach broni konwencjonalnej. Jednym z głównych tematów pięciodniowego spotkania jest przyszłość prawnych ograniczeń autonomicznych systemów uzbrojenia. USA i Rosja sprzeciwiają się pracom nad wiążącymi przepisami, podczas gdy ONZ oraz Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża apelują o silniejsze gwarancje ludzkiej kontroli nad użyciem siły.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 14:19
  • NBP wskazuje podstawy wstrzymania przelewów Trybunału Konstytucyjnego
    NBP wskazuje podstawy wstrzymania przelewów Trybunału Konstytucyjnego

    Narodowy Bank Polski uznał, że istnieją podstawy do wstrzymania realizacji zleceń płatniczych Trybunału Konstytucyjnego. Bank przedstawił stanowisko w związku z konfliktem o to, kto może reprezentować TK i dysponować środkami na jego rachunkach. Do NBP trafiły bowiem dwa sprzeczne zestawy dokumentów wskazujących osoby upoważnione do podejmowania takich decyzji.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 11:05
  • Sanok: Referendum nieważne mimo 2718 głosów za odwołaniem
    Sanok: Referendum nieważne mimo 2718 głosów za odwołaniem

    Referendum w Sanoku nie doprowadziło do odwołania burmistrza Tomasza Matuszewskiego. 15 listopada zagłosowało 3019 osób, czyli 10,8 proc. uprawnionych, podczas gdy do ważności głosowania potrzeba było co najmniej 7086 uczestników. Za odwołaniem opowiedziało się 2718 głosujących, ale wynik nie wywołuje skutku prawnego z powodu frekwencji.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 07:44
  • COP31: Ministrowie przejmują negocjacje klimatyczne w Antalyi
    COP31: Ministrowie przejmują negocjacje klimatyczne w Antalyi

    Na szczycie klimatycznym COP31 w tureckiej Antalyi zaczyna się najważniejsza polityczna faza rozmów. Ministrowie mają rozstrzygnąć spory dotyczące redukcji emisji, przechodzenia na energię elektryczną i finansowania adaptacji do zmian klimatu. Niemiecki minister środowiska Carsten Schneider wraz z indyjskim odpowiednikiem Bhupenderem Yadavem ma prowadzić część negocjacji dotyczących ograniczania gazów cieplarnianych.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 06:07
  • Praga: Tłumy bronią niezależności mediów publicznych
    Praga: Tłumy bronią niezależności mediów publicznych

    Dziesiątki tysięcy Czechów zgromadziły się 15 listopada na praskiej Letnej, protestując przeciwko planowi zmian w finansowaniu telewizji i radia publicznego. Demonstranci obawiają się uzależnienia nadawców od rządu, natomiast gabinet Andreja Babiša przedstawia reformę jako ulgę dla płacących gospodarstw domowych. Spór dotyczy projektu ustawy, a nie już obowiązujących przepisów. Projekt zmiany finansowania przeszedł dopiero wstępny etap sejmowy.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 19:13
  • Estonia: Granica z Rosją ma zostać zamknięta
    Estonia: Granica z Rosją ma zostać zamknięta

    Estonia zapowiedziała zamknięcie drogowych przejść granicznych z Rosją od 1 grudnia 2026 roku. Tallinn łączy tę decyzję z próbą podpalenia zakładów produkujących drony pod stolicą, którą estońskie służby przypisują rosyjskiemu wywiadowi wojskowemu. Ostateczny zakres ograniczeń ma jeszcze określić rząd. Władze mają jeszcze rozstrzygnąć czas trwania ograniczeń.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 18:37
  • Morze Południowochińskie: Chiny i ASEAN bez porozumienia
    Morze Południowochińskie: Chiny i ASEAN bez porozumienia

    Chiny i państwa ASEAN nie uzgodniły zapowiadanego kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim. Szefowa dyplomacji Filipin Maria Theresa Lazaro poinformowała w niedzielę 15 listopada, że wstępnie uzgodniono około 80 proc. projektu, lecz nie rozstrzygnięto najważniejszych sporów. Najtrudniejszą kwestią pozostaje prawnie wiążąca moc przyszłego dokumentu, od której może zależeć skuteczność uzgodnionych zasad.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 17:37
  • Trybunał Konstytucyjny: 47,7 proc. przeciw resetowi PSL
    Trybunał Konstytucyjny: 47,7 proc. przeciw resetowi PSL

    W najnowszym sondażu United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski 47,7 proc. badanych sprzeciwia się propozycji PSL dotyczącej przebudowy Trybunału Konstytucyjnego. Pomysł popiera 44,2 proc., a 8,1 proc. nie ma zdania. W elektoracie koalicji rządzącej aż 65 proc. respondentów jest przeciw, podczas gdy wyborcy opozycji częściej oceniają propozycję pozytywnie.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 17:11
  • Republika Zielonego Przylądka: Wybory prezydenckie z pierwszą kandydatką
    Republika Zielonego Przylądka: Wybory prezydenckie z pierwszą kandydatką

    Na Wyspach Zielonego Przylądka na 15 listopada wyznaczono wybory prezydenckie, w których obecny szef państwa José Maria Neves ubiega się o drugą kadencję. Wśród sześciu kandydatów jest Joana Rosa, była minister sprawiedliwości i pierwsza kobieta startująca w wyborach na ten urząd w historii niepodległego kraju. Kampania skupia się na emigracji młodych, miejscach pracy i relacjach między prezydentem a rządem.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 10:12
  • Waszyngton: Sąd blokuje zamknięcie East Potomac Park
    Waszyngton: Sąd blokuje zamknięcie East Potomac Park

    Federalna sędzia Ana Reyes zablokowała plan zamknięcia East Potomac Park w Waszyngtonie na czas przebudowy pola golfowego forsowanej przez prezydenta Donalda Trumpa. Park ma pozostać dostępny dla mieszkańców, choć sąd nie nakazał utrzymania gry w golfa. Spór dotyczy ochrony historycznego terenu publicznego, zakresu uprawnień administracji federalnej i inwestycji planowanej na wiele miesięcy.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 08:27
  • Manila: ASEAN podtrzymuje plan pokojowy dla Mjanmy
    Manila: ASEAN podtrzymuje plan pokojowy dla Mjanmy

    Państwa ASEAN porozumiały się w niedzielę 15 listopada co do dalszego zaangażowania w sprawę Mjanmy. Prezydent Filipin Ferdinand Marcos Jr. zapowiedział kontynuowanie rozmów na podstawie pięciopunktowego planu pokojowego, mimo trwającej wojny domowej i sporów o udział przedstawicieli władz wojskowych w spotkaniach organizacji. Deklarację ogłoszono podczas szczytu w Manili.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 08:01
  • Polska 2050: Wybory przewodniczącego 2 grudnia
    Polska 2050: Wybory przewodniczącego 2 grudnia

    Rada Krajowa Polski 2050 ustaliła, że 2 grudnia 2026 roku odbędą się zdalne wybory przewodniczącego partii. Kandydaci muszą zebrać poparcie co najmniej 10 proc. członków uprawnionych do głosowania, czyli około 70 podpisów. Paweł Śliz rozważa start, a Ewa Schädler nie ogłosiła jeszcze swojej decyzji.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 06:30
  • Manila: Filipiny i Australia podpisały umowę obronną
    Manila: Filipiny i Australia podpisały umowę obronną

    Filipiny i Australia podpisały 15 listopada w Manili porozumienie DCA ułatwiające wspólne działania wojskowe. Sekretarz obrony Gilberto Teodoro podkreślił, że dokument ma ograniczyć biurokrację wynikającą z wcześniejszych ustaleń SOVFA. Umowa jest również politycznym sygnałem wobec napięć na Morzu Południowochińskim.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 06:07
  • Katowice: Kaczyński zapowiada ofensywę gospodarczą PiS
    Katowice: Kaczyński zapowiada ofensywę gospodarczą PiS

    Jarosław Kaczyński ogłosił podczas sobotniej konwencji w Katowicach gospodarczą ofensywę Prawa i Sprawiedliwości i zapowiedział dążenie do ponownego przejęcia władzy. Politycy PiS powtórzyli propozycję podniesienia drugiego progu PIT ze 120 tys. do 180 tys. zł rocznie oraz zapowiedzi zmian składki zdrowotnej i rachunków za energię. To propozycje partii opozycyjnej, a nie nowe przepisy.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 19:06
  • Wybory prezydenckie 2025: Ponad 130 członków komisji z zarzutami
    Wybory prezydenckie 2025: Ponad 130 członków komisji z zarzutami

    Ponad 130 osób pracujących w obwodowych komisjach wyborczych usłyszało zarzuty w postępowaniu dotyczącym liczenia głosów podczas drugiej tury wyborów prezydenckich w 2025 roku. Prokuratura Okręgowa w Siedlcach wskazuje na nieumyślne niedopełnienie obowiązków przy przeliczaniu głosów i sporządzaniu protokołów. Śledztwo jest nadal prowadzone, a postawienie zarzutów nie oznacza stwierdzenia winy.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 17:11
  • Ukraina: USA pytają o Donbas w zamian za NATO
    Ukraina: USA pytają o Donbas w zamian za NATO

    Amerykańscy negocjatorzy podnieśli podczas rozmów dotyczących wojny w Ukrainie pomysł powiązania ewentualnego wycofania ukraińskich wojsk z Donbasu z możliwością członkostwa Ukrainy w NATO - ujawnił Wołodymyr Zełenski. Prezydent podkreślił jednak, że było to pytanie, a nie uzgodniona propozycja pokojowa. Kijów nie deklaruje zgody na oddanie terytorium, a ewentualne ustępstwa wiązałby z szerokimi gwarancjami i decyzją obywateli.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 14:56
  • Bukareszt: Protest w parku Izvor i blokady ulic przy parlamencie
    Bukareszt: Protest w parku Izvor i blokady ulic przy parlamencie

    W Bukareszcie rozpoczęły się w sobotę 14 listopada działania policji związane z demonstracją poparcia dla Călina Georgescu w parku Izvor, obok gmachu rumuńskiego parlamentu. Władze zamknęły odcinki ulic Izvor i Libertății, a zgromadzenie nie otrzymało zgody magistratu. Protest promuje opozycyjna partia AUR, której liderem jest George Simion.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 13:22
  • Shenzhen: Trump zapowiada rozmowy z Putinem i Xi o atomie
    Shenzhen: Trump zapowiada rozmowy z Putinem i Xi o atomie

    Biały Dom przedstawił plan rozmów Donalda Trumpa z Władimirem Putinem i Xi Jinpingiem w czwartek 19 listopada w Chinach. Amerykański prezydent chce poruszyć ograniczenie arsenałów nuklearnych oraz sytuację wokół Iranu. Waszyngton nie oczekuje natychmiastowego porozumienia, a stanowisko Pekinu wobec trójstronnych negocjacji pozostaje przeszkodą.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 12:45