poniedziałek, 16 listopad 2026 14:19

Genewa: Państwa spierają się o autonomiczną broń

Oprac.:
Genewa: Spór o zasady używania broni autonomicznej Genewa: Spór o zasady używania broni autonomicznej Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

W Genewie rozpoczęła się 16 listopada konferencja państw konwencji ONZ o niektórych rodzajach broni konwencjonalnej. Jednym z głównych tematów pięciodniowego spotkania jest przyszłość prawnych ograniczeń autonomicznych systemów uzbrojenia. USA i Rosja sprzeciwiają się pracom nad wiążącymi przepisami, podczas gdy ONZ oraz Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża apelują o silniejsze gwarancje ludzkiej kontroli nad użyciem siły.

Co może zmienić konferencja w Genewie?

Pałac Narodów w Genewie, miejsce konferencji ONZ

Siódma konferencja przeglądowa konwencji CCW odbywa się w Pałacu Narodów, europejskiej siedzibie ONZ w Genewie, od 16 do 20 listopada 2026 roku. Obradom przewodniczy ambasador Szwajcarii Julien Thöni. Strony mają ocenić dotychczasowe zasady ograniczające poszczególne rodzaje uzbrojenia i uzgodnić kierunek kolejnych prac. To nie jest spotkanie, na którym w pierwszym dniu automatycznie powstaje nowy światowy zakaz.

Najważniejsza decyzja dotyczy mandatu do dalszych rozmów o śmiercionośnych systemach autonomicznych, określanych skrótem LAWS. Państwa mogą zdecydować, czy mają powstać negocjacje prowadzące do prawnie wiążącego dokumentu, czy też prace zatrzymają się na zestawie zasad i dobrowolnych zaleceń. Rozstrzygnięcie w tej kwestii jest szczególnie istotne, bo rozwój algorytmów i czujników zmienia możliwości nowoczesnego uzbrojenia szybciej niż proces stanowienia międzynarodowych norm.

W obradach uczestniczą przedstawiciele państw-stron konwencji. ONZ wskazuje 128 stron tego porozumienia. Jedną z podstawowych funkcji CCW jest ograniczanie broni powodującej nadmierne cierpienie lub narażającej ludność cywilną na nieproporcjonalne skutki. Jej dotychczasowe protokoły dotyczą między innymi niektórych min, broni zapalającej, laserów oślepiających i pozostałości materiałów wybuchowych po konfliktach.

USA i Rosja nie chcą wiążącego instrumentu

Reuters opisuje istotną różnicę stanowisk. Wiele państw popiera rozpoczęcie negocjacji nad instrumentem obejmującym zakazy oraz ograniczenia dotyczące systemów autonomicznych. Przedstawiciele Stanów Zjednoczonych i Rosji kwestionują potrzebę nowych wiążących regulacji w tym formacie. Do państw krytycznych wobec takiej drogi należy również Izrael. Ich argumentacja skupia się na stosowaniu istniejącego międzynarodowego prawa humanitarnego do nowych technologii.

Po drugiej stronie sporu znajdują się państwa i organizacje humanitarne przekonane, że dotychczasowe przepisy nie odpowiadają wystarczająco jasno na pytanie, kto powinien kontrolować wybór celu i moment otwarcia ognia. Sekretarz generalny ONZ oraz Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża wzywali w 2026 roku do pilnego ustanowienia prawnie wiążących zakazów i ograniczeń. Sednem ich apelu jest zachowanie ludzkiej odpowiedzialności za decyzje mogące zakończyć się śmiercią.

Nie należy mylić sprzeciwu wobec nowego traktatu z formalną zgodą na dowolne działanie uzbrojenia. Nawet państwa sceptyczne wobec osobnego dokumentu deklarują znaczenie już obowiązujących norm prawa wojennego. Różnica polega na tym, czy prawo wymaga dodatkowych, szczegółowych zakazów, czy można je stosować bez nowej umowy. Ta sporna kwestia może zdecydować o rezultacie całego spotkania.

Jak działa system, który sam wybiera cel?

Broń autonomiczna - materiał edukacyjny ONZ z 2026 roku

Określenie „broń autonomiczna” nie oznacza każdego drona lub każdego komputera używanego przez armię. Wiele współczesnych systemów pomaga człowiekowi rozpoznać obiekt, wskazać zagrożenie albo wyznaczyć trasę, lecz ostateczna decyzja o uderzeniu pozostaje po stronie operatora. Najtrudniejsze pytania prawne pojawiają się wtedy, gdy urządzenie potrafi samodzielnie wskazać i zaatakować cel po aktywowaniu przez człowieka, bez jego dalszej, rzeczywistej decyzji w konkretnym momencie.

W praktyce spór obejmuje także granicę odpowiedzialności. Jeśli algorytm błędnie sklasyfikuje pojazd cywilny jako wojskowy, nie wystarczy powiedzieć, że pomyliła się maszyna. Konieczne jest ustalenie, jak system zaprojektowano, kto go dopuścił do użycia, jakie ograniczenia wprowadzono i czy operator miał możliwość zapobieżenia nielegalnemu atakowi. Różne państwa odmiennie oceniają, na ile takie zagadnienia można już rozstrzygać w obecnym prawie.

Rozwój przemysłowych i cywilnych technologii sztucznej inteligencji w Europie nie oznacza automatycznie zastosowań bojowych. Cywilny algorytm rozpoznawania obrazów oraz oprogramowanie służące do wyboru celów mają inne skutki społeczne i prawne. W debacie o regulacjach liczy się zatem nie samo użycie skrótu AI, lecz konkretny stopień samodzielności i sposób prowadzenia działań zbrojnych.

Wnioski z prac ekspertów w latach 2024-2026

W przyjętym we wrześniu dokumencie eksperci nie ustalili, że każdy rodzaj autonomii wojskowej jest identyczny i wymaga jednolitego zakazu. Przygotowali zbiór elementów, które mogłyby stać się podstawą przyszłych rozwiązań. Konferencja w Genewie ma zdecydować przede wszystkim o dalszym trybie rozmów, dlatego spór proceduralny może okazać się równie ważny jak same propozycje norm technicznych.

Grupa ekspertów rządowych działająca w ramach CCW przyjęła 4 września 2026 roku końcowy raport. Zawiera on elementy możliwego instrumentu i inne środki dotyczące autonomicznych systemów uzbrojenia, lecz nie przesądza jego ostatecznej formy prawnej. Obecna konferencja ma rozważyć dalszy mandat do pracy nad tym zestawem. Oznacza to, że państwa nie rozpoczynają rozmów od zupełnie pustej kartki, ale nie mają też gotowego traktatu wymagającego jedynie podpisów.

Różnica między dokumentem wiążącym a niewiążącym jest praktyczna. Traktat mógłby wymagać określonych działań od państw, które go ratyfikują. Dobrowolne wytyczne mogłyby natomiast ujednolicić procedury, lecz bez tego samego poziomu obowiązku prawnego. W obu przypadkach kluczowe byłoby zdefiniowanie, co jest zakazane, a co wymaga szczególnej kontroli człowieka.

Wojskowe zastosowania automatyzacji łączą się z szerszym zagadnieniem bezpieczeństwa europejskiego. Gdy państwa podpisują plany współpracy obronnej, równolegle muszą ustalać zasady używania nowych technologii na polu walki. Partnerstwo polityczne czy technologiczne nie zwalnia jednak poszczególnych sił zbrojnych z odpowiedzialności za przestrzeganie prawa humanitarnego.

Co stanie się po 20 listopada?

Konferencja przeglądowa ma zakończyć się 20 listopada. Możliwym rezultatem jest określenie mandatu przyszłych negocjacji, poparcie wypracowanych elementów instrumentu albo znacznie bardziej ograniczona zgoda na kontynuację analiz. Każdy z tych wariantów miałby inne znaczenie dla procesu tworzenia prawa, dlatego samo rozpoczęcie obrad nie jest równoznaczne z ustanowieniem zakazu autonomicznych systemów broni.

Organizacje humanitarne podkreślają, że stawką jest zachowanie kontroli człowieka przy wyborze celów i stosowaniu przemocy. Państwa dyskutujące o nowym dokumencie ważą natomiast tę potrzebę z własnymi koncepcjami bezpieczeństwa i odstraszania. Wynik rozmów będzie można ocenić dopiero przez konkretne uzgodnione zapisy i dalszy harmonogram prac, a nie samą ogólną deklarację o znaczeniu odpowiedzialnego użycia technologii.

Źródła informacji

ONZ, Reuters, Associated Press

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 16 listopad 2026 15:46
Miłosz Niedzielski

Redaktor Trybuny Polskiej młodego pokolenia. Głównie zajmuje się działem niemieckim. Fan SEO. Zdolny naukowiec. Ponadto redaguje swoje dwa portale dla dzieci i młodzieży

https://trybunapolska.pl/milosz-niedzielski
  • Kreml: Europa nie została dopuszczona do rozmów o Ukrainie
    Kreml: Europa nie została dopuszczona do rozmów o Ukrainie

    Kreml zaprzeczył 16 listopada, aby Rosja zgodziła się już na dołączenie przedstawicieli Europy do kolejnej rundy rozmów pokojowych dotyczących Ukrainy. Doradca Władimira Putina Jurij Uszakow utrzymuje, że omawiany jest nadal format trójstronny: Rosja, Ukraina i Stany Zjednoczone. To stanowisko różni się od wcześniejszych deklaracji amerykańskich negocjatorów. Data następnej rundy rozmów nie została wspólnie ustalona.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 16:59
  • UE: Nowe sankcje wobec rosyjskich banków i firm
    UE: Nowe sankcje wobec rosyjskich banków i firm

    Unia Europejska przyjęła 16 listopada kolejne sankcje wobec osób i podmiotów wspierających rosyjską agresję na Ukrainę. Rada UE ogłosiła objęcie nowymi restrykcjami 12 osób i 101 podmiotów, w tym niemal 50 rosyjskich banków oraz instytucji finansowych. Osobne zestawienie Reuters wskazuje 145 wpisów i obejmuje szerszy zakres sankcyjny.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 16:04
  • Genewa: Państwa spierają się o autonomiczną broń
    Genewa: Państwa spierają się o autonomiczną broń

    W Genewie rozpoczęła się 16 listopada konferencja państw konwencji ONZ o niektórych rodzajach broni konwencjonalnej. Jednym z głównych tematów pięciodniowego spotkania jest przyszłość prawnych ograniczeń autonomicznych systemów uzbrojenia. USA i Rosja sprzeciwiają się pracom nad wiążącymi przepisami, podczas gdy ONZ oraz Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża apelują o silniejsze gwarancje ludzkiej kontroli nad użyciem siły.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 14:19
  • NBP wskazuje podstawy wstrzymania przelewów Trybunału Konstytucyjnego
    NBP wskazuje podstawy wstrzymania przelewów Trybunału Konstytucyjnego

    Narodowy Bank Polski uznał, że istnieją podstawy do wstrzymania realizacji zleceń płatniczych Trybunału Konstytucyjnego. Bank przedstawił stanowisko w związku z konfliktem o to, kto może reprezentować TK i dysponować środkami na jego rachunkach. Do NBP trafiły bowiem dwa sprzeczne zestawy dokumentów wskazujących osoby upoważnione do podejmowania takich decyzji.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 11:05
  • Sanok: Referendum nieważne mimo 2718 głosów za odwołaniem
    Sanok: Referendum nieważne mimo 2718 głosów za odwołaniem

    Referendum w Sanoku nie doprowadziło do odwołania burmistrza Tomasza Matuszewskiego. 15 listopada zagłosowało 3019 osób, czyli 10,8 proc. uprawnionych, podczas gdy do ważności głosowania potrzeba było co najmniej 7086 uczestników. Za odwołaniem opowiedziało się 2718 głosujących, ale wynik nie wywołuje skutku prawnego z powodu frekwencji.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 07:44
  • COP31: Ministrowie przejmują negocjacje klimatyczne w Antalyi
    COP31: Ministrowie przejmują negocjacje klimatyczne w Antalyi

    Na szczycie klimatycznym COP31 w tureckiej Antalyi zaczyna się najważniejsza polityczna faza rozmów. Ministrowie mają rozstrzygnąć spory dotyczące redukcji emisji, przechodzenia na energię elektryczną i finansowania adaptacji do zmian klimatu. Niemiecki minister środowiska Carsten Schneider wraz z indyjskim odpowiednikiem Bhupenderem Yadavem ma prowadzić część negocjacji dotyczących ograniczania gazów cieplarnianych.

    Napisano poniedziałek, 16 listopad 2026 06:07
  • Praga: Tłumy bronią niezależności mediów publicznych
    Praga: Tłumy bronią niezależności mediów publicznych

    Dziesiątki tysięcy Czechów zgromadziły się 15 listopada na praskiej Letnej, protestując przeciwko planowi zmian w finansowaniu telewizji i radia publicznego. Demonstranci obawiają się uzależnienia nadawców od rządu, natomiast gabinet Andreja Babiša przedstawia reformę jako ulgę dla płacących gospodarstw domowych. Spór dotyczy projektu ustawy, a nie już obowiązujących przepisów. Projekt zmiany finansowania przeszedł dopiero wstępny etap sejmowy.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 19:13
  • Estonia: Granica z Rosją ma zostać zamknięta
    Estonia: Granica z Rosją ma zostać zamknięta

    Estonia zapowiedziała zamknięcie drogowych przejść granicznych z Rosją od 1 grudnia 2026 roku. Tallinn łączy tę decyzję z próbą podpalenia zakładów produkujących drony pod stolicą, którą estońskie służby przypisują rosyjskiemu wywiadowi wojskowemu. Ostateczny zakres ograniczeń ma jeszcze określić rząd. Władze mają jeszcze rozstrzygnąć czas trwania ograniczeń.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 18:37
  • Morze Południowochińskie: Chiny i ASEAN bez porozumienia
    Morze Południowochińskie: Chiny i ASEAN bez porozumienia

    Chiny i państwa ASEAN nie uzgodniły zapowiadanego kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim. Szefowa dyplomacji Filipin Maria Theresa Lazaro poinformowała w niedzielę 15 listopada, że wstępnie uzgodniono około 80 proc. projektu, lecz nie rozstrzygnięto najważniejszych sporów. Najtrudniejszą kwestią pozostaje prawnie wiążąca moc przyszłego dokumentu, od której może zależeć skuteczność uzgodnionych zasad.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 17:37
  • Trybunał Konstytucyjny: 47,7 proc. przeciw resetowi PSL
    Trybunał Konstytucyjny: 47,7 proc. przeciw resetowi PSL

    W najnowszym sondażu United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski 47,7 proc. badanych sprzeciwia się propozycji PSL dotyczącej przebudowy Trybunału Konstytucyjnego. Pomysł popiera 44,2 proc., a 8,1 proc. nie ma zdania. W elektoracie koalicji rządzącej aż 65 proc. respondentów jest przeciw, podczas gdy wyborcy opozycji częściej oceniają propozycję pozytywnie.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 17:11
  • Republika Zielonego Przylądka: Wybory prezydenckie z pierwszą kandydatką
    Republika Zielonego Przylądka: Wybory prezydenckie z pierwszą kandydatką

    Na Wyspach Zielonego Przylądka na 15 listopada wyznaczono wybory prezydenckie, w których obecny szef państwa José Maria Neves ubiega się o drugą kadencję. Wśród sześciu kandydatów jest Joana Rosa, była minister sprawiedliwości i pierwsza kobieta startująca w wyborach na ten urząd w historii niepodległego kraju. Kampania skupia się na emigracji młodych, miejscach pracy i relacjach między prezydentem a rządem.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 10:12
  • Waszyngton: Sąd blokuje zamknięcie East Potomac Park
    Waszyngton: Sąd blokuje zamknięcie East Potomac Park

    Federalna sędzia Ana Reyes zablokowała plan zamknięcia East Potomac Park w Waszyngtonie na czas przebudowy pola golfowego forsowanej przez prezydenta Donalda Trumpa. Park ma pozostać dostępny dla mieszkańców, choć sąd nie nakazał utrzymania gry w golfa. Spór dotyczy ochrony historycznego terenu publicznego, zakresu uprawnień administracji federalnej i inwestycji planowanej na wiele miesięcy.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 08:27
  • Manila: ASEAN podtrzymuje plan pokojowy dla Mjanmy
    Manila: ASEAN podtrzymuje plan pokojowy dla Mjanmy

    Państwa ASEAN porozumiały się w niedzielę 15 listopada co do dalszego zaangażowania w sprawę Mjanmy. Prezydent Filipin Ferdinand Marcos Jr. zapowiedział kontynuowanie rozmów na podstawie pięciopunktowego planu pokojowego, mimo trwającej wojny domowej i sporów o udział przedstawicieli władz wojskowych w spotkaniach organizacji. Deklarację ogłoszono podczas szczytu w Manili.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 08:01
  • Polska 2050: Wybory przewodniczącego 2 grudnia
    Polska 2050: Wybory przewodniczącego 2 grudnia

    Rada Krajowa Polski 2050 ustaliła, że 2 grudnia 2026 roku odbędą się zdalne wybory przewodniczącego partii. Kandydaci muszą zebrać poparcie co najmniej 10 proc. członków uprawnionych do głosowania, czyli około 70 podpisów. Paweł Śliz rozważa start, a Ewa Schädler nie ogłosiła jeszcze swojej decyzji.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 06:30
  • Manila: Filipiny i Australia podpisały umowę obronną
    Manila: Filipiny i Australia podpisały umowę obronną

    Filipiny i Australia podpisały 15 listopada w Manili porozumienie DCA ułatwiające wspólne działania wojskowe. Sekretarz obrony Gilberto Teodoro podkreślił, że dokument ma ograniczyć biurokrację wynikającą z wcześniejszych ustaleń SOVFA. Umowa jest również politycznym sygnałem wobec napięć na Morzu Południowochińskim.

    Napisano niedziela, 15 listopad 2026 06:07
  • Katowice: Kaczyński zapowiada ofensywę gospodarczą PiS
    Katowice: Kaczyński zapowiada ofensywę gospodarczą PiS

    Jarosław Kaczyński ogłosił podczas sobotniej konwencji w Katowicach gospodarczą ofensywę Prawa i Sprawiedliwości i zapowiedział dążenie do ponownego przejęcia władzy. Politycy PiS powtórzyli propozycję podniesienia drugiego progu PIT ze 120 tys. do 180 tys. zł rocznie oraz zapowiedzi zmian składki zdrowotnej i rachunków za energię. To propozycje partii opozycyjnej, a nie nowe przepisy.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 19:06
  • Wybory prezydenckie 2025: Ponad 130 członków komisji z zarzutami
    Wybory prezydenckie 2025: Ponad 130 członków komisji z zarzutami

    Ponad 130 osób pracujących w obwodowych komisjach wyborczych usłyszało zarzuty w postępowaniu dotyczącym liczenia głosów podczas drugiej tury wyborów prezydenckich w 2025 roku. Prokuratura Okręgowa w Siedlcach wskazuje na nieumyślne niedopełnienie obowiązków przy przeliczaniu głosów i sporządzaniu protokołów. Śledztwo jest nadal prowadzone, a postawienie zarzutów nie oznacza stwierdzenia winy.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 17:11
  • Ukraina: USA pytają o Donbas w zamian za NATO
    Ukraina: USA pytają o Donbas w zamian za NATO

    Amerykańscy negocjatorzy podnieśli podczas rozmów dotyczących wojny w Ukrainie pomysł powiązania ewentualnego wycofania ukraińskich wojsk z Donbasu z możliwością członkostwa Ukrainy w NATO - ujawnił Wołodymyr Zełenski. Prezydent podkreślił jednak, że było to pytanie, a nie uzgodniona propozycja pokojowa. Kijów nie deklaruje zgody na oddanie terytorium, a ewentualne ustępstwa wiązałby z szerokimi gwarancjami i decyzją obywateli.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 14:56
  • Bukareszt: Protest w parku Izvor i blokady ulic przy parlamencie
    Bukareszt: Protest w parku Izvor i blokady ulic przy parlamencie

    W Bukareszcie rozpoczęły się w sobotę 14 listopada działania policji związane z demonstracją poparcia dla Călina Georgescu w parku Izvor, obok gmachu rumuńskiego parlamentu. Władze zamknęły odcinki ulic Izvor i Libertății, a zgromadzenie nie otrzymało zgody magistratu. Protest promuje opozycyjna partia AUR, której liderem jest George Simion.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 13:22
  • Shenzhen: Trump zapowiada rozmowy z Putinem i Xi o atomie
    Shenzhen: Trump zapowiada rozmowy z Putinem i Xi o atomie

    Biały Dom przedstawił plan rozmów Donalda Trumpa z Władimirem Putinem i Xi Jinpingiem w czwartek 19 listopada w Chinach. Amerykański prezydent chce poruszyć ograniczenie arsenałów nuklearnych oraz sytuację wokół Iranu. Waszyngton nie oczekuje natychmiastowego porozumienia, a stanowisko Pekinu wobec trójstronnych negocjacji pozostaje przeszkodą.

    Napisano sobota, 14 listopad 2026 12:45