Sondaż WP - prawica z 242 mandatami mimo wyższej sumy poparcia rywali

Co właściwie sprawdzono w badaniu dwóch bloków?

Autorzy badania nie pytali tym razem wyłącznie o poparcie dla poszczególnych partii, lecz przedstawili ankietowanym dwa szerokie sojusze i odrębną listę Razem. To zasadniczo inna sytuacja niż tradycyjne zestawienie poparcia, w którym wyborca wybiera jedną spośród wielu partii. W nowym scenariuszu znaczenie ma nie tylko sympatia do lidera, ale również to, czy wyborca akceptuje cały proponowany sojusz.

Pod nazwą Zjednoczona Prawica badanie połączyło Prawo i Sprawiedliwość, Rozwój Plus, Konfederację Wolność i Niepodległość oraz Konfederację Korony Polskiej Grzegorza Brauna. Konkurencyjna Koalicja 15X obejmowała Koalicję Obywatelską, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polskę 2050 i Nową Lewicę. Partia Razem występowała osobno, a więc jej wyborcy nie oddawali głosu na tę samą listę co zwolennicy Koalicji 15X.

Są to hipotetyczne konfiguracje zaproponowane respondentom. Wynik sondażu nie jest informacją, że wskazane partie podpisały porozumienia, uzgodniły wspólne listy, program czy podział miejsc dla kandydatów. Zawarte w badaniu nazwy porządkują scenariusz polityczny, ale nie stanowią potwierdzenia powstania konkretnych komitetów wyborczych.

Wyniki sondażu - 46,6 proc. dla prawicy, 41,3 proc. dla Koalicji 15X

Najwięcej wskazań uzyskała Zjednoczona Prawica - 46,6 proc. Koalicja 15X osiągnęła 41,3 proc., a samodzielna lista Razem 5,8 proc. Niezdecydowani stanowili 6,3 proc. respondentów. Dystans między dwoma szerokimi blokami wynosi 5,3 punktu procentowego, jednak nie jest to jeszcze różnica między wszystkimi potencjalnymi partnerami po obu stronach sporu.

Warto oddzielić dwa poziomy danych. Procenty opisują odpowiedzi w sondażu, w którym część osób nie wskazała żadnej listy. Liczby mandatów pochodzą z modelu matematycznego, a nie z policzonych głosów wyborczych. W rzeczywistych wyborach do Sejmu miejsca rozdziela się na podstawie wyników w poszczególnych okręgach.

242 mandaty dają większość. Dlaczego 218 nie wystarcza?

Sejm liczy 460 posłów. Aby dysponować większością ponad połowy jego ustawowego składu, potrzeba 231 mandatów. W symulacji WP szeroka prawica otrzymałaby 242 miejsca, a więc o 11 więcej od tej granicy. Samodzielna Koalicja 15X uzyskałaby 212 mandatów, do których można arytmetycznie dodać sześć miejsc dla Razem.

W takim zestawieniu Koalicja 15X i Razem dysponowałyby razem 218 mandatami, czyli o 13 mniej od progu 231. Między prawicą a sumą mandatów dwóch pozostałych list pojawia się zatem różnica 24 miejsc. Nie należy jednak wyciągać z tej arytmetyki wniosku, że ewentualne porozumienie tych ugrupowań jest politycznie pewne: wspólne głosowanie dwóch klubów pozostaje osobną kwestią od podziału mandatów.

Model wskazuje większość dla prawicy w konkretnym wariancie wyborczym. Nie oznacza to, że którakolwiek z partii już posiada taką większość albo że przyszły rząd powstałby automatycznie po osiągnięciu zbliżonych liczb. Na skład parlamentu i możliwość uzyskania poparcia dla gabinetu wpływają rzeczywiste wybory i późniejsze decyzje posłów.

Paradoks mandatów - 47,1 proc. wskazań może dawać mniej miejsc niż 46,6 proc.

W badaniu występuje wynik, który szczególnie dobrze pokazuje różnicę między procentowym poparciem a miejscami w parlamencie. Po zsumowaniu 41,3 proc. Koalicji 15X i 5,8 proc. Razem otrzymujemy 47,1 proc. To o 0,5 punktu procentowego więcej niż 46,6 proc. przypisanych wspólnej liście prawicowej. A jednak po drugiej stronie hipotetycznego podziału Sejmu znalazłoby się 218 mandatów, podczas gdy prawica miałaby ich 242.

Powodem nie jest błędne dodawanie procentów. Koalicja 15X i Razem zostały przedstawione jako dwie odrębne listy. W polskich wyborach głosów na takie listy nie sumuje się przed podziałem mandatów. Każdy komitet otrzymuje miejsca według wyniku uzyskanego w poszczególnych okręgach. W tym mechanizmie mniejsza lista może przełożyć swoje ogólnopolskie poparcie na niewielką liczbę mandatów.

Dlaczego Razem z 5,8 proc. dostałoby tylko sześć mandatów?

Przekroczenie pięcioprocentowego progu ogólnokrajowego daje komitetowi partii prawo uczestniczenia w podziale miejsc, ale nie gwarantuje proporcjonalnego udziału w 460 mandatach. Liczą się wyniki w każdym z 41 okręgów i porównanie liczby głosów oddanych na wszystkie listy uczestniczące w podziale. Jeżeli poparcie mniejszego ugrupowania jest rozproszone, w wielu okręgach może ono nie zdobyć żadnego miejsca.

Tak właśnie należy czytać sześć mandatów Razem w symulacji prof. Jarosława Flisa: to wynik przyjętej metody szacowania rozkładu terytorialnego i podziału miejsc, a nie proste przemnożenie 5,8 proc. przez 460. Z samych krajowych procentów nie da się niezależnie odtworzyć tego rezultatu bez szczegółowych danych o okręgach i założeniach modelu.

Dlatego z punktu widzenia podziału mandatów tak istotne są zarówno granice okręgów, jak i organizacja startu. Dwie listy mogą uzyskać łącznie więcej głosów niż jedna konkurencyjna, lecz po rozdzieleniu poparcia osiągnąć mniejszą reprezentację. Zasada ta nie jest oceną polityczną poszczególnych ugrupowań, tylko konsekwencją konstrukcji ordynacji wyborczej i konkretnego modelu.

Dlaczego pojedynczy PiS ma 15,5 proc., a blok prawicowy 46,6 proc.?

W standardowym sondażu partyjnym United Surveys dla WP Koalicja Obywatelska miała 30 proc., Prawo i Sprawiedliwość 15,5 proc., a Konfederacja 14 proc. Zestawienie obejmowało również Konfederację Korony Polskiej, Rozwój Plus, Lewicę, PSL, Razem i Polskę 2050. W takim układzie PSL oraz Polska 2050 nie osiągały pięcioprocentowego progu dla samodzielnych komitetów partyjnych.

Nowy wariant nie zakłada prostego dodania wszystkich procentów wcześniej uzyskanych przez poszczególne partie. Respondent widzi inną propozycję polityczną, a to może zmieniać deklaracje: jedni aprobują szerokie porozumienie, inni nie chcą głosować na listę obejmującą również mniej lubiane ugrupowania. Wynik 46,6 proc. w pytaniu o wspólną prawicę jest więc osobnym wynikiem badania konkretnego scenariusza, nie prognozą powstałą przez zsumowanie notowań PiS i innych partii.

Podobne zastrzeżenie dotyczy Koalicji 15X. To, że część jej składowych we wcześniejszym zestawieniu była poniżej progu, nie upoważnia do mechanicznego dodawania ich notowań. Na wartość 41,3 proc. wpłynęła odpowiedź na pytanie o gotową, szeroką listę.

Jak czytać inne listopadowe pomiary?

W listopadowym badaniu CBOS PiS i Konfederację dzieliło zaledwie 0,4 punktu procentowego. Z kolei sondaż OGB udostępniony przez Donalda Tuska pokazywał większe poparcie dla KO i PiS niż badanie United Surveys. Takich wyników nie należy ustawiać w jednym szeregu jako kolejnych dni tego samego pomiaru. Różni je pracownia, metoda, termin lub definicja analizowanego wariantu.

Także październikowy sondaż Social Changes dotyczący układu sejmowego wskazywał, jak istotne może być oddzielenie zwycięzcy pod względem poparcia od obozu zdolnego zebrać większość mandatów. Nie stanowi on jednak bezpośredniej próby kontrolnej dla obecnego scenariusza dwóch bloków.

Wspólna lista to nie tylko matematyka - jakie decyzje musiałyby podjąć partie?

Hipotetyczny układ prawicy łączy ugrupowania o częściowo wspólnych postulatach, ale również o odmiennych strategiach i relacjach między liderami. W szczególności połączenie PiS, Konfederacji i formacji Grzegorza Brauna wymagałoby uzgodnienia nie tylko list kandydatów, lecz także zakresu współpracy i sposobu rozwiązywania sporów. Sondaż nie odpowiada na pytanie, czy takie porozumienie jest dziś zawarte ani czy politycy by je zaakceptowali.

Podobne wyzwania dotyczą Koalicji 15X. Jedna lista oznacza dla mniejszych środowisk możliwość uniknięcia osobnego ryzyka progu wyborczego, ale jednocześnie konieczność podziału miejsc na listach, prowadzenia wspólnej kampanii i wypracowania programu. Partie o różnych profilach mogą mieć inne interesy nawet wtedy, gdy pozostają partnerami w sprawach rządowych.

Wariant przedstawiony przez WP traktuje Razem jako oddzielny komitet. Jego wyborcy mogliby pozostawać programowo bliżej części polityków Koalicji 15X, ale sondaż nie mierzy automatycznej gotowości do powyborczej współpracy. Tym bardziej nie przesądza, jak zachowywaliby się poszczególni posłowie w głosowaniach.

Wnioski dla polityków są zatem warunkowe. Wynik obrazuje korzyści mandatowe ze skupienia głosów na dużej liście w przedstawionych założeniach, ale nie jest receptą na rzeczywistą współpracę i nie eliminuje różnic politycznych między ugrupowaniami.

Kiedy zrealizowano sondaż i jak obliczono mandaty?

United Surveys by IBRiS przeprowadziło badanie dla Wirtualnej Polski od 6 do 9 listopada 2026 roku na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych Polaków. Zastosowano technikę mieszaną: ankiety internetowe CAWI i standaryzowane wywiady telefoniczne wspomagane komputerowo CATI.

Symulację miejsc w Sejmie opracowano z wykorzystaniem kalkulatora i modelu aproksymacyjnego prof. Jarosława Flisa z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Słowo „aproksymacyjny” oznacza tu, że wynik uzyskano na podstawie szacunków i określonych założeń, a nie znanych już wyników głosowania we wszystkich okręgach.

Odrębność modelu mandatowego jest szczególnie ważna przy niewielkich ugrupowaniach. Sześć miejsc dla Razem nie powinno być interpretowane jako twardy wynik, który musi powtórzyć się przy każdym innym rozkładzie regionalnym. Nawet przy identycznym poparciu krajowym jego rozmieszczenie może zmienić liczbę posłów.

Poza tym w badaniu 6,3 proc. odpowiedzi stanowi brak decyzji wyborczej. Rzeczywiste głosowanie odbędzie się dopiero po kampanii, która może zmienić zarówno mobilizację, jak i preferencje. Same deklaracje ankietowanych nie dostarczają informacji o przyszłej frekwencji ani o ostatecznym składzie list. Nie należy więc przedstawiać symulowanych 242 mandatów jako wyniku wyborów czy nieuchronnej przyszłej większości.

Na poziomie statystycznym ważna jest również niepewność badania o próbie tysiąca osób. Oprócz błędu losowego mogą działać różnice wynikające z doboru próby, zadawanych pytań oraz metody kontaktowania się z respondentami. Bez pełnego raportu metodologicznego nie ma podstaw do przypisywania poszczególnym scenariuszom precyzyjnego prawdopodobieństwa realizacji.

Co dokładnie pokazuje scenariusz dwóch wielkich bloków?

Najważniejszą informacją jest przewaga mandatowa jednej wspólnej listy prawicowej w modelu opublikowanym przez WP. Drugą jest wysoka wrażliwość rezultatu na rozdzielenie głosów pomiędzy Koalicję 15X i Razem. Trzecią - fakt, że prawie połowa wskazań dla dwóch odrębnych list nie musi przełożyć się na większość miejsc w Sejmie.

Nie można wyprowadzić z badania wniosku, że obecna większość parlamentarna już utraciła mandaty albo że zapadły decyzje o przyszłych koalicjach. Można natomiast stwierdzić, że przy zaproponowanym podziale sceny politycznej zjednoczony blok prawicy uzyskuje w symulacji 242 miejsca, a Koalicja 15X razem z Razem 218. Tę różnicę tłumaczy konstrukcja startu i model przeliczania głosów, a nie samo miejsce partii w rankingu poparcia.

Kolejne badania dotyczące wspólnych list będą najbardziej użyteczne wtedy, gdy jasno pokażą skład poszczególnych bloków, sposób formułowania pytań i metodę wyliczania mandatów. Bez tych informacji samo hasło o zjednoczeniu może zacierać różnice między poparciem dla partii, sympatią wobec sojuszu a rzeczywistym wynikiem przyszłego głosowania.

Źródła informacji

• Wirtualna Polska
• United Surveys by IBRiS
• Państwowa Komisja Wyborcza
• Kancelaria Sejmu