45 procent czyta, 55 procent nigdy
Ostatni komunikat CBOS poświęcony temu tematowi nosi tytuł „Co przyniesie przyszłość – o horoskopach, wróżkach i talizmanach” (nr 103/2018). Badanie przeprowadzono na przełomie czerwca i lipca 2018 roku na reprezentatywnej próbie 952 dorosłych mieszkańców Polski.
Na pytanie, czy zdarza im się czytać horoskopy, twierdząco odpowiedziało 45% badanych. Pozostałe 55% zadeklarowało, że nie sięga po nie nigdy.
Kobiety częściej niż mężczyźni, a młodzi rzadziej niż 50-latkowie
Najwyraźniej czytelników różni płeć. Horoskopy czyta 55% kobiet i 34% mężczyzn.
Mniej oczywisty jest wiek. Wbrew obiegowej opinii to nie najmłodsi czytają najczęściej:
- 18–24 lata: 35%,
- 25–34 lata: 37%,
- 35–44 lata: 45%,
- 45–54 lata: 53%,
- 55–64 lata: 53%,
- 65 lat i więcej: 44%.
Wykształcenie prawie nie ma znaczenia. W każdej grupie, od podstawowego po wyższe, odsetek czytających mieści się między 41 a 48%. Podobnie jest z religijnością: już w 2011 roku CBOS pisał, że nie wpływa ona na zainteresowanie horoskopami i wróżbami.
Czytamy, ale się nie stosujemy
CBOS zapytał też czytelników, czy kierują się tym, co przeczytali. Wynik studzi emocje po obu stronach sporu o astrologię:
- 57% nie stosuje się do horoskopów nigdy,
- 40% robi to rzadko,
- 3% zawsze.
Dla większości to więc lektura, a nie drogowskaz. Kilka zdań o nadchodzącym dniu działa raczej jak pretekst, żeby przez chwilę pomyśleć o własnych planach. Dziś robi się to najczęściej na ekranie telefonu, wieczorem, kiedy można już sprawdzić na przykład horoskop na jutro na Ezot.pl.
Trend: coraz mniej czytelników
W 1997 roku horoskopy w gazetach czytało 69% Polaków, w 2006 roku 58%, a w 2011 roku 55%. Wynik z 2018 roku to 45%. Trzeba jednak pamiętać, że w ostatnim badaniu zmieniono pytanie: zniknęły z niego słowa „w gazetach”. Sama zmiana dobrze pokazuje, że horoskop przestał być rubryką na ostatniej stronie.
Słabnie też wiara w samą astrologię. Z tym, że znak zodiaku ma duże znaczenie dla rozwoju charakteru człowieka, w 1997 roku zgadzało się 38% badanych, a w 2011 roku 29% (komunikat „Polacy wobec niektórych poglądów z kręgu New Age”). Przeciwnego zdania było 60%.
Wróżka to już inna historia
Czytanie horoskopu nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje. Wizyta u wróżki to większy krok i widać to w danych. Z usług wróżki lub wróża choć raz w życiu skorzystało 15% badanych, a 85% nie zrobiło tego nigdy. Tu różnica między płciami jest jeszcze większa: 22% kobiet i 6% mężczyzn.
Co z tego wynika
Z liczb CBOS wyłania się dość spójny obraz. Typowy czytelnik horoskopów to częściej kobieta niż mężczyzna, raczej po czterdziestce niż przed trzydziestką, z dowolnym wykształceniem. Czyta, ale decyzje podejmuje po swojemu. Horoskop jest dla niego krótką rozrywką i chwilą namysłu nad jutrem, a nie prognozą, od której zależą życiowe wybory.