Lekarze pracują bez paliwa, środków ochrony i terminowych wypłat
Médecins Sans Frontières przedstawiło 12 listopada wyjątkowo ostrą ocenę sześciu miesięcy reagowania na epidemię. Organizacja wskazuje nie tylko niedobory leków czy materiałów sanitarnych, ale również problemy z podstawową logistyką. Karetki nie mają paliwa, część pracowników nie otrzymuje wynagrodzeń, a personel w niektórych placówkach nie został wystarczająco przeszkolony do opieki nad pacjentami z bardzo zakaźną chorobą.
Przy eboli nie są to drobne trudności administracyjne. Osoba z podejrzeniem zakażenia musi trafić do ośrodka zdolnego do jej bezpiecznej izolacji. Jeśli ambulans nie może przyjechać, kontakt z chorym trwa dłużej i rośnie ryzyko dalszego rozprzestrzeniania wirusa. Podobne znaczenie mają woda, chlor i wyposażenie ochronne, bez których medycy nie mogą prawidłowo dezynfekować pomieszczeń oraz sprzętu.
Szef organizacji Javid Abdelmoneim zarzucił instytucjom zaangażowanym w pomoc, że przekazane środki finansowe zbyt wolno zamieniają się w wsparcie na pierwszej linii. MSF zaapelowało do władz Konga i agend ONZ, w tym WHO, o przełożenie deklaracji na wypłaty dla pracowników, zaopatrzenie i sprawne zespoły dochodzeń epidemiologicznych.
Dane z prowincji Ituri i rejonu Beni pokazują skalę problemu
W prowincji Ituri zaledwie 9 procent pacjentów leczonych przez MSF było wcześniej znanymi kontaktami innych chorych. Oznacza to, że znaczna część osób z potwierdzonym zakażeniem pojawia się poza łańcuchami transmisji już obserwowanymi przez służby. To sygnał, że śledzenie kontaktów nie obejmuje wszystkich zagrożonych.
W strefie zdrowotnej Beni w Kiwu Północnym niemal trzy czwarte chorych mogło zakazić się w placówkach ochrony zdrowia. Takie szacunki organizacja wiąże z warunkami sanitarnymi i brakami personelu. W ostatnim miesiącu około dwóch trzecich zgłaszanych zgonów związanych z ebolą miało nastąpić poza specjalistycznymi ośrodkami leczenia. Wskazuje to na trudności z dotarciem do opieki jeszcze przed najbardziej niebezpieczną fazą choroby.
Atak w Cantine-Aloya przerwał śledzenie zakażeń
Dalszą przeszkodą są konflikty zbrojne i ataki na infrastrukturę. W miejscowości Cantine-Aloya w Kiwu Północnym w ubiegłym tygodniu zginęło 66 cywilów, w tym trzech pracowników ochrony zdrowia. Według WHO po tym ataku utracono możliwość obserwowania ponad tysiąca kontaktów epidemiologicznych, a trzech chorych z potwierdzoną ebolą pozostawało poza kontrolą zespołów medycznych.
Beni w prowincji Kiwu Północne, jeden z obszarów epidemii
Ponad 11 tysięcy potwierdzonych przypadków, a faktycznych zakażeń może być więcej
Liczba potwierdzonych przypadków przekroczyła 11 tysięcy. Epidemiolog Neil Ferguson z Imperial College London ocenia, że system może rejestrować tylko mniej więcej połowę rzeczywistych zakażeń. Jego zespół szacuje, że aktualnie od 2 do 3 tysięcy osób w kraju może chorować na ebolę. To modelowe oszacowanie, a nie odrębna liczba przypadków potwierdzonych testami.
O przekroczeniu progu 10 tysięcy zakażeń informowano już wcześniej. Nową, istotną wiadomością jest obecna ocena MSF, która pokazuje, że sama liczba rozpoznanych chorych nie oddaje utraty kontroli nad transmisją w niektórych regionach. Z wcześniejszych danych o wypisaniu ostatniego pacjenta w Kenii nie należy wyciągać wniosku, że epidemia w Kongu również została zahamowana. Sytuacja w tych krajach jest różna.
Tegoroczne zakażenia są wywoływane przez rzadką odmianę wirusa Bundibugyo. Dla tego wariantu nie ma zatwierdzonej szczepionki ani swoistej terapii przeciwirusowej. Leczenie skupia się na intensywnym podtrzymywaniu funkcji organizmu oraz ograniczaniu transmisji. Nie należy mylić dostępnych preparatów przeznaczonych dla innych odmian wirusa z ochroną sprawdzoną dla obecnego ogniska.
Dlaczego śledzenie kontaktów jest ważniejsze niż sama liczba łóżek?
Każdy przypadek eboli wymaga ustalenia, kto miał kontakt z osobą zakażoną, kiedy to nastąpiło i czy doszło do ekspozycji na płyny ustrojowe. Następnie osoby narażone powinny być obserwowane przez odpowiedni okres i w razie objawów szybko kierowane do diagnostyki. Gdy zespół traci kontakt z setkami potencjalnie narażonych, nawet dodatkowe miejsca szpitalne nie gwarantują przerwania transmisji.
Czas od zakażenia do pojawienia się objawów zwykle wynosi od 2 do 21 dni, dlatego obserwacja kontaktów musi trwać odpowiednio długo. Przedłużająca się przerwa w pracy zespołów terenowych może sprawić, że kolejne osoby opuszczą okres nadzoru bez sprawdzenia ich stanu zdrowia. Warto pamiętać, że ebola nie przenosi się w taki sam sposób jak typowe infekcje dróg oddechowych. Głównym zagrożeniem jest bezpośredni kontakt z krwią i innymi płynami ustrojowymi zakażonej osoby lub skażonymi przedmiotami. To dlatego prawidłowe procedury w szpitalach, bezpieczne pochówki i szybka izolacja pozostają podstawą ograniczania liczby nowych przypadków.
Wcześniejsze ogniska zakażeń w regionie, w tym opisane na naszym portalu przypadki eboli w Ugandzie, pokazują znaczenie współpracy transgranicznej. Nie oznacza to jednak, że bieżąca epidemia w Kongu ma identyczny przebieg albo że zagrożenie rozkłada się równomiernie na całą Afrykę.
WHO przyznaje, że opóźnienia wypłat i ataki na placówki są realnymi utrudnieniami. Organizacja wskazuje na działania podejmowane wspólnie z władzami i Africa CDC. Najbliższym miernikiem skuteczności tych działań będzie poprawa wykrywania zakażeń oraz ograniczenie transmisji w placówkach medycznych, a nie wyłącznie kolejny ogłoszony budżet pomocowy.
Źródła informacji
Reuters, Lekarze bez Granic, WHO
