Ceny paliw podniosły główny wskaźnik inflacji
Październikowy odczyt CPI jest najwyższy od roku. Dane ONS pokazują jednak, że nie wszystkie kategorie produktów i usług drożały w takim samym tempie. Największy wkład w miesięczną zmianę rocznego wskaźnika miały koszty transportu, zwłaszcza benzyny i oleju napędowego. Przeciwny, łagodzący wpływ miały ceny w restauracjach i hotelach.
W ujęciu miesięcznym indeks CPI podniósł się o 0,5 proc. W październiku poprzedniego roku ten sam wskaźnik wzrósł o 0,4 proc. To pozornie nieduża różnica, ale w porównaniach rok do roku wystarcza, by podnieść roczną stopę inflacji. Urząd statystyczny oddziela przy tym tradycyjny indeks CPI od szerszego CPIH, który uwzględnia także koszty mieszkaniowe właścicieli nieruchomości.
W praktyce roczna inflacja na poziomie 3,6 proc. nie oznacza, że wszystkie towary podrożały dokładnie o tę wartość ani że tyle wzrosły w ciągu jednego miesiąca. Wskaźnik jest uśrednioną zmianą cen koszyka z wielu kategorii w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku. Osobisty wzrost kosztów utrzymania zależy od struktury wydatków danego gospodarstwa domowego.
Co pokazują wskaźniki CPI, CPIH i inflacja bazowa?
| Miara cen | Wrzesień 2026 | Październik 2026 |
|---|---|---|
| CPI - rocznie | 3,5 proc. | 3,6 proc. |
| CPIH - rocznie | 3,6 proc. | 3,7 proc. |
| CPI bazowy - rocznie | 2,8 proc. | 2,8 proc. |
| Usługi CPI - rocznie | 3,7 proc. | 3,7 proc. |
W danych z października CPIH wyniósł 3,7 proc. rok do roku, po 3,6 proc. we wrześniu. Inflacja bazowa CPI, liczona z wyłączeniem energii, żywności, alkoholu i wyrobów tytoniowych, pozostała na poziomie 2,8 proc. Także inflacja w usługach utrzymała się na poziomie 3,7 proc. To ważne rozróżnienie: przyspieszył wskaźnik ogólny, ale dwa obserwowane przez bank centralny komponenty nie poszły w górę.
Wyniki pozwalają inaczej ocenić presję inflacyjną niż sam nagłówek o najwyższym wskaźniku od roku. Dla polityki pieniężnej znaczenie ma nie tylko to, że paliwo podrożało, lecz również czy wzrost kosztów energii przełoży się na usługi, wynagrodzenia i pozostałe towary. Dlatego wskaźniki bazowe pozostają istotnym elementem oceny.
Bank Anglii ostrzega przed dalszym wzrostem cen
Reuters podał, że po danych rynkowa ocena prawdopodobieństwa grudniowej podwyżki stóp zmalała z około 90 do 80 proc. Jest to bieżąca wycena instrumentów finansowych, a nie decyzja Komitetu Polityki Pieniężnej. Sam bank podkreśla konieczność powrotu inflacji do celu 2 proc. i nie przesądza wyniku przyszłego posiedzenia.
Bank Anglii wydał po publikacji danych osobne oświadczenie. Według banku wzrost cen energii związany z konfliktem na Bliskim Wschodzie już podniósł inflację, a wcześniej powstała presja kosztowa ma dalej działać w pierwszej połowie 2027 roku. W listopadzie bank centralny podwyższył główną stopę procentową z 3,75 do 4 proc. Jego celem pozostaje obniżenie inflacji do 2 proc.
To nie jest zapowiedź automatycznej podwyżki oprocentowania kredytów w konkretnym dniu. Decyzje Banku Anglii zależą od kolejnych danych o cenach, rynku pracy i gospodarce. Rynki finansowe po środowym odczycie oceniły szansę na kolejną grudniową podwyżkę nieco niżej niż wcześniej, ponieważ inflacja ogólna wzrosła mniej od ostatniej prognozy banku.
W bieżącym scenariuszu bank centralny wskazuje, że inflacja może zbliżyć się do 5 proc. w drugim kwartale przyszłego roku. To prognoza, a nie już zaobserwowany wzrost. Jej spełnienie zależy zwłaszcza od cen energii, a także od tego, na ile firmy i pracownicy przeniosą rosnące koszty na dalsze ceny i wynagrodzenia.
Co zmiana oznacza dla rodzin i przedsiębiorstw?
Gospodarstwa domowe mogą odczuwać wyższe koszty bezpośrednio przy tankowaniu, a z opóźnieniem także w rachunkach za ogrzewanie i prąd. W Wielkiej Brytanii regulowane ceny części usług energetycznych zmieniają się w wyznaczonych okresach, co oznacza, że hurtowe podwyżki nie zawsze trafiają natychmiast na faktury. Bank Anglii wskazuje na możliwy wzrost regulowanych rachunków za energię w styczniu.
Przedsiębiorcy planujący koszty transportu, importu i usług powinni z kolei odróżniać jednorazowy wzrost ceny paliwa od trwałego przyspieszenia inflacji. To pierwsze uderza w rachunki bezpośrednio; to drugie może wpływać również na przyszłe decyzje dotyczące płac, cen sprzedaży i stóp procentowych.
W Polsce mechanizm inflacji omawialiśmy szerzej w tekście o przyczynach i skutkach zmian cen. Natomiast ryzyko droższego surowca na europejskim rynku ilustruje analiza zapasów i cen gazu w Europie. Brytyjski odczyt nie jest prostą prognozą polskiej inflacji, ale pokazuje, jak zakłócenia dostaw energii mogą podnosić koszty gospodarstw w różnych państwach.
Następny miesięczny raport ONS ma ukazać się 16 grudnia 2026 roku. Dopiero kolejne odczyty pokażą, czy wzrost CPI nadal będzie napędzany paliwami, czy obejmie szersze kategorie zakupów i usług. Na razie gospodarstwa mają do czynienia z przyspieszeniem wskaźnika ogólnego i niezmienioną inflacją bazową.
Źródła informacji
ONS, Bank of England, Reuters