środa, 18 listopad 2026 15:22

Voyager 1 osiągnął odległość jednego dnia świetlnego

Oprac.:
Voyager 1 - jeden dzień świetlny od Ziemi Voyager 1 - jeden dzień świetlny od Ziemi Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Sonda Voyager 1 osiągnęła 18 listopada granicę jednego dnia świetlnego od Ziemi. Według obliczeń NASA oznacza to odległość około 25,902 mld kilometrów i niemal 24 godziny podróży sygnału radiowego w jedną stronę. Wystrzelony w 1977 roku pojazd jest najdalej znajdującym się obiektem zbudowanym przez człowieka; jego misja trwa już ponad 49 lat.

Jeden dzień świetlny - co dokładnie osiągnął Voyager 1?

NASA wyznaczyła moment przekroczenia granicy na 18 listopada 2026 roku, godzinę 2:16:07 czasu pacyficznego PST. W Polsce odpowiada to 11:16:07 czasu środkowoeuropejskiego. Według obliczeń amerykańskiej agencji sonda znajdowała się wówczas około 16,094 mld mil, czyli 25,902 mld kilometrów od Ziemi. To odległość, którą światło przebywa w próżni przez pełne 24 godziny.

Termin „dzień świetlny” może być mylący: nie opisuje czasu pracy sondy ani długości jej podróży, lecz jednostkę odległości. Gdyby wysłać teraz komendę do Voyagera 1, sygnał radiowy dotarłby do niego mniej więcej dobę później. Odpowiedź musiałaby pokonać taką samą drogę powrotną, więc cała wymiana trwałaby niemal dwa dni, nawet bez dodatkowych opóźnień operacyjnych.

NASA przedstawia tę granicę jako kamień milowy wyznaczony z trajektorii lotu sondy. Nie wymaga to otrzymania w tej samej chwili nowej wiadomości z pojazdu: przy tak ogromnej odległości potwierdzenie przesłane z pokładu nie może nadejść natychmiast. Dlatego informacje o czasie dotarcia sygnału należy oddzielić od samego obliczenia pozycji.

Od lotu obok planet do przestrzeni międzygwiazdowej

Voyager 1 wystartował z Ziemi 5 września 1977 roku, niedługo po bliźniaczym Voyagerze 2. Obydwie sondy powstały przede wszystkim do badań zewnętrznych planet Układu Słonecznego. Voyager 1 odwiedził okolice Jowisza i Saturna, dostarczając zdjęć i danych, które zmieniły wiedzę o ich księżycach, atmosferach oraz polach magnetycznych.

W 2012 roku Voyager 1 przekroczył heliopauzę, czyli zewnętrzną granicę obszaru zdominowanego przez wiatr słoneczny. Od tego czasu bada materię i pole magnetyczne w lokalnym środowisku międzygwiazdowym. Nie oznacza to opuszczenia całego Układu Słonecznego w każdym możliwym znaczeniu; daleko poza orbitami planet rozciągają się jeszcze rozległe obszary związanych grawitacyjnie obiektów.

Zainteresowanie badaniami zewnętrznych planet trwa. W archiwum portalu opisaliśmy m.in. obrazy wzajemnego zakrycia księżyców Jowisza. Dzisiejsze obserwacje prowadzone z Ziemi i kosmosu uzupełniają pionierskie pomiary wykonane przez sondy podczas przelotów w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

Jak NASA porozumiewa się z sondą z takiej odległości?

Do komunikacji z odległymi pojazdami służy sieć dużych anten Deep Space Network. Ich zadaniem jest odbieranie bardzo słabych sygnałów radiowych i wysyłanie instrukcji do sond. Im dalej znajduje się Voyager, tym większe znaczenie ma precyzyjne planowanie sesji łączności i dostępności stacji naziemnych.

Odległość wpływa na czas reakcji inżynierów. Nie można zmienić ustawienia instrumentu i zobaczyć skutku po kilku sekundach, tak jak w przypadku sprzętu pracującego w pobliżu Ziemi. Sam czas dotarcia komendy wynosi około doby, a do odebrania odpowiedzi potrzeba kolejnej. Taki rytm narzuca sposób obsługi awarii, testowania instrumentów i wprowadzania zmian.

Wyzwaniem jest też zasilanie. Voyager 1 nie korzysta z paneli słonecznych, ponieważ w jego obecnej odległości światło Słońca jest zbyt słabe. Energię zapewniają radioizotopowe generatory, których dostępna moc maleje z biegiem czasu. Dlatego NASA stopniowo wyłącza mniej istotne urządzenia, by wydłużyć działanie podstawowych instrumentów.

Odległość a czas łączności

Jeden dzień świetlny oznacza odległość, którą światło przebywa przez 24 godziny. Sygnał z Ziemi dociera do sondy około dobę, a odpowiedź wraca przez kolejną dobę. Nie jest to czas lotu sondy.

W najnowszym wykazie statusu NASA wyłączenie eksperymentu promieniowania kosmicznego Voyagera 1 datowane jest na luty 2025 roku, a instrumentu niskoenergetycznych cząstek naładowanych na kwiecień 2026 roku. Jednocześnie magnetometr i detektor fal plazmowych są oznaczone jako aktywne. Ten szczegół pokazuje, że samo funkcjonowanie sondy nie oznacza pracy wszystkich pierwotnych urządzeń.

Jakie instrumenty nadal pracują?

NASA publikuje bieżący wykaz stanu urządzeń. Według zestawienia aktualizowanego w 2026 roku w Voyagerze 1 aktywne pozostają magnetometr oraz urządzenie do badania fal plazmowych. Część innych eksperymentów, w tym urządzenia do pomiaru promieniowania kosmicznego i niskoenergetycznych cząstek naładowanych, została wyłączona z powodów energetycznych.

Szczególnie istotne są pomiary pola magnetycznego i zachowania plazmy poza heliosferą. Pozwalają one lepiej opisywać środowisko, do którego bezpośrednio dotarło bardzo niewiele urządzeń. Nie należy jednak oczekiwać nowych zdjęć gwiazd czy planet z kamer Voyagera 1: system obrazowania wyłączono już w 1990 roku.

Historyczne zdjęcie Ziemi jako „bladej błękitnej kropki” powstało jeszcze przed wyłączeniem kamer. Zostało wykonane z perspektywy, która unaocznia skalę odległości pomiędzy planetami. Obecny rekord dotyczy już przestrzeni nieporównanie dalszej. W kontekście współczesnych odkryć warto też przypomnieć badania egzoplanet przez teleskop Webba, chociaż opierają się one na zupełnie innej metodzie obserwacji.

Dlaczego ten rekord ma znaczenie naukowe?

Jeden dzień świetlny nie jest granicą fizyczną w rodzaju orbity planety czy przejścia przez pole magnetyczne. To symboliczny punkt na wykresie odległości. Jego znaczenie wynika z długości i trwałości misji, która nadal wymaga codziennego nadzoru technicznego i potrafi dostarczać dane naukowe po niemal półwieczu pracy.

Na pokładach obydwu Voyagerów znajdują się Złote Płyty zawierające obrazy, dźwięki i pozdrowienia z Ziemi. Ich obecność pokazuje kulturowy wymiar przedsięwzięcia, ale nie jest sygnałem wysyłanym aktywnie przez sondę. Urządzenia lecą dalej po wyznaczonych trajektoriach, niezależnie od tego, jak długo pozostaną w kontakcie z Ziemią.

NASA udostępnia także wizualizację bieżącego położenia Voyagera 1 w narzędziu Eyes on the Solar System. Dzięki temu można porównać skalę dystansu z orbitami znanych planet. W 2026 roku kluczową wiadomością pozostaje obliczone osiągnięcie granicy dnia świetlnego: sygnał radiowy potrzebuje niemal doby, aby pokonać dystans dzielący sondę i Ziemię.

Źródła informacji

NASA, Reuters

Ostatnio zmieniany środa, 18 listopad 2026 15:23
Sylwester Niedzielski

Redaktor naczelny „Trybuny Polskiej”. Bez przerwy w pracy, zawsze ciekawy nowinek technologicznych. Pasjonat polityki i historii. Wierzy w ciągły rozwój. Motto: „Zawsze trzeba mieć plan”.

https://trybunapolska.pl/sylwester-niedzielski
load more hold SHIFT key to load all load all