Facebook Trybuna Polska            Twitter Trybuna Polska           Youtube Trybuna Polska           Kontakt Trybuna Polska

 
czwartek, 12 styczeń 2023 14:14

Karnawał: Obrzędy, obyczaje i zwyczaje

karnawał w Polsce i na świecie karnawał w Polsce i na świecie pixabay

Karnawał trwa od stycznia do lutego lub do początku marca. Dawniej w Polsce nazywano go zapustami. Swoimi korzeniami sięga starożytnej Grecji i Rzymu. Nawiązuje do rzymskich obchodów Saturnaliów, czyli wesołych świąt trwających od jesiennych zasiewów do Nowego Roku.

Historia karnawału

Natomiast w Grecji radośnie witano wiosnę. Charakterystyczne dla tej pory roku były też obchody ku czci Dionizosa (Bakchosa lub Bachusa)- boga życia, słońca, miłości, winnej latorośli, uczt i wina. Najwcześniej karnawałowe zabawy rozprzestrzeniły się w krajach śródziemnomorskich. W średniowieczu najwspanialsze bale odbywały się w Wenecji. W XVIII w. zwyczaj ten przyjął się w Rzymie. Podczas zabaw obsypywano się confetti oraz różnorodnymi słodyczami. Popularna była też tzw. ,,corsa”, podczas której zamaskowane damy prezentowały swoje piękne suknie oraz ,,maccoletti” związane z ogniem. Okazałe zabawy miały też miejsce w Portugalii, Hiszpanii, Francji, Rosji, w Czechach i na Bałkanach.

Karnawał w Polsce

Wesołe zabawy karnawałowe były popularne także w Polsce, gdzie lokalne zwyczaje mieszały się z włoskimi. Te drugie sprowadziła na polską ziemia Bona Sforza i jej dwór. Tradycyjne zapusty miały miejsce od Nowego Roku lub od święta Trzech Króli do środy popielcowej albo przez ostatni tydzień lub trzy dni przed Popielcem. Z kolei trzy ostatnie dni tego okresu nazywano ,,mięsopust”, ,,ostatki”, ,,kusymi dniami”, ,,kusakami” lub ,,dniami zapuśnymi”. Nazwy ten nawiązywały do późniejszego postu, w którym nie spożywano mięsa. Podobny rodowód ma określenie ,,karnawał”, które najprawdopodobniej pochodzi od łacińsko-włoskich wyrażeń ,,carnem laxare”, ,,levare” lub łacińskiego ,,carniprivum”, czyli ,,pożegnanie z mięsem”. Pierwsze poświadczone w źródłach zabawy karnawałowe w Polsce sięgają XVI w., jednak z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że odbywały się one już wcześniej. Były potępiane przez wielu duchownych jako rozpustne i pochodzące od szatana. Mimo to bawiono się hucznie i wystawnie wśród wszystkich warstw społecznych. Nie brakowało alkoholu i tłustego mięsiwa.

U szlachty popularne były polowania, turnieje i bale, również te kostiumowe. Najbardziej okazały bale kostiumowe odbywały się od XVII w. w Warszawie. Były to tzw. ,,reduty” zapoczątkowane przez Włocha Salwadora. Organizowano je we wszystkie wtorki i czwartki karnawału. Na początku dla najbogatszych obywateli, z czasem zaczęły przyciągać biedniejszych. Obowiązkowo każdy gość zakrywał twarz maską. To pozwało na wspólną zabawę bez względu na przynależność do określonego stanu. W późniejszym okresie reduty zaczęły urządzać też inne warszawskie restauracje. W XVIII w. odbywały się one też w salach redutowych teatrów czy w domach prywatnych. W kolejnym wieku dochody z nich często przeznaczano na cele charytatywne. W Krakowie natomiast rzemieślnicy i czeladnicy bawili się na zabawie o nazwie ,,burkot”. Było radośnie, smacznie i tanecznie. Podczas hulanek młodzieńcy próbowali poderwać panny, zwłaszcza córki majstrów.

Dużą sławą cieszyły się też inne rozrywki. Do jednych z nich należały szlacheckie kuligi objeżdżające dwory. W każdym z nich gości witano suto zastawionym stołem. Po uczcie zazwyczaj tańczono, często jednak kończyły się one pijaństwem i bijatykami. Trzeba przy tym pamiętać, że wszystkie te atrakcje miały też swój głębszy sens. Był to bowiem czas na poznanie kandydata na męża przez panny ze wszystkich stanów. Na wsi zabawy te łączono z obrzędami na płodność i urodzaj, które były charakterystyczne dla końca zimy.

Polskie tradycje w karnawale - w zależności od regionu

W ostatni czwartek zapustów odbywa się ,,tłusty czwartek”. Dawniej w tym dniu przede wszystkim ucztowano. U szlachty królowały dziczyzna, drób i wykwintne gatunki wina, a w chatach chłopów- kasza i kapusta ze skwarkami, słonina i mięso w rosole oraz kiełbasy. Wszystkie stany spożywały smażone słodkości- racuchy, bliny, pampuchy, pączki, chrusty oraz ciasta. Miało być przede wszystkim tłusto i smacznie. Pączki pieczono w ogromnych ilościach, a cukiernie prześcigały się w recepturach na te najlepsze. W Krakowie był to też dzień zabaw uboższych kobiet tzw. ,,combrowy czwartek”.

Według legendy krakowskiego wójta Combera cechowała duża surowość wobec kobiet. Stąd spotkania kobiece były jakoby zemstą na srogim wójcie. W Radomskiem gospodynie spacerowały od domu do domu ze kukłą ze słomy zwaną ,,mięsopustem”, prosząc od drobne dary od panien i świeżo upieczonych mężatek. Po tłustym czwartku odbywały się najbardziej huczne, syte i taneczne zabawy. Przebierańcy wychodzili na ulice miast i drogi wsi. Odwiedzali domy, a wszędzie byli witani z radością jako symbol pomyślności i udanych zbiorów. Wśród nich znajdowały się takie postaci jak: koza, turoń, niedźwiedź, konik, bocian i żuraw, a także mężczyźni przebrani za kobiety, za szatana lub śmierć. Często też czernili sobie i przechodnią twarze. W pochodzie nie mogło zabraknąć też panny młodej. Śpiewali, śmiali się i tańczyli.

Na Mazowszu do dziś chodzą przebierańcy na szczudłach zwani ,,wielkoludami”, ,,wielgudami: lub ,,straszydłami”. Z kolei na ziemi sandomierskiej i lubelskiej miały miejsce ,,bachuski”. Był nim chłopiec przyodziany w słomiane lalkę lub powrozy. Miał swoją świtę złożoną z przebranej młodzieży, która obwoziła go po domach prosząc o datek dla Bachuska i siebie. W Krakowskiem istniał podobny zwyczaj. Orszak składał się z księcia Zapusta i jego towarzyszy: profesora z oślą głową, dziada oraz z innych przebierańców. Książę prezentował swoją świtę i prosił o podarunki. Zwykle otrzymywał trochę jedzenia.

Wszystkie pochody przebierańców zwiastowały pomyślność na wiosnę. W ostatni wtorek karnawału lub czasem w środę popielcową odbywały się zabawy zamężnych kobiet. Zbierały się one w karczmie, pijąc wódkę i spożywając zakąski, często przyniesione z domu, a więc ciasta, pierogi czy śledzie. Śmiały się, plotkowały, obgadywały mężczyzn. Zwieńczeniem było wykrzykiwanie życzeń w podskokach. Ich podskoki miały mieć magiczną moc. Wierzono, że przyczynią się do wzrostu lnu i konopi, z których tworzono płótno na odzież, sznury i oleje.

Zakończenie karnawału - jakie są zwyczaje w Polsce?

Był to też czas rozliczenia się z okresem karnawałowej zabawy. Dziewczęta i chłopców, którzy nie zawarli w tym czasie małżeństwa ani nie zaręczyli się, przywiązywano do ciężkiej drewnianej kłody, inaczej do kloca, pnia, kłody popielcowej. Następnie taka osoba musiała ją ciągnąć za sobą do głównego placu lub karczmy, gdzie miała szanse odzyskać wolność za cenę piwa lub gorzałki. Była to kara za nie podjęcie się obowiązku małżeństwa i macierzyństwa.

Na Kujawach i Mazowszu dziewczęta takie podczas ostatnich zabaw rzucały datki pod drewnianego koziołka lub chłopca jako rekompensata za przedłużenie wolnego stanu i datek w intencji szybkiego zawarcia małżeństwa. Z kolei na ziemi opoczyńskiej organizowano ,,przetarg dziewcząt”, inaczej nazywany ,,jarmarkiem dziew” lub ,,targowiskiem”. Dziewczęta stawiano na podeście z żłobu, pnia lub beczki, tak aby w trakcie zabawy kawalerowie mogli je obejrzeć. W ,,transakcji” uczestniczył też handlarz i faktor-pośrednik. Panny musiały się jak najlepiej zaprezentować, a chłopcy chwalili ich zalety lub krytykowali wady.

Gdy kawaler ,,kupił” którąś, zapraszał ją do stołu zastawionego wódką, zakąskami i pasemkiem siano na znak udanego targu. Dziewczyny uważane za nieatrakcyjne pod względem wyglądu lub charakteru były wystawione na długie targi, kpiny i wyrzucane z karczmy. Tak okrutne traktowanie wynikało z przekonania, że takie panny i kawalerowie godzą w odwieczny porządek, nie wypełniając swojego obowiązku zawarcia małżeństwa i posiadania dzieci. Wierzono wręcz, że naruszenie tego ładu może powodować zakłócenia w przebiegu cyklu wegetacyjnego, co groziło nieudanymi żniwami, a więc głodem. Takie przekonanie było jeszcze żywe na przełomie XIX i XX w.

Natomiast młode mężatki zbierano w karczmie, gdzie odbywała się ceremonia ,,wkupna do bab”. Walutą była wódka lub piwo. Doświadczone gospodynie w zamian składały im życzenia pomyślności w małżeństwie i zdrowych, licznych dzieci. Na niektórych terenach np. w Zagłębiu Dąbrowskim gospodynie domagały się wykupu małżonki przez męża, zwykle za cenę poczęstunku.

Okres wiosenny - polskie zwyczaje i tradycje

Ostatnie trzy dni karnawału wiązały się z przejściem w okres wiosenny. Rozprawiano się wówczas z kukłami symbolizującymi zimę i zimową martwotę. Na Rynku w Krakowie miało miejsce ,,ścinanie Mięsopusta”, co symbolizowało koniec zabaw karnawałowych. Podobny zwyczaj występował w Wielkopolsce pod nazwą ,,ścinanie głowy Zapustowi”. Mężczyźni układali na głowie skrzypka stos z czapek, a następnie strącali je kijem na znak końca czasu uciech.

Także na Kujawach ,,zabijano” grajka poprzez trafienie go workiem z popiołem. Ofiara wypuszczała wówczas za pazuchy kota – symbol duszy ulatniającej się z ciała. Symbolizowało to pożegnanie z zapustnymi grzechami i rozrywkami. Na ziemi rzeszowskiej zabijano pijaka, a na Górnym Śląski organizowano ,,pogrzeb basów”. Muzycy okładali swoje instrumenty i wynosili je do innej izby lub poza karczmę. Była to oczywiście zapowiedź postu. W tych dniach nadal kursowały korowody przebierańców. Na rynku w Jedlińsku do dziś wystawia się przedstawienie pt. ,,Ścięcie Śmierci” według scenariusza księdza Kloczkowskiego.

Wpisuje się ono w obrzędy i zwyczaje na zakończenie zimy. O północy z wtorku na środę popielcową przebierańcy wyganiali ostatnich biesiadników z karczmy i wnosili tam symboliczny garnek z żurem, czasem też śledzia na patyku lub z tektury albo rybi szkielet na znak rozpoczynającego się postu. W bogatszych gospodarstwach wyprawiano ,,maślną kolację”. Spożywano na niej śledzie, inne ryby, nabiał i pieczywo. Biesiadę należało zakończyć przed pierwszym pianiem koguta, stąd też inna nazwa ,,podkurka”.

Jakie są obecne tradycje w Polsce?

Większość obyczajów zapustnych nie przetrwała do naszych czasów. Najbardziej popularny jest dziś zwyczaj spożywania pączków w tłusty czwartek i zabawy sylwestrowej. W niektórych regionach Polski można zobaczyć jeszcze kolędników zapustnych, najczęściej na konkursach lub innych folklorystycznych imprezach. Czasami jeszcze można spotkać się z ostatkowymi zabawami i spotkaniami tanecznymi, lecz są one dużo skromniejsze niż kiedyś. Dość popularne są natomiast bale maskowe. Niemal całkowicie jednak wymarła pamięć o tym, co było w tych zabawach najważniejsze, a były to wszelkie zabiegi mające na celu zapewnienie urodzaju i pomyślności.

 Źródło: Ocalić od zapomnienia. Polskie obrzędy i zwyczaje. Doroczne, pod red. B. Ogrodowska, Warszawa 2012, s. 82-107

Artykuły powiązane

  • Shakira: Nowa piosenka gwiazdy mocnym przytykiem w stronę Gerarda Pique! Shakira: Nowa piosenka gwiazdy mocnym przytykiem w stronę Gerarda Pique!

    Kolumbijska artystka wypuściła nowy numer we współpracy z Bizzarapem, pochodzącym z Argentyny raperem. Utwór zdobył ogromną popularność na Youtubie dochodząc do 22 milionów wyświetleń w zaledwie 8 godzin. Uwagę ludzi zwrócił przede wszystkim tekst piosenki odnoszący się do rozstania Shakiry z Gerardem Pique.

  • Schody: Opowieść o śmierci i amerykańskim systemie sądownictwa Schody: Opowieść o śmierci i amerykańskim systemie sądownictwa

    Miniserial dostępny na HBO Max jest prawdziwym arcydziełem. Chociaż reżyser ani aktorzy nie mieli łatwego zadania, to stworzyli wspaniałą produkcję, którą każdy powinien obejrzeć. Co się wydarzyło feralnej nocy w 2001 roku?

  • Wielkanoc - zmartwychwstanie
    Wielkanoc - zmartwychwstanie

    Data Wielkanocy, kiedy miało nastąpić zmartwychwstanie Jezusa, zmienia się z roku na rok. Powodem tej zmiany jest to, że Wielkanoc zawsze przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni księżyca po wiosennej równonocy.

    Napisano poniedziałek, 16 styczeń 2023 15:08
  • Horror: "Mors Meta Malorum" Łukasza Burdzińskiego
    Horror:

    "Mors Meta Malorum" to druga książka w dorobku Łukasza Burdzińskiego. Autor ten, choć wcześniej znany był jako redaktor, recenzent i felietonista, wszedł w świat literatury grozy z dużym przytupem, kiedy wydał swoją debiutancką "Noc Wigiliną". Jego pierwsza książka okazała się udanym debiutem i znalazła się nawet na ósmym miejscu w zestawieniu najlepszych dziesięciu polskich horrorów.

    Napisano poniedziałek, 16 styczeń 2023 11:53
  • Karnawał: Obrzędy, obyczaje i zwyczaje
    Karnawał: Obrzędy, obyczaje i zwyczaje

    Karnawał trwa od stycznia do lutego lub do początku marca. Dawniej w Polsce nazywano go zapustami. Swoimi korzeniami sięga starożytnej Grecji i Rzymu. Nawiązuje do rzymskich obchodów Saturnaliów, czyli wesołych świąt trwających od jesiennych zasiewów do Nowego Roku.

    Napisano czwartek, 12 styczeń 2023 14:14
  • Disney Plus: Najlepsze filmy
    Disney Plus: Najlepsze filmy

    Zapraszamy na krótki komentarz na temat naszych ulubionych filmów w serwisie streamingowym Disneya. Disney Plus jest pełen genialnych filmów, od klasycznych animacji po najnowsze filmy Star Wars i Marvel. Jednak Disney Plus to nie tylko klasyki Disneya, ale też ogromna – i powiększająca się – biblioteka filmów z 20th Century Fox, którą Disney wykupił kilka lat temu. Ogromny wybór nie ułatwia zadania wyboru filmu lub serialu, dlatego chętnie przedstawimy własne rekomendacje.

    Napisano poniedziałek, 09 styczeń 2023 21:03
  • Schody: Opowieść o śmierci i amerykańskim systemie sądownictwa
    Schody: Opowieść o śmierci i amerykańskim systemie sądownictwa

    Miniserial dostępny na HBO Max jest prawdziwym arcydziełem. Chociaż reżyser ani aktorzy nie mieli łatwego zadania, to stworzyli wspaniałą produkcję, którą każdy powinien obejrzeć. Co się wydarzyło feralnej nocy w 2001 roku?

    Napisano wtorek, 10 styczeń 2023 20:35
  • Obrazy świętych: Jak je dobierać?
    Obrazy świętych: Jak je dobierać?

    Obrazy święte mają ogromne znaczenie w wielu polskich domach. Traktujemy je nie tylko jako symbol, ale także wyjątkową ozdobę. Obrazki religijne mogą także zostać podarowane na prezent nie tylko komunijny, ale także na inne chrześcijańskie obrzędy.

    Napisano poniedziałek, 09 styczeń 2023 20:51
  • Balenciaga: BDSM i seksualizacja dzieci? 
    Balenciaga: BDSM i seksualizacja dzieci? 

    Zdjęcia dzieci leżących na kanapie z pustymi kieliszkami dookoła, misie w ubrankach do BDSM, zabawki erotyczne… a to wszystko w kampanii reklamowej hiszpańskiej luksusowej marki Balenciaga. Czy dom mody naraził się na kryzys wizerunkowy?

    Napisano czwartek, 24 listopad 2022 16:04
  • 1899: Czy serial będzie nowym hitem Netflixa?
    1899: Czy serial będzie nowym hitem Netflixa?

    17 listopada 2022 r. odbyła się premiera nowego serialu twórców Dark. 1899 wzbudza duże emocje na całym świecie, obsada jest iście gwiazdorska, a oczekiwania widzów wobec serialu spore. Czy im sprosta?

    Napisano czwartek, 17 listopad 2022 19:49
  • Pomoc: Zimowa mobilizacja dla Ukrainy – rusza zbiórka Fundacji Pomagam.pl
    Pomoc: Zimowa mobilizacja dla Ukrainy – rusza zbiórka Fundacji Pomagam.pl

    W środę 21 września Władimir Putin w swoim orędziu ogłosił mobilizację rosyjskich wojsk. Fundacja Pomagam.pl ruszyła z oficjalną zbiórką, z której środki zostaną przeznaczone na doposażenie Sił Zbrojnych Ukrainy w sprzęt szczególnie niezbędny zimą oraz na pomoc mieszkańcom dotkniętego wojną kraju.

    Napisano środa, 21 wrzesień 2022 17:47
  • Prepping: 10 korzyści - sztuka przygotowania się na najgorsze
    Prepping: 10 korzyści - sztuka przygotowania się na najgorsze

    Prepping to styl życia, dzięki któremu będziemy gotowi na wszystkie niespodziewane wyzwania, takie jak pandemia, katastrofa naturalna, nagła utrata pracy, awaria elektryczności, niedobór wody, atak terrorystyczny, wojna czy kryzys gospodarczy.

    Napisano sobota, 09 kwiecień 2022 12:01
  • Muzułmanizm: Swoboda myśli w Islamie. Koran o dżihadzie
    Muzułmanizm: Swoboda myśli w Islamie. Koran o dżihadzie

    Wielu polityków, jak i zwykłych obywateli są przychylni muzułmanom, jak i pojawianiu się ludzi wyznających Allaha. Prześledźmy zagadnienia aspektów tej religii jak dżihad oraz wolność słowa, w oparciu o historię, jak i święte księgi muzułmanów. Dżihad to wojna przeciwko kafirom, która ma służyć wprowadzeniu prawa szariatu. Koran o dżihadzie mówi tak:

    Napisano niedziela, 30 styczeń 2022 19:36
  • Kościół: Wierzyć w ludzi czy w Boga?
    Kościół: Wierzyć w ludzi czy w Boga?

    W Internecie i różnych niezależnych telewizjach możesz oglądnąć wiele programów i wywiadów, często z osobami podobno duchownymi mającymi kontakt z istotami wyższymi, które objaśniają nam działanie naszego świata. Jak do takich rewelacji podchodzić? Na co zwracać uwagę oglądając takie treści?

    Napisano piątek, 28 styczeń 2022 13:12
  • V Światowy Dzień Ubogich: Rozważanie na temat orędzia papieża Franciszka na II ŚDU
    V Światowy Dzień Ubogich: Rozważanie na temat orędzia papieża Franciszka na II ŚDU

    Niedawno 14 listopada 2021 obchodziliśmy V Światowy Dzień Ubogich. Przypomnijmy sobie co napisał papież na II ŚDU. Zostało napisane przez papieża Franciszka orędzie, którego przybliżenie będzie celem poniższego tekstu. Mottem i jednocześnie częścią tytułu tegoż pisma papieża stały się słowa pochodzące z Psalmu 34 – „Oto biedak zawołał, a Pan go wysłuchał”.

    Napisano niedziela, 21 listopad 2021 18:44
  • Zaczytywanie się żywotami Świętych. Święty Antoni z Padwy - film
    Zaczytywanie się żywotami Świętych. Święty Antoni z Padwy - film

    Święci są po to, abyśmy mieli przykład prawego życia na ziemi. Święci Kościoła ukazują nam to, co jest w życiu najważniejsze. W życiu człowieka nie potrzeba aż tak wiele, jak mniemają niektórzy. Potrzeba niewiele, albo tylko jednego. W życiu najważniejsze jest prawe postępowanie, miłosierdzie i wiara, jak nauczał Sam Jezus Chrystus.

    Napisano niedziela, 25 kwiecień 2021 15:29
  • Historia młodego Jeana-Thierry'ego Ebogo – chłopca, który chciał stać się Jezusem
    Historia młodego Jeana-Thierry'ego Ebogo – chłopca, który chciał stać się Jezusem

    Z okazji niedzieli zapraszam czytelników do przeczytania tejże historii: Historia oparta jest na faktach. Zapewniam, z nie będzicie się nudzili.

    Napisano niedziela, 18 kwiecień 2021 12:18
  • Jak zrobić płyn i żel do dezynfekcji w domu?
    Jak zrobić płyn i żel do dezynfekcji w domu?

    Dezynfekcja rąk oraz powierzchni to jedna z najważniejszych metod powstrzymywania rozpowszechniania się epidemii koronawirusa. Odpowiednie środki do dezynfekcji skutecznie eliminują nagromadzone na naszych dłoniach cząsteczki wirusa SARS-CoV-2.

    Napisano sobota, 17 kwiecień 2021 13:38
  • Koronka do Siedmiu Boleści Matki Bożej, czyli Matka Boża całe życie pełna mądrości i bólu
    Koronka do Siedmiu Boleści Matki Bożej, czyli Matka Boża całe życie pełna mądrości i bólu

    Wciąż niewielu ludzi odmawia Koronkę do Siedmiu Boleści Matki Bożej. A jest to bardzo piękna Modlitwa na Różańcu poświęcona siedmiu ciężkim, trudnym i smutnym wydarzeniom w życiu Maryi Matki Pana Jezusa. Najświętsza Maryja Panna poza siedmioma najbardziej bolesnymi wydarzeniami w życiu przeżyła jeszcze wiele innych też smutnych i trudnych wydarzeń.

    Napisano niedziela, 11 kwiecień 2021 19:31
  • Czy wiecie, że szatan nie lubi ludzi pogodnych i uśmiechniętych?
    Czy wiecie, że szatan nie lubi ludzi pogodnych i uśmiechniętych?

    Zły duch, który kiedyś był dobrym duchem, ale zbłądził jest bytem realnym i nie można mówić, że go nie ma. On jest i działa każdego dnia nakłaniając ludzi do złego. Szatan nigdy nie czuje się zmęczony i realizuje swoje dzieło nieustannie w dzień i w nocy. Jest inteligentny i przebiegły i dlatego zawsze dobrze wie, w jaką najczulszą strunę naszego charakteru uderzyć.

    Napisano niedziela, 28 luty 2021 12:26
  • Handel dziećmi i nielegalna adopcja. Mocny dokument Vegi.
    Handel dziećmi i nielegalna adopcja. Mocny dokument Vegi.

    W ostatnich czasach coraz więcej słyszy się o zwiększeniu przestępczości. Coraz więcej osób wychodzi z domu i nigdy nie wraca. Mimo pomocy służb nie zostaje odnaleziona. Takie przypadki namnażają się. Nawet, jeżeli dana osoba zostanie schwytana nie ma stu procentowej pewności, że osoba porwana żyje bądź porywacz wie, gdzie się znajduję z racji tego, że są to przestępstwa handlu dziećmi w celach między innymi nielegalnej adopcji.

    Napisano sobota, 27 luty 2021 15:12
  • Szymon Hołownia odpowiada - Jak robić dobrze? Pomagamy
    Szymon Hołownia odpowiada - Jak robić dobrze? Pomagamy

    Już podczas rozmów z ludźmi z najbliższego otoczenia można od razu stwierdzić nasze skrajnie różne podejścia do afrykańskiego ubóstwa. Jedni opowiadają się za budowaniem nowych zakładów pracy, drudzy zdobywają bogatych sponsorów, jeszcze inni podejmują wolontariat. Łączy ich chęć dawania ludziom wędek. Cóż z tego, że zanim nauczą się ich używać, zginie wielu niewinnych? Czy warto poświęcić miliony dla dobra miliardów? Na pytania te odpowiada Szymon Hołownia w kolejnej już książce „Jak robić dobrze”.

    Napisano sobota, 27 luty 2021 14:44