Abdul Ballout otrzymywał świadczenia w czasie pobytu w Libanie
25 lipca 2026 roku 21-letni Abdul Ballout przeprowadził zamach podczas berlińskiego marszu równości. Zginęła jedna kobieta, a 31 osób zostało rannych, część z nich ciężko. Sprawca miał libańskie korzenie i niemieckie obywatelstwo. Dzień po ataku, policjanci odnaleźli go na terenie berlińskich ogródków działkowych i zastrzelili. Ballout był znany niemieckim organom bezpieczeństwa jeszcze przed zamachem. W 2024 roku rozpowszechniał w mediach społecznościowych propagandę organizacji terrorystycznej Państwo Islamskie, która uznaje Zachód za wroga oraz odrzuca demokrację, prawa człowieka i pluralizm.
Pomimo wcześniejszego zainteresowania służb, mężczyzna przez lata korzystał z niemieckich świadczeń socjalnych. Początkowo otrzymywał pomoc w ramach systemu zasiłku dla bezrobotnych II, który później zastąpiono zasiłkiem obywatelskim. Od 20 maja do 17 listopada 2025 roku przebywał w Libanie, gdzie przez kilka miesięcy pozostawał w areszcie, a niemiecki urząd nadal przekazywał mu 790,61 euro miesięcznie. O jego pozbawieniu wolności wiedziały między innymi policja, Urząd Ochrony Konstytucji, Prokuratura Federalna oraz Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Berliński urząd pracy nie otrzymał jednak odpowiedniej informacji. Szczegóły dotyczące samego ataku przedstawiono również w materiale o zamachu podczas marszu równości w Berlinie.
Odpowiedź ministerstwa, do której dotarł portal FOCUS, opisuje także dalsze wypłaty po powrocie Ballouta do Niemiec. Jako pierwszy o ustaleniach poinformował niemiecki dziennik „Bild”.
- 20 maja 2025 roku – rozpoczął się pobyt Abdula Ballouta w Libanie. W tym czasie otrzymywał niemieckie świadczenie w wysokości 790,61 euro miesięcznie.
- 17 listopada 2025 roku – zakończył się pobyt za granicą. Po powrocie do Niemiec Ballout został umieszczony w areszcie śledczym.
- Od 17 listopada 2025 do 12 maja 2026 roku – wypłaty świadczeń były wstrzymane. Mężczyzna pozostawał w areszcie w związku z podejrzeniem przygotowywania poważnego czynu z użyciem przemocy zagrażającego bezpieczeństwu państwa.
- Maj 2026 roku – po zwolnieniu z aresztu urząd ponownie wypłacił mu zasiłek. Kwota wyniosła 524,55 euro.
- Od czerwca 2026 roku – miesięczne świadczenie wynosiło 804,50 euro.
- 25 lipca 2026 roku – Ballout przeprowadził zamach w Berlinie, w którym zginęła jedna osoba, a 31 zostało rannych.
Niemieckie ministerstwo wyjaśnia wypłaty i domaga się zwrotu pieniędzy
Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych odpowiedziało na zapytanie posła Bundestagu René Springera z Alternatywy dla Niemiec, odnosząc się do podstaw prawnych wypłacania pomocy osobom podejrzewanym o poważne przestępstwa. Resort wskazał, że państwo jest zobowiązane zapewnić każdemu minimum egzystencji odpowiadające godności człowieka. Zasada ta nie zależy od statusu społecznego ani zachowania osoby ubiegającej się o świadczenia. Ministerstwo odwołało się przy tym do orzecznictwa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. Wyjaśniło również, że podejrzenia dotyczące nawet najcięższych przestępstw wymagają rozpatrywania kwestii bezpieczeństwa i odpowiedzialności karnej.
Samo prawo do pomocy socjalnej podlega jednak odrębnej ocenie. Nie oznacza to, że każda wypłata jest dopuszczalna. W przypadku Ballouta, urząd uznał środki przekazywane podczas pobytu w Libanie za wypłacone bezprawnie. Ministerstwo poinformowało o rozpoczęciu procedury odzyskania pieniędzy od spadkobierców zmarłego. Jednocześnie zaznaczyło, że właściwy urząd pracy w Berlinie nie wiedział o zagranicznym pobycie świadczeniobiorcy i dlatego nie przypisano mu winy za dalsze przekazywanie środków.
W piśmie ministerstwa przedstawiono następujące uzasadnienie dotyczące godności człowieka.
„Godność człowieka przysługuje każdemu, bez względu na status społeczny, cechy lub dokonania danej osoby”.
„Człowiek nie może utracić swojej godności nawet przez zachowanie subiektywnie uznawane za niegodne lub karalne”.
Ministerstwo oddzieliło ocenę przestępstw od rozpatrywania prawa do świadczeń socjalnych.
„Niezależnie od tego należy co do zasady rozpatrywać kwestię pobierania świadczeń socjalnych”.
„Odpowiednie działania zostały podjęte przez administrację po śmierci Abdula B. i nadal trwają”.
Odzyskanie bezprawnie wypłaconego zasiłku nie zostało jeszcze potwierdzone. Z informacji ministerstwa wynika jedynie, że procedura wobec spadkobierców została rozpoczęta i pozostaje w toku.
Urzędy pracy w Niemczech nie otrzymały informacji od służb
W czasie pobytu Abdula Ballouta w Libanie niemieckie organy bezpieczeństwa posiadały informacje o jego wyjeździe i zatrzymaniu, ale nie przekazały ich automatycznie urzędowi wypłacającemu świadczenia. Według dziennika „Bild” berliński urząd pracy wielokrotnie wzywał mężczyznę do osobistego stawienia się. Nieobecność nie doprowadziła jednak do wykrycia zagranicznego pobytu, ponieważ regularnie wpływały niemieckie zaświadczenia o niezdolności do pracy. Nie ustalono, kto je składał ani którzy lekarze je wystawiali. Problem dotyczy zasad przepływu informacji między instytucjami. W takich przypadkach nie funkcjonuje automatyczne przekazywanie odpowiednich danych służb bezpieczeństwa do urzędów pracy.
Przeszkodę stanowią przepisy o ochronie danych osobowych. Pracownik jednego z urzędów pracy w południowych Niemczech powiedział portalowi FOCUS, że ograniczony dostęp do informacji utrudnia wykrywanie nadużyć. Skomplikowane procedury opisuje także 30-stronicowy dokument Federalnej Agencji Pracy zatytułowany „Zwalczanie zorganizowanych nadużyć świadczeń w szczególnym związku ze swobodą przemieszczania się w Unii Europejskiej”. Materiał oznaczono jako przeznaczony wyłącznie do użytku wewnętrznego. Rozesłano go do urzędów pracy w całych Niemczech jako pomoc dla osób prowadzących postępowania. Dokument wskazuje, kiedy można pozyskiwać informacje i na jakich warunkach przekazywać je innym instytucjom. Wymiana danych jest w wielu przypadkach prawnie dopuszczalna, lecz wymaga spełnienia określonych warunków i udokumentowania czynności.
Pracownik urzędu pracy opisał skutki braku dostępu do części danych w następujący sposób.
„Po prostu nie mamy dostępu do niektórych informacji. Przez to w wielu przypadkach, w których podejrzewamy oszustwo, świadczenia socjalne nadal są wypłacane”.
Wewnętrzne wytyczne Federalnej Agencji Pracy nakładają obowiązek dokumentowania czynności związanych z pozyskiwaniem i udostępnianiem danych.
„Każde pozyskanie i przekazanie danych należy udokumentować w odniesieniu do konkretnej sprawy, aby chronić prawo osób, których dane dotyczą, do uzyskania informacji”.
Przypadek Ballouta wpisuje się również w szerszą debatę o działaniu niemieckich organów bezpieczeństwa. Jednym z jej tematów jest spór o prewencyjne zatrzymania po zamachu w Berlinie.
Federalna Agencja Pracy określa zasady wymiany danych między instytucjami
Wewnętrzny dokument Federalnej Agencji Pracy przedstawia zakres uprawnień urzędów pracy podczas kontroli możliwych nadużyć. W rozdziale dotyczącym przekazywania informacji opisano współpracę z policją, sądami, prokuraturą, urzędami skarbowymi oraz innymi jednostkami administracji. Przepisy pozwalają na udostępnianie części danych, ale nie dają urzędom pracy nieograniczonego dostępu do informacji zgromadzonych przez inne instytucje. W niektórych sprawach wymagany jest konkretny powód wystąpienia o dane. W innych konieczne jest sporządzenie notatki służbowej, wykazanie podejrzenia nadużycia lub uzyskanie decyzji sądu. Zasady zależą od instytucji i rodzaju informacji.
- Policja, prokuratura i sądy – urząd pracy może przekazywać dane na żądanie w indywidualnych sprawach. Udostępnienie niektórych informacji, wymaga decyzji sądu. Niedopuszczalne jest wzywanie osoby pobierającej świadczenia wyłącznie po to, aby umożliwić jej zatrzymanie lub przeprowadzenie innych działań policyjnych. Przed przekazaniem danych zaleca się sporządzenie notatki zawierającej przesłanki, na przykład podejrzenie posługiwania się fałszywą tożsamością.
- Federalny Centralny Rejestr Karny – urzędy pracy nie mają prawa samodzielnie uzyskiwać z niego informacji. Rejestr obejmuje wyroki karne niemieckich sądów, określone decyzje organów administracyjnych, informacje dotyczące niepoczytalności oraz zagraniczne wyroki karne.
- Centrala ds. zatrudnienia w niepełnym wymiarze i kasy chorych – urząd pracy może sprawdzać zgłoszenie zatrudnienia, roczne zgłoszenia pracowników oraz stan konta pracodawcy dotyczący zgłoszonych osób. Od kas chorych można uzyskiwać informacje o opłacaniu składek za poszczególnych pracowników. Warunkiem jest istnienie przesłanek wskazujących na pozorne zatrudnienie.
- Urzędy do spraw cudzoziemców – przekazywanie im danych przez urząd pracy jest dozwolone. Przed pozyskaniem informacji z urzędu do spraw cudzoziemców zaleca się sporządzenie notatki wskazującej konkretne przesłanki, na przykład podejrzenie oszustwa dotyczącego tożsamości.
- Urzędy do spraw młodzieży – jeżeli podczas wizyty w mieszkaniu pracownik urzędu zauważy oznaki zagrożenia dobra dziecka, powinien najpierw anonimowo przedstawić sytuację właściwej instytucji. Jeśli zagrożenie zostanie potwierdzone, dopuszczalne jest przekazanie danych bez wcześniejszego wniosku.
- Urzędy szkolne – przekazywanie informacji jest dopuszczalne, jeśli służy wykonywaniu własnych ustawowych zadań urzędu pracy.
- Kasy świadczeń rodzinnych – urząd pracy może przekazywać dane bez wcześniejszego wniosku, jeżeli jest to potrzebne do wykonywania jego zadań. Ma również obowiązek informowania o okolicznościach wskazujących na przestępstwo podatkowe. Przykładem jest podejrzenie wyprowadzki za granicę i jednoczesnego dalszego pobierania zasiłku na dziecko.
- Urzędy skarbowe – urząd pracy może pozyskiwać informacje, gdy istnieją przesłanki wskazujące na podanie nieprawdziwych danych przez świadczeniobiorcę. Zaleca się sporządzenie notatki służbowej. Urząd ma także obowiązek zgłaszania okoliczności wskazujących na przestępstwa podatkowe. Nie musi przy tym istnieć formalne podejrzenie wszczęcia postępowania karnego. Wystarczy, że ustalone fakty z określonym prawdopodobieństwem wskazują na przestępstwo.
- Centralny Rejestr Cudzoziemców, rejestr meldunkowy i centralny rejestr pojazdów – pozyskiwanie informacji jest dozwolone w zakresie niezbędnym do zwalczania nadużyć przy pobieraniu świadczeń.
- Rejestr działalności gospodarczej – urząd pracy może przekazywać dane do tego rejestru bez wcześniejszego wniosku, jeżeli służy to pozyskaniu informacji w prowadzonej sprawie.
- Organy nadzoru budowlanego – urząd pracy może przekazywać informacje wyłącznie w ramach realizacji własnych obowiązków. Przykładem jest sprawdzenie, czy wynajmowana piwnica może być legalnie wykorzystywana jako lokal mieszkalny, czy istnieje prawo do jej wynajmowania oraz czy wydano odpowiednie dokumenty dopuszczające użytkowanie.
- Dostawcy energii i wynajmujący mieszkania – urząd pracy może przekazywać dane w celu ich pozyskania bez wcześniejszego wniosku. Zaleca się przygotowanie pisma z uzasadnieniem, na przykład wskazującego, że wnioskodawca nie przedstawił wymaganych dokumentów lub złożył je w niepełnej formie. Nie wolno przekazywać informacji o bezprawnym zachowaniu danej osoby ani o podejrzeniu popełnienia przez nią przestępstwa.
- Federalny Centralny Urząd Podatkowy – w uzasadnionych przypadkach urząd pracy może korzystać z procedury uzyskiwania informacji o rachunkach bankowych. Pozwala to ustalić osoby uprawnione do dysponowania kontem świadczeniobiorcy, na przykład pracodawcę lub wynajmującego. Takie ustalenia mogą stanowić dodatkową przesłankę wskazującą na nadużycie świadczeń.
Brak wymiany informacji w sprawie Ballouta skrytykował poseł AfD René Springer. Jego zdaniem przekazanie danych między służbami bezpieczeństwa a berlińskim urzędem pracy najprawdopodobniej umożliwiłoby wstrzymanie wypłat przynajmniej podczas pobytu mężczyzny w Libanie. Polityk odniósł się również do działań federalnego ministra spraw wewnętrznych Alexandra Dobrindta z CSU.
„Cała sprawa ujawnia potworną niewydolność państwa”.
„Minister spraw wewnętrznych Dobrindt przedstawia się jako zwolennik twardej polityki bezpieczeństwa. W rzeczywistości jednak podległe mu urzędy nie były nawet w stanie poinformować urzędu pracy o podejrzanym o terroryzm, który siedział w więzieniu za granicą”.
Krytyka działań służb stała się częścią dyskusji o niemieckiej polityce bezpieczeństwa. Wśród poruszanych zagadnień znalazły się także propozycje zaostrzenia zasad wobec osób stwarzających zagrożenie.
FAQ
Kim był Abdul Ballout?
Abdul Ballout był 21-letnim obywatelem Niemiec o libańskich korzeniach. 25 lipca 2026 roku przeprowadził zamach podczas marszu równości w Berlinie. Zginęła jedna kobieta, a 31 osób zostało rannych. Dzień później został zastrzelony przez policję.
Ile niemieckiego zasiłku otrzymywał Abdul Ballout podczas pobytu w Libanie?
Podczas pobytu w Libanie od 20 maja do 17 listopada 2025 roku otrzymywał świadczenie w wysokości 790,61 euro miesięcznie, również w okresie pozbawienia wolności.
Czy niemieckie służby wiedziały o aresztowaniu Abdula Ballouta w Libanie?
Tak. O jego pobycie i aresztowaniu wiedziały niemieckie organy bezpieczeństwa, w tym policja, Urząd Ochrony Konstytucji, Prokuratura Federalna oraz Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Informacja nie dotarła automatycznie do właściwego urzędu pracy.
Dlaczego berliński urząd pracy nie wstrzymał wypłat?
Według Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych urząd pracy nie wiedział, że świadczeniobiorca przebywa za granicą. .
Czy Abdul Ballout pobierał zasiłek po powrocie do Niemiec?
Tak. Wypłaty były wstrzymane od 17 listopada 2025 do 12 maja 2026 roku, kiedy przebywał w areszcie. Po zwolnieniu otrzymał 524,55 euro za maj, a od czerwca miesięczne świadczenie wynosiło 804,50 euro.
Czy Niemcy odzyskają pieniądze wypłacone podczas pobytu Ballouta w Libanie?
Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych poinformowało o rozpoczęciu procedury odzyskiwania bezprawnie wypłaconych świadczeń od spadkobierców zmarłego. Według przekazanych informacji postępowanie nadal trwa.
Czy osoby podejrzane o terroryzm mogą otrzymywać pomoc socjalną w Niemczech?
Według Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych prawo do minimum egzystencji odpowiadającego godności człowieka przysługuje każdemu. Podejrzenia dotyczące przestępstw i kwestie prawa do świadczeń są co do zasady oceniane oddzielnie.
Jakie instytucje mogą wymieniać informacje z niemieckimi urzędami pracy?
W określonych sytuacjach informacje mogą być przekazywane między innymi policji, prokuraturze, sądom, urzędom skarbowym, kasom chorych, urzędom do spraw cudzoziemców i kasom świadczeń rodzinnych.
Źródło: Bild, FOCUS online