Dwie praktyki i dwie kary - za co ukarano Allegro?
Największa część kary, 29 852 000 zł, dotyczyła przekazu, w którym dziesięć odebranych przesyłek miało prowadzić do posadzenia nowego drzewa. Drugą kwotę, 24 876 000 zł, urząd przypisał niewystarczającemu informowaniu o dodatkowym obowiązku złożenia dedykacji. Suma obu decyzji to dokładnie 54 728 000 zł.
Sprawa obejmuje promocję „Sadzimy drzewa za odbiór przesyłek w Allegro One”. Kluczowy problem nie polegał na samym wykorzystywaniu ekologii w reklamie, lecz na rozbieżności między znaczeniem komunikatu dla odbiorcy a mechanizmem realizacji obietnicy.
| Zakwestionowana praktyka | Kara |
|---|---|
| Sugestia posadzenia nowego drzewa za dziesięć przesyłek | 29 852 000 zł |
| Niepełne informacje o konieczności dedykacji | 24 876 000 zł |
| Razem | 54 728 000 zł |
Kary wskazane w decyzji prezesa UOKiK.
Dlaczego dziesięć paczek nie zawsze oznaczało nowe drzewo?
Z komunikatów promocyjnych wynikał prosty związek przyczynowy: klient zamawia dostawę Allegro One, odbiera określoną liczbę przesyłek, a firma finansuje posadzenie drzewa. Według regulatora faktyczny model był inny. Allegro planowało nasadzenia na podstawie prognoz przygotowanych w poprzednim roku.
Oznaczało to, że gdy klient odbierał kolejne paczki, pula planowanych nasadzeń mogła być wcześniej ustalona, a niekiedy drzewo już rosło. Późniejsze przypisanie go do konkretnego użytkownika nie jest tym samym co posadzenie kolejnej sadzonki z powodu jego decyzji zakupowej.
UOKiK wskazał, że kilku milionów drzew, stanowiących ponad połowę liczby deklarowanej przez firmę, w ogóle nie posadzono. To ustalenie ma zasadnicze znaczenie dla oceny przekazu marketingowego, w którym konsumenci mieli otrzymywać wyraźną, mierzalną korzyść środowiskową.
Dedykacja dla drzewa i długie przerwy w usłudze
Zasady akcji zawierały dodatkowy warunek: dziesięć przesyłek trzeba było odebrać w ciągu jednego roku kalendarzowego. Od stycznia 2024 roku klient miał również złożyć w określonym terminie dedykację dla drzewa. Bez tego formalnego kroku samo uzbieranie dziesięciu paczek nie zapewniało posadzenia lub przypisania drzewa.
Urząd ustalił jednak, że w okresie od 6 marca do 25 listopada 2024 roku możliwość wpisania dedykacji była niedostępna łącznie przez 264 dni. Odbiorcy nie byli wystarczająco informowani o możliwości wyłączenia funkcji ani terminie jej ponownego uruchomienia. Mogło to utrudniać spełnienie wymagań promocji nawet osobom, które skrupulatnie śledziły liczbę odebranych paczek.
Ważna jest różnica między warunkiem technicznym a zasadniczą treścią reklamy. Jeżeli oferta reklamuje prostą korzyść, konsument powinien znać także ograniczenia, od których korzyść zależy. Dotyczy to nie tylko programów ekologicznych, lecz również promocji finansowych i usług, które wymagają dodatkowego potwierdzenia.
Dwie części kary odnoszą się do różnych aspektów tej samej kampanii. Pierwsza ocenia sugerowany ekologiczny efekt wyboru dostawy, druga przejrzystość warunków jego uzyskania. Ta konstrukcja jest istotna również dla innych reklam: nawet faktycznie realizowane działania prośrodowiskowe nie usprawiedliwiają przemilczenia zastrzeżeń, które zmieniają znaczenie obietnicy skierowanej do klienta.
Co decyzja oznacza dla konsumentów?
Nałożenie kary nie stanowi automatycznie decyzji o indywidualnej wypłacie określonej kwoty każdemu użytkownikowi Allegro. Urząd stwierdził naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, a sama decyzja jest jeszcze nieprawomocna. Dopiero kolejne etapy mogą przesądzić o jej ostatecznym skutku.
Warto zachować historię zakupów, potwierdzenia odbioru przesyłek i korespondencję dotyczącą programu, jeśli ktoś zamierza wystąpić do przedsiębiorcy z reklamacją. Sam fakt korzystania z Allegro One nie dowodzi automatycznie, że konkretnej osobie przysługuje świadczenie. Liczą się warunki promocji i okoliczności danej transakcji.
Podobne mechanizmy badania reklam i warunków usług pojawiały się przy sprawach finansowych. Trybuna Polska opisywała kary UOKiK dla czterech banków i decyzje dotyczące zwrotu pieniędzy klientom banków. Każde postępowanie ma odrębny stan faktyczny i nie należy zrównywać jego skutków prawnych z obecnym sporem dotyczącym sadzenia drzew.
Greenwashing - kiedy ekologiczny przekaz staje się problemem?
Greenwashing to przedstawianie produktu, usługi lub przedsiębiorstwa jako bardziej przyjaznych środowisku, niż wynika to z rzeczywistych i sprawdzalnych danych. Nie każda kampania mówiąca o ochronie przyrody jest nieuczciwa. Problem powstaje wtedy, gdy reklama sugeruje rezultat, którego nie można wykazać, pomija istotne warunki lub wprowadza w błąd co do skali korzyści.
Urząd przypomina, że z badań konsumenckich wynika duża waga takich deklaracji. W ankiecie przywoływanej przez UOKiK 43 proc. Polaków wskazało znaczenie wpływu produktów lub usług na środowisko dla decyzji zakupowych, a 54 proc. deklarowało wiarę w większość oświadczeń środowiskowych. To dane dotyczące opinii respondentów, nie dowód skuteczności jakiegokolwiek konkretnego programu.
Nowe krajowe przepisy dotyczące niektórych praktyk greenwashingowych mają wejść w życie 27 września 2027 roku. Nie oznacza to jednak obecnej dowolności w formułowaniu obietnic ekologicznych. Już obowiązujące regulacje zakazują nieuczciwych praktyk rynkowych i wprowadzania odbiorców w błąd.
Ochrona konsumenta obejmuje zresztą różne części rynku cyfrowego. W innym postępowaniu dotyczącym platform handlowych Komisja Europejska formułowała ustalenia wobec serwisu Temu w kontekście unijnych zasad usług cyfrowych. To odrębna sprawa regulacyjna i nie przesądza o odpowiedzialności Allegro.
Wypowiedź prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego o decyzji wobec Allegro, listopad 2026 roku
Allegro ma prawo odwołać się od decyzji prezesa UOKiK do sądu. Do czasu zakończenia odpowiedniej procedury nie można przedstawiać jej jako prawomocnego wyroku. Rozstrzygnięcie już teraz pokazuje jednak, jak istotna jest zgodność obietnic środowiskowych z liczbą faktycznie zrealizowanych działań.
Źródła informacji
UOKiK, PAP, Rzeczpospolita