Dlaczego właśnie teraz przemysł stawia rządowi warunki
Niemieckie huty znalazły się między trzema silnymi presjami: rosnącymi kosztami energii, konkurencją tańszej stali importowanej i koniecznością zmiany wysokoemisyjnych metod produkcji. W takich warunkach decyzje o wielomiliardowych inwestycjach podejmowane są z dużą ostrożnością. Zmiana technologii często oznacza okres, w którym przedsiębiorstwo ponosi już nowe koszty, ale nie osiąga jeszcze pełnej wydajności docelowego zakładu.
W poniedziałek 16 listopada przedstawiciele branży, rządu federalnego, władz krajów związkowych i związków zawodowych mają dyskutować o sposobach utrzymania produkcji w Niemczech. Szczyt organizowany w Salzgitter jest odpowiedzią na problem szerszy niż wyniki jednej firmy. Chodzi również o dostępność niemieckiej stali dla producentów samochodów, urządzeń, instalacji energetycznych i infrastruktury.
Pięć centów za kilowatogodzinę i reforma ETS
Marie Jaroni powiedziała w wywiadzie dla WDR, że Thyssenkrupp Steel potrzebuje energii elektrycznej kosztującej około 5 centów za kilowatogodzinę razem z opłatami dodatkowymi. To postulat przemysłu, nie obowiązująca obecnie powszechna taryfa. W przeliczeniu jest to 50 euro za megawatogodzinę. Dla zakładów zużywających ogromne ilości energii nawet niewielka różnica w stawce przekłada się na istotne koszty.
Drugim postulatem jest reforma ETS, europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji. Jaroni podkreśla, że nie chce likwidacji mechanizmu zachęcającego do ograniczania CO2. Jej argument dotyczy tempa wzrostu kosztów emisji w porównaniu z możliwościami wdrażania nowych technologii. Jeśli opłaty rosną szybciej niż przedsiębiorstwo jest w stanie zastąpić istniejące urządzenia, może tracić konkurencyjność jeszcze przed ukończeniem modernizacji.
ETS nie jest jednak prostym podatkiem naliczanym w jednakowej wysokości wszystkim zakładom. Działa poprzez uprawnienia do emisji, których wartość może się zmieniać. Przedsiębiorcy i instytucje unijne dyskutują również o darmowych przydziałach i mechanizmach ochrony przemysłu przed konkurencją z państw, w których podobne koszty nie występują. Zmiana zasad ma znaczenie nie tylko dla hut, ale też dla odbiorców ich wyrobów.
Jak czytać postulaty sektora stalowego?
5 eurocentów/kWh - poziom ceny energii wraz z opłatami, którego domaga się Thyssenkrupp; nie jest to ogólnokrajowa taryfa.
ETS - unijny system handlu uprawnieniami do emisji; proponowana reforma nie oznacza automatycznej likwidacji mechanizmu.
Zielona stal - potoczne określenie produkcji z obniżonym śladem emisyjnym; rzeczywista wielkość redukcji zależy od źródła energii i zastosowanej technologii.
Główne pojęcia w dyskusji o niemieckich hutach.
Dla oceny propozycji znaczenie ma także sposób wyliczania ceny energii. W jednych projektach wsparcia podaje się samą cenę hurtową, w innych również koszty sieciowe i podatkowe. Postulat Marie Jaroni dotyczy stawki obejmującej wszystkie opłaty, dlatego porównywanie go z pojedynczą ceną giełdową mogłoby prowadzić do błędnych wniosków.
Zielona stal w Duisburgu - harmonogram i koszty
Thyssenkrupp od kilku lat przygotowuje transformację hutnictwa w Duisburgu, gdzie nowe instalacje mają ograniczać zależność od tradycyjnego procesu wielkopiecowego. Nie da się tego osiągnąć samą wymianą jednego urządzenia. Potrzebne są instalacje, energia, surowce o odpowiedniej jakości, infrastruktura przesyłowa i dostęp do wodoru tam, gdzie ma on zastąpić paliwa kopalne.
W projektach związanych z produkcją stali o mniejszych emisjach duże znaczenie ma etap przejściowy. Instalacja dostosowana do wodoru może początkowo działać w inny sposób niż po osiągnięciu docelowych parametrów. Dlatego inwestorzy pytają nie tylko o wysokość dotacji, ale także o cenę i dostępność energii w kolejnych latach. Zbyt drogi prąd może zmniejszyć opłacalność rozwiązania, które z punktu widzenia polityki klimatycznej jest oczekiwane.
Podobne napięcia między kosztami transformacji i sytuacją przedsiębiorstw w Niemczech widać przy decyzjach innych producentów. Wcześniej informowaliśmy o wstrzymaniu nowych inwestycji przez Mercedes-Benz. Przemysł samochodowy i stalowy nie działają według identycznego modelu, ale oba są wrażliwe na koszty produkcji i długoterminową przewidywalność warunków inwestowania.
Związki zawodowe żądają konkretów, nie kolejnej deklaracji
IG Metall oczekuje od polityków działań, a nie powtórzenia diagnozy znanych problemów. Związek zwraca uwagę na cenę energii, konkurencję importową i potrzebę trwałych warunków inwestycji. Dla pracowników znaczenie ma nie tylko utrzymanie działających hut, ale również to, czy nowe technologie będą oznaczały porównywalną liczbę miejsc pracy, kwalifikacji i stanowisk produkcyjnych.
Przedstawiciele dużych krajów związkowych związanych z przemysłem stalowym, Dolnej Saksonii i Nadrenii Północnej-Westfalii, mają uczestniczyć w rozmowach. Oczekiwana jest również obecność federalnej minister gospodarki Katheriny Reiche. Rezultaty spotkania będą dopiero znane po przedstawieniu jego ustaleń. Nie ma podstaw do uznawania postulatów firmy lub związków za przyjętą już decyzję rządu.
Dlaczego decyzje z Salzgitter są ważne również dla Polski
Polski przemysł jest połączony z niemiecką gospodarką przez handel stalą, komponentami samochodowymi, maszynami i częściami do infrastruktury. Ceny wyrobów hutniczych, dostępność materiałów i ewentualne zmiany mocy produkcyjnych w Niemczech mogą wpływać na warunki zakupów także w Polsce. Skala tego wpływu będzie jednak zależała od przyszłych decyzji i sytuacji rynkowej, a nie od samego faktu zorganizowania szczytu.
Przypadek zapowiedzianych zwolnień w niemieckim Vodafone pokazuje, że różne sektory gospodarki stoją dziś wobec restrukturyzacji. W hutnictwie szczególne znaczenie ma jednak kapitałochłonność inwestycji: raz zbudowane linie produkcyjne muszą pracować przez wiele lat, by uzasadnić wydatki.
Co będzie miarą sukcesu szczytu
Najważniejsze będzie ustalenie, czy władze przedstawią konkretny mechanizm obniżania kosztów energii, jasny harmonogram dyskusji nad ETS i rozwiązania dotyczące konkurencji importowej. Deklaracje poparcia dla przemysłu bez terminów oraz sposobu finansowania nie pozwolą firmom zmienić wieloletnich biznesplanów. Właśnie dlatego uczestnicy szczytu podkreślają wagę decyzji, które można wdrożyć.
Z drugiej strony sama obniżka ceny prądu nie rozwiąże wszystkich problemów. Znaczenie mają tempo popytu, międzynarodowe ceny stali i zdolność zakładów do produkowania wyrobów potrzebnych odbiorcom. Wyniki rozmów w Salzgitter należy więc oceniać nie po liczbie obietnic, lecz po rzeczywistej zmianie warunków dla firm i zatrudnionych.
Źródła informacji
WDR, IG Metall, Reuters