Szczyt przywódców przyniósł wyraźny spór o paliwa kopalne
W Antalyi głos zabrali liderzy państw i organizacji międzynarodowych, przedstawiając swoje oczekiwania wobec negocjacji klimatycznych. António Guterres ostrzegł, że tempo globalnego ocieplenia i konsekwencje katastrof klimatycznych wyprzedzają skuteczność podejmowanych działań. Zwrócił uwagę na rekordowe emisje w 2025 roku i kolejne lata wyjątkowo wysokich temperatur.
Sekretarz generalny ONZ krytykował także lobbing firm związanych z paliwami kopalnymi. Zaproponował, aby nadzwyczajne zyski przedsiębiorstw naftowych w większym stopniu służyły finansowaniu działań na rzecz ochrony klimatu i wsparcia krajów szczególnie dotkniętych skutkami ocieplenia. Nie ogłoszono jednak powszechnego podatku na zyski koncernów. Był to apel polityczny, który dopiero musiałby znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych przepisach lub porozumieniach.
Otwarcie szczytu liderów COP31 w Antalyi, nagranie z 11 listopada 2026 roku
Erdoğan: Wojny również obciążają środowisko
Gospodarz szczytu Recep Tayyip Erdoğan podkreślił, że zmiany klimatu wymagają współpracy w sytuacji, gdy porządek międzynarodowy jest obciążony konfliktami, migracją, ubóstwem i kryzysami żywnościowymi. W jego wystąpieniu wybrzmiała uwaga, że cierpią nie tylko ludzie, lecz również przyroda na terenach objętych działaniami wojennymi.
Turcja chce, by tegoroczna konferencja stała się impulsem do przechodzenia od deklaracji do wdrażania inwestycji i rozwiązań energetycznych. Rolę odgrywa także nietypowy podział obowiązków przy COP31: gospodarzem i przewodniczącym konferencji jest Turcja, natomiast Australia kieruje negocjacjami. Samo przemówienie prezydenta nie przesądza więc o wyniku rozmów prowadzonych przez delegacje.
Spotkanie liderów odbywa się w Antalya Expo Center. To właśnie tam koncentrują się główne wystąpienia i rozmowy związane z polityczną częścią konferencji. Wcześniej przedstawiliśmy propozycje dotyczące zwiększenia udziału elektryfikacji w światowej gospodarce. Dzisiejsze wystąpienia uzupełniają wcześniejszy spór o zadania, które państwa zamierzają realizować do 2035 roku.
Antalya Expo Center - miejsce obrad COP31 w Turcji
Przy ocenie efektów szczytu ważne będą nie tylko nowe hasła, lecz również możliwość sprawdzenia, czy państwa rzeczywiście wykonują swoje dotychczasowe zobowiązania. Na tym polega praktyczna różnica między oświadczeniem ze sceny a mechanizmem finansowania działań klimatycznych.
Lula: Świat częściej rozmawia o broni niż o klimacie
Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva ostrzegł, że impet współpracy międzynarodowej po poprzednim szczycie klimatycznym osłabł. Według niego w agendzie dużych spotkań gospodarczych coraz więcej miejsca zajmują kwestie broni, ceł i bezpieczeństwa, a coraz mniej skutki zmian klimatu dla przyszłych pokoleń.
Brazylijski przywódca wezwał do obrony wielostronnych porozumień. Argumentował, że różnice interesów mocarstw nie mogą prowadzić do paraliżu wspólnych działań klimatycznych. To stanowisko pojawia się w chwili, gdy część państw rozwijających się domaga się łatwiejszego dostępu do finansowania inwestycji i adaptacji do ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Co rzeczywiście jest przedmiotem negocjacji
Konferencja COP31 trwa od 9 do 20 listopada. W negocjacjach chodzi między innymi o ograniczanie emisji, rozwijanie czystych źródeł energii, finansowanie działań adaptacyjnych i wsparcie obszarów najbardziej narażonych na skutki kryzysu klimatycznego. Ważnym pytaniem jest to, jak przełożyć polityczne zapowiedzi na harmonogramy, środki finansowe i mierzalne cele.
Kraje rozwijające się oczekują pomocy w radzeniu sobie z coraz częstszymi suszami, powodziami czy wysokimi temperaturami. Dla części z nich problemem jest nie tylko skala obiecanych funduszy, lecz także zasady dostępu do pieniędzy. W Europie praktyczne znaczenie ma również przygotowanie infrastruktury i służb na ekstremalne zjawiska, podobne do tych, o których informowaliśmy przy okazji sztormu Charles w Portugalii. Nie są to jednak skutki jednej decyzji COP31.
Dyskusja obejmuje też relację między bezpieczeństwem energetycznym a transformacją. Z jednej strony państwa rozbudowują odnawialne źródła energii i sieci elektroenergetyczne, z drugiej zabezpieczają się na wypadek nagłych przerw w dostawach paliw. Przykładem tego drugiego działania jest debata o niemieckich zapasach gazu. COP31 nie ustanawia automatycznie jednolitego modelu gospodarki energetycznej dla wszystkich państw.
Wystąpienia przywódców nadają rozmowom kierunek, ale poszczególne delegacje negocjują także techniczne szczegóły: sposób liczenia rezultatów, podział kosztów i terminy sprawozdawczości. Bez takich uzgodnień nawet szeroko popierany cel pozostanie deklaracją.
Co może wyniknąć z wystąpień przywódców
Najważniejsza różnica jest między politycznym apelem a przyjętym dokumentem końcowym. Liderzy określają kierunek i próbują wywrzeć presję, ale konkretne ustalenia wymagają dalszych negocjacji. Bez uzgodnionych zapisów dotyczących finansowania, emisji i terminów nie można mówić o nowym zobowiązaniu obowiązującym już w poszczególnych krajach.
Dlatego po wystąpieniach Guterresa, Erdoğana i Luli uwaga przenosi się na pracę delegacji. To od nich zależy, czy postulaty ograniczenia roli paliw kopalnych i zwiększenia wsparcia finansowego znajdą odzwierciedlenie w dokumentach kończących konferencję. Środowe deklaracje pokazują rozbieżność między skalą oczekiwań a możliwościami porozumienia w świecie obciążonym konfliktami i wysokimi kosztami energii.
Źródła informacji
Reuters, ARD Tagesschau, UNFCCC, Anka Haber
