Dlaczego SoVD uważa obniżkę za niewystarczającą?
Wiele gospodarstw domowych odczuwa podwyżki energii znacznie mocniej niż wynikałoby z samej liczby euro na rachunku. Rodzina o niskich dochodach przeznacza na prąd i ogrzewanie większą część miesięcznego budżetu niż osoby z wysokimi zarobkami. Nawet identyczna procentowa obniżka ceny może więc poprawić sytuację tylko na krótko, jeśli pozostałe koszty utrzymania pozostaną wysokie.
Michaela Engelmeier, stojąca na czele Sozialverband Deutschland, w wypowiedzi dla gazet RND oceniła obniżenie podatku jako właściwy pierwszy krok. Wskazała jednak, że osoby najmniej zamożne często nie mogą pozwolić sobie na sprzęt ograniczający zużycie prądu. Dłuższa żywotność starej lodówki czy pralki bywa oszczędnością przy zakupie, lecz przy dużym zużyciu energii może prowadzić do wyższych rachunków w kolejnych latach.
SoVD postuluje rozwiązania, które poza przejściową ulgą pomogłyby trwale obniżyć zależność domowych budżetów od drogich paliw kopalnych. Wypowiedź szefowej związku wskazuje przede wszystkim na potrzebę społecznie sprawiedliwego programu obejmującego energię i mobilność. Nie jest to ogłoszenie nowej ustawy ani gotowego programu dopłat; o ewentualnych narzędziach musiałby zdecydować rząd.
Co obejmuje porozumienie niemieckiej koalicji?
Według Deutschlandfunk plan przewiduje obniżenie podatku od energii elektrycznej dla wszystkich gospodarstw domowych i gałęzi gospodarki do unijnego minimum, początkowo na 2027 rok. Wcześniej takie korzystniejsze zasady obejmowały głównie przemysł produkcyjny oraz rolnictwo i leśnictwo. Rozszerzenie ulgi oznaczałoby więc szerszy krąg odbiorców, choć ostateczne zastosowanie przepisów zależy od przeprowadzenia właściwego procesu legislacyjnego.
Samą decyzję polityczną opisaliśmy w materiale o obniżce podatku od prądu dla wszystkich mieszkańców Niemiec. Teraz głównym tematem jest społeczna ocena tego rozwiązania, a nie ponowne ogłoszenie tych samych uzgodnień. Koalicja zakończyła wcześniej rozmowy nad zasadami podatku, ale reakcja SoVD zwraca uwagę na różnicę między obniżeniem pojedynczej daniny a całościowym wsparciem rodzin o niskich dochodach.
Nie należy też utożsamiać obniżki podatku ze zmniejszeniem całej ceny prądu o tę samą wartość procentową. Rachunek obejmuje cenę energii, koszty sieciowe, inne obciążenia i podatki. Ostateczna oszczędność zależy od tego, jak duża część rachunku zostanie objęta zmianą oraz czy dostawca właściwie przeniesie obniżkę na odbiorcę. Nie podano powszechnie obowiązującej nowej kwoty, którą każdy odbiorca zaoszczędzi w 2027 roku.
Stary sprzęt i drogi prąd mogą tworzyć pułapkę
W gospodarstwach o małym zapasie finansowym często trudniej ponieść jednorazowy koszt wymiany zużytych urządzeń. Tymczasem sprzęt o dużym poborze prądu zwiększa codzienne wydatki, które z kolei ograniczają możliwość oszczędzenia pieniędzy na nowy zakup. To mechanizm, na który pośrednio zwraca uwagę szefowa SoVD, wskazując na potrzebę trwałego wsparcia efektywności energetycznej.
Nie oznacza to, że każdą starszą pralkę trzeba natychmiast wymienić. Sens takiego wydatku zależy od faktycznego zużycia energii, ceny urządzenia, liczby cykli pracy i jego dalszego stanu technicznego. W przypadku lodówek pracujących przez całą dobę różnice w zużyciu bywają bardziej odczuwalne niż przy urządzeniach uruchamianych okazjonalnie. Bez indywidualnego rachunku łatwo przecenić korzyści z samego zakupu nowego modelu.
Co warto odróżnić przy ocenie rachunku?
- Podatek od prądu - jedno z obciążeń w cenie.
- Zużycie energii - ilość kilowatogodzin, za którą płaci odbiorca.
- Opłaty sieciowe - część kosztów związanych z dostawą energii.
- Trwałe oszczędności - niższe zużycie, a nie tylko chwilowo tańsza jednostka energii.
Nie tylko prąd: Rachunki za ogrzewanie i mobilność
SoVD zwraca uwagę także na koszty wynikające z korzystania z paliw kopalnych. W Niemczech wydatki na ogrzewanie budynków i transport często stanowią odrębne, bardzo duże pozycje w domowym budżecie. Niższy podatek od elektryczności nie zmniejszy automatycznie kosztu oleju opałowego czy paliwa na stacji. Dlatego Engelmeier postuluje rozwiązania obejmujące długofalową dostępność energii i mobilności.
W tle pozostają również obawy konsumentów przed drożyzną, opisane w artykule o niepokoju niemieckich gospodarstw domowych związanym z cenami. Wyższe koszty życia wpływają na możliwości oszczędzania, a brak oszczędności ogranicza inwestycje przynoszące oszczędności w przyszłości. Z tego powodu polityka energetyczna może jednocześnie być zagadnieniem gospodarczym i społecznym.
Wcześniejsze propozycje dotyczące bezpieczeństwa dostaw i wsparcia rachunków, takie jak nowa niemiecka rezerwa gazu i dopłaty do rachunków, mają inne cele i konstrukcje niż obniżka podatku elektrycznego. Porównując te działania, trzeba sprawdzić, do jakich odbiorców są kierowane, w jakich terminach obowiązują i czy dana pomoc jest jednorazowa czy stała.
Co mogą dziś zrobić odbiorcy energii?
Na razie nie należy zakładać, że obniżka na 2027 rok już zmieniła taryfę albo automatycznie przeliczyła bieżące rachunki. Odbiorca może natomiast przeanalizować roczne zużycie prądu, porównać warunki swojej umowy z dostawcą, zwłaszcza stawki poza ceną energii, i sprawdzić terminy jej wypowiedzenia. Takie kroki pozwalają lepiej ocenić realną skalę przyszłych oszczędności, bez podejmowania decyzji tylko na podstawie politycznej zapowiedzi.
Stanowisko SoVD otwiera dalszą debatę o tym, czy państwowa ulga ma być identyczna dla wszystkich, czy też należy dodatkowo pomóc gospodarstwom szczególnie wrażliwym na wzrost cen. Odpowiedź będzie zależeć od szczegółowych propozycji rządu, ich kosztu dla budżetu i przyszłego sposobu rozliczania energii.
Czy obniżka podatku od prądu oznacza tańsze ogrzewanie gazowe?
Nie bezpośrednio. Podatek od energii elektrycznej jest innym składnikiem kosztów niż cena gazu lub oleju opałowego. Dlatego zakres ulgi trzeba odczytywać z ostatecznych przepisów, a nie z ogólnej zapowiedzi obniżenia cen energii.
Źródła informacji
Deutschlandfunk, RND, dts Nachrichtenagentur