86 procent ekonomistów stawia na grudniową podwyżkę
W ankiecie przeprowadzonej między 11 a 18 listopada 2026 roku 61 spośród 71 ekonomistów wskazało, że Bank Japonii podniesie stopę o 25 punktów bazowych. Oznaczałoby to zmianę z obecnych 1,25 proc. do 1,50 proc. podczas zaplanowanego na 17-18 grudnia posiedzenia. Wyniki opublikowano 19 listopada. Warto wyraźnie odróżniać ten pomiar oczekiwań od komunikatu banku: analitycy mogą przewidywać ruch, ale nie podejmują decyzji w imieniu władz monetarnych.
Gdyby prognoza się spełniła, Japonia odnotowałaby trzy podwyżki stóp w jednym roku po raz pierwszy od 37 lat. Bank centralny przez długie lata utrzymywał wyjątkowo łagodną politykę pieniężną, zmagając się z deflacją i bardzo słabym wzrostem cen. Obecna debata dotyczy innego otoczenia: presji inflacyjnej, kosztów importu i słabego jena. Dlatego analitycy oceniają nie tylko samą najbliższą zmianę, lecz również to, kiedy cały cykl podwyżek może się zakończyć.
Prognozy na grudzień i marzec nie są jednakowe
| Termin | Oczekiwanie ankietowanych | Liczba odpowiadających |
|---|---|---|
| 17-18 grudnia 2026 | wzrost do 1,50 proc. | 61 z 71 ekonomistów |
| do końca marca 2027 | następny wzrost do 1,75 proc. | 35 z 61 ekonomistów |
| docelowy poziom stóp | 1,75 proc. lub co najmniej 2,00 proc. - grupy zbliżone liczebnie | 31 uczestników dodatkowego pytania |
Oczekiwania ekonomistów z ankiety Reutersa, nie harmonogram Banku Japonii
Różne liczby respondentów mają znaczenie. W podstawowym pytaniu o grudzień wypowiedziało się 71 ekonomistów, ale w kolejnym, dotyczącym podwyżki do marca, 61. Jeszcze mniejsza grupa odpowiedziała na pytanie o poziom docelowy. Nie można więc sumować tych odsetków ani przypisywać całej próbie opinii wyrażonej przez część badanych. Tak samo różnica między 1,50 a 1,75 proc. odnosi się do dwóch hipotetycznych etapów, a nie do jednej uchwalonej zmiany.
Słaby jen podnosi koszt importu
Jednym z powodów rosnących oczekiwań jest kurs jena, który zbliżył się do poziomu 160 jenów za dolara. Osłabienie waluty sprawia, że surowce i towary rozliczane w dolarach mogą stawać się droższe dla odbiorców w Japonii. W kraju zależnym od importu energii i wielu komponentów taki mechanizm może przekładać się na ceny towarów oraz presję płacową. Bank Japonii obserwuje te zależności, ale nie ma jednej sztywnej reguły mówiącej, przy jakim kursie musi automatycznie podnieść stopy.
Prezes banku Kazuo Ueda zapowiadał kontynuowanie procesu normalizacji kosztu pieniądza, o ile rozwój gospodarki i inflacji będzie zgodny z oceną banku. Reuters wskazuje, że inflacja bazowa we wrześniu przekroczyła cel dwóch procent. Dodatkowo ankietowani oczekują około pięcioprocentowych podwyżek płac w przyszłorocznych negocjacjach. Rzeczywisty wynik rozmów między pracownikami a pracodawcami będzie jednak znany później i może odbiegać od prognozy.
Dlaczego bank może mimo wszystko zrobić przerwę?
Nie wszystkie dane przemawiają za szybszym podnoszeniem kosztu pieniądza. Japońska gospodarka niespodziewanie skurczyła się w trzecim kwartale 2026 roku, a tamtejszy rynek akcji odnotował w listopadzie poważne spadki. Wyższe stopy mogą wzmacniać walutę, ale jednocześnie zwiększają koszt finansowania firm i gospodarstw domowych. Bank centralny musi więc rozważać ryzyko zbyt wysokiej inflacji oraz osłabienia popytu.
Część ekonomistów dopuszcza utrzymanie stóp w grudniu, jeśli wahania rynkowe okażą się silniejsze lub dane gospodarcze pogorszą się. Jednak 24 z 29 osób odpowiadających na dodatkowe pytanie w ankiecie uznały, że sam wzrost zmienności rynku nie powstrzyma banku od podwyżki. To pokazuje przewagę określonego scenariusza, nie pewność jego realizacji.
Co oznacza decyzja dla inwestorów i posiadaczy jenów?
Wyższe stopy w Japonii mogą wpływać na oprocentowanie depozytów, koszty kredytów i atrakcyjność aktywów denominowanych w jenach. Zmiana relacji stóp między Japonią a Stanami Zjednoczonymi może z kolei oddziaływać na kurs walutowy. Reakcja rynku nie jest automatyczna, ponieważ uczestnicy uwzględniają wcześniejsze oczekiwania. Gdyby decyzja była zgodna z prognozami, większe znaczenie mogą mieć słowa prezesa o dalszych ruchach niż sam grudniowy wzrost o ćwierć punktu procentowego.
Wcześniej opisywaliśmy plan Banku Japonii dotyczący długotrwałej sprzedaży funduszy ETF. To osobny instrument polityki banku centralnego: zmniejszanie portfela aktywów nie jest tym samym co decyzja o podstawowej stopie procentowej. Oba procesy mogą zachodzić równolegle, ale mają inne mechanizmy i horyzonty czasowe.
Archiwalny materiał TBS NEWS o podwyżce stóp Banku Japonii we wrześniu 2026 roku
Prognoza wzrostu płac w Japonii na kolejny rok wynosi w ankiecie Reutersa średnio 5,00 proc., wobec 5,01 proc. w tegorocznej rundzie negocjacji. Odpowiedzi analityków mieściły się jednak w przedziale od 4,25 do 5,50 proc. Tak duży rozrzut pokazuje, że przyszłe wynagrodzenia są obszarem istotnej niepewności. Silne podwyżki płac mogłyby wspierać konsumpcję i utrwalanie inflacji usługowej, słabsze natomiast osłabiać argument za szybkim dalszym podnoszeniem stóp.
Co jeszcze warto obserwować do grudnia?
Istotne będą napływające dane o inflacji, wynagrodzeniach i aktywności przedsiębiorstw. Dodatkowe znaczenie ma polityka Rezerwy Federalnej USA, ponieważ różnice w oprocentowaniu aktywów dolarowych i jenowych są ważnym elementem decyzji inwestorów. Sam kurs jena nie jest jednak jedyną zmienną. Bank bierze też pod uwagę sytuację na krajowym rynku pracy i trwałość wzrostu cen usług.
Dla porównania inną ocenę perspektyw gospodarczych Japonii przedstawia analiza agencji Moody’s dotycząca wzrostu i inflacji. Traktuje ona gospodarkę jako całość, a nie zapowiedź pojedynczego posiedzenia banku centralnego. Jeszcze inny punkt odniesienia stanowią decyzje banku centralnego Nowej Zelandii dotyczące stóp, podejmowane w odmiennych warunkach gospodarczych. W grudniu kluczowe będzie, czy decyzja Banku Japonii rzeczywiście potwierdzi oczekiwania dużej części ankietowanych, a także jakie warunki wskaże instytucja dla ewentualnego dalszego podnoszenia stóp.
Źródła informacji
Reuters, Bank Japonii, TBS NEWS DIG