Inflacja w Polsce spadła do 3,5 procent

Październikowy odczyt GUS jest niższy od prognoz

Piątkowy szybki szacunek Głównego Urzędu Statystycznego przyniósł odczyt 3,5 proc. inflacji rok do roku. We wrześniu wskaźnik wynosił 4,1 proc. Oznacza to spadek tempa wzrostu cen o 0,6 punktu procentowego, a nie automatyczną obniżkę cen wszystkich towarów o 0,6 proc.

Analitycy ankietowani przez PAP Biznes oczekiwali wzrostu cen o 3,7 proc. w skali roku. Rzeczywisty wstępny odczyt był więc o 0,2 punktu procentowego niższy od ich średniej prognozy. W ujęciu miesiąc do miesiąca spodziewano się spadku cen o 0,2 proc., a GUS podał spadek o 0,4 proc.

Zaskoczenie dotyczyło zatem obu sposobów porównania. Wskaźnik roczny pokazuje zmianę względem października 2025 roku, a miesięczny względem września 2026 roku. Oba są potrzebne do oceny sytuacji, ale nie opisują dokładnie tego samego zjawiska.

Co potaniało, a co nadal drożeje

Największy ruch odnotowano w grupie paliw i smarów do prywatnych środków transportu. W październiku ich ceny spadły o 9,7 proc. względem września. Jednocześnie były nadal o 21,7 proc. wyższe niż w październiku poprzedniego roku. To pozorna sprzeczność tylko wtedy, gdy pomija się różne okresy porównawcze.

Żywność i napoje bezalkoholowe podrożały o 0,3 proc. miesiąc do miesiąca, ale były o 0,1 proc. tańsze niż rok wcześniej. Z kolei energia elektryczna, gaz i inne paliwa podrożały o 1,6 proc. względem września i o 6 proc. w ujęciu rocznym. Nie można więc powiedzieć, że wszystkie istotne pozycje domowego budżetu zaczęły tanieć.

Wynik CPI jest średnią z koszyka towarów i usług, którego skład oraz wagi określa statystyka publiczna. Gospodarstwo domowe zużywające dużo energii może odczuwać inne zmiany niż rodzina, której największym kosztem jest transport. Dlatego odczyt krajowy nie jest indywidualnym rachunkiem każdego mieszkańca.

Paliwa obniżyły inflację, ale pozostają drogie

Miesięczny spadek cen paliw o 9,7 proc. ma duże znaczenie dla wyniku całego wskaźnika. W Polsce działa program regulujący maksymalne ceny detaliczne benzyny i oleju napędowego. W komentarzach ekonomicznych to właśnie powrót programu Ceny Paliwa Niżej wskazywany jest jako ważny czynnik październikowego odczytu.

Nie należy jednak utożsamiać procentowej zmiany cen paliw w koszyku GUS z jednodniową korektą limitów na stacjach. Są to różne miary. O cenach maksymalnych paliw 30 października pisaliśmy osobno w związku z obowiązującymi stawkami, a wcześniejsze limity cen benzyny i diesla pokazują, jak zmieniały się pułapy w ciągu tygodnia.

Żywność i energia pokazują dwa różne kierunki

W październiku żywność i napoje bezalkoholowe były średnio o 0,1 proc. tańsze niż rok wcześniej. Miesiąc do miesiąca ceny tej grupy wzrosły jednak o 0,3 proc. Oznacza to, że sytuacja nie daje podstaw do twierdzenia o powszechnej, bieżącej obniżce cen w sklepach.

Energia, gaz i inne paliwa tworzą grupę, która nadal zwiększa presję na domowe budżety. Roczny wzrost o 6 proc. oznacza, że koszty tych nośników były średnio wyższe niż przed rokiem. Dodatkowo październik przyniósł wzrost o 1,6 proc. względem września, co ma znaczenie przed sezonem zimowym.

To właśnie różne kierunki zmian pokazują ograniczenia jednego nagłówkowego wskaźnika. Inflacja może wyraźnie hamować dzięki jednemu składnikowi, podczas gdy inne grupy towarów nadal drożeją. Dla czytelnika ważniejsza od samego odczytu jest struktura zmian i sposób, w jaki przekładają się na codzienne wydatki.

Co oznacza 3,5 procent dla rodzin

Inflacja na poziomie 3,5 proc. rok do roku oznacza, że statystyczny koszyk dóbr i usług kosztuje średnio więcej niż w analogicznym miesiącu ubiegłego roku. Nie oznacza natomiast, że każda cena wzrosła dokładnie o 3,5 proc. Część produktów potaniała, część podrożała znacznie bardziej, a niektóre zmieniły cenę tylko nieznacznie.

Jeżeli rodzina w większym stopniu korzysta z samochodu, październikowe zmiany paliw mogą przynieść zauważalną ulgę w bieżących wydatkach. Gospodarstwo ogrzewające dom gazem lub ponoszące wysokie opłaty za energię może odczuwać zupełnie inną sytuację. Nie ma więc podstaw do prostego wniosku, że spadek CPI od razu poprawił budżet każdej rodziny.

Dla długoterminowej siły nabywczej znaczenie mają również wynagrodzenia i oszczędności. Wcześniej omawialiśmy wpływ inflacji na oszczędności, a osobno zmiany płac w ochronie zdrowia. Dzisiejszy odczyt należy porównywać z tymi zjawiskami, ale nie wolno mieszać danych z różnych okresów.

Czy niższa inflacja oznacza obniżkę stóp procentowych

Nowy wynik GUS będzie jednym z danych analizowanych przez Radę Polityki Pieniężnej przed listopadowym posiedzeniem. Niższa od oczekiwań inflacja może ograniczać presję na podwyżki stóp, ale nie przesądza o decyzji. RPP bierze pod uwagę także prognozy, kurs walutowy, sytuację gospodarczą i ryzyka cenowe.

Nie należy przedstawiać 3,5 proc. jako automatycznej decyzji banku centralnego. Stopy procentowe są ustalane odrębnie, a ich zmiana zależy od oceny przyszłych procesów, nie tylko jednego miesięcznego odczytu. Nawet jeśli inflacja spada, kredytobiorcy nie mogą zakładać natychmiastowej zmiany oprocentowania rat.

Ważne jest również to, że październikowy spadek był silnie związany z cenami paliw. Jeśli ten czynnik okaże się przejściowy, kolejne odczyty mogą wyglądać inaczej. Dlatego ekonomiści obserwują również bardziej trwałe źródła presji cenowej, których nie da się odczytać wyłącznie z jednej tabeli.

Szybki szacunek to jeszcze nie pełne dane

Piątkowa publikacja GUS ma charakter szybkiego szacunku. Umożliwia ocenę najważniejszych kierunków zmian cen, ale nie zawiera wszystkich szczegółów, które znajdą się w późniejszym pełnym opracowaniu. Według informacji przekazanych przez PAP Biznes szczegółowe dane mają zostać opublikowane 14 listopada.

Do tego czasu należy zachować ostrożność przy bardzo precyzyjnych wnioskach dotyczących poszczególnych grup usług i towarów. Wstępne liczby są wystarczające do opisania skali hamowania inflacji, ale nie do przypisywania każdej zmiany konkretnemu produktowi bez odpowiednich danych.

Dla porównania wrzesień przyniósł inflację roczną 4,1 proc. oraz miesięczny wzrost cen o 0,7 proc. Październikowy odczyt 3,5 proc. i minus 0,4 proc. pokazuje wyraźną zmianę kierunku. Nie przesądza jednak, że w kolejnych miesiącach podobny trend utrzyma się bez przerwy.

Najważniejsze liczby i sposób ich czytania

Najistotniejsze są trzy odrębne fakty: inflacja roczna spadła z 4,1 do 3,5 proc., ceny całego koszyka obniżyły się względem września o 0,4 proc., a paliwa potaniały w tym samym porównaniu o 9,7 proc. Każda z tych liczb odpowiada na inne pytanie i nie powinna być przedstawiana zamiennie.

Dla gospodarstw domowych ważne jest zestawienie wyniku z realnymi rachunkami. Spadek kosztu tankowania może być widoczny natychmiast, ale opłaty za energię i ceny usług mogą zmieniać się w odmiennym tempie. Dlatego publikowanie jedynie nagłówka „inflacja spadła” bez struktury wskaźnika nie wyjaśnia całej sytuacji.

W nadchodzących tygodniach uwagę rynku przyciągną pełny raport GUS i decyzje RPP. Dzisiaj można stwierdzić jedno: październikowy szybki szacunek okazał się niższy od oczekiwań i wskazał na silny wpływ tańszych paliw. Nie ma podstaw do przewidywania na tej podstawie konkretnych cen w listopadzie.

Najważniejsze punkty

• Inflacja roczna spadła z 4,1 do 3,5 proc. według szybkiego szacunku GUS.
• Paliwa były o 9,7 proc. tańsze niż we wrześniu, ale o 21,7 proc. droższe niż rok wcześniej.
• Ceny energii i gazu wciąż rosły, mimo niższego wskaźnika ogółem.

Najczęściej zadawane pytania

Ile wyniosła inflacja w październiku 2026?

Według szybkiego szacunku GUS 3,5 proc. rok do roku i minus 0,4 proc. miesiąc do miesiąca.

Dlaczego ceny paliw spadły, skoro rok do roku są wyższe?

Porównania dotyczą różnych okresów: wobec września spadły o 9,7 proc., ale wobec października 2025 roku były wyższe o 21,7 proc.

Czy RPP już obniżyła stopy procentowe?

Nie. Dzisiejszy odczyt inflacji nie jest decyzją RPP i nie przesądza o wyniku najbliższego posiedzenia.

Źródła informacji

• GUS (dane przekazane przez PAP Biznes)
• PAP Biznes
• RMF24
• Rzeczpospolita