109 głosów za umową obronną i ani jednego przeciw
Głosowanie odbyło się w Folketingecie w Kopenhadze, podczas czwartkowego posiedzenia rozpoczętego o godzinie 10:00. Za ratyfikacją opowiedzieli się deputowani uczestniczący w głosowaniu reprezentujący ugrupowania rządowe i opozycyjne. Oficjalne zestawienie parlamentu wskazuje 109 głosów za, zero przeciw i zero wstrzymujących się. Nie oznacza to, że głosowali wszyscy parlamentarzyści - 70 członków Folketingetu było nieobecnych.
Dokument oznaczony numerem B 36 przeszedł pierwsze czytanie 12 listopada, a 17 listopada komisja przedstawiła sprawozdanie. Dzisiejsze głosowanie było jego drugim i ostatnim czytaniem. Zgoda parlamentu dotyczy porozumienia zawartego 22 września 2026 roku przez przedstawicieli Danii, Grenlandii oraz Stanów Zjednoczonych.
Co zmienia porozumienie dla amerykańskiego wojska na Grenlandii?
Uzgodnienia uzupełniają istniejące ramy współpracy obronnej, których podstawą jest umowa z 1951 roku. Stany Zjednoczone uzyskują możliwość rozszerzenia obecności wojskowej na Grenlandii, w tym utworzenia dodatkowych obszarów wojskowych. Reuters wskazuje również na zgodę umożliwiającą rozwijanie amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej określanego jako Golden Dome.
W kontekście tych zmian istotne pozostają zasady funkcjonowania NATO oraz praktyczna współpraca armii sojuszniczych. Dyskusję o ich przyszłości pokazuje wcześniejszy tekst dotyczący wspólnych ćwiczeń NATO i Stanów Zjednoczonych. Nowa umowa z Grenlandią nie jest jednak decyzją o rozmieszczeniu konkretnej liczby żołnierzy ani potwierdzeniem rozpoczęcia budowy wszystkich planowanych instalacji.
Dania zachowuje suwerenność, Grenlandia prawo do samostanowienia
Porozumienie wyraźnie podtrzymuje zwierzchnictwo Królestwa Danii nad Grenlandią oraz uznaje prawo mieszkańców autonomicznej wyspy do decydowania o swojej przyszłości. Nie jest więc aktem przekazania terytorium Stanom Zjednoczonym. Ma charakter porozumienia w sprawie bezpieczeństwa i dostępu wojskowego.
Przewidziano także zasady odnoszące się do ochrony środowiska i inwestycji w strategiczne sektory. W Danii trwa dyskusja o tym, czy rozszerzenie amerykańskich możliwości wojskowych nie zwiększy jednocześnie wpływu Waszyngtonu na część decyzji dotyczących bezpieczeństwa oraz eksploatacji surowców. Są to oceny i obawy części ekspertów, a nie potwierdzone skutki wdrożenia umowy.
Spór o wyspę poprzedziły miesiące napięć
Wcześniej Donald Trump wielokrotnie mówił o zamiarze przejęcia kontroli nad Grenlandią i nie wykluczał wywierania presji militarnej lub gospodarczej. Wywołało to kryzys w stosunkach Stanów Zjednoczonych z Danią oraz niepokój w NATO. Negocjacje doprowadziły we wrześniu do uzgodnienia nowego rozwiązania, które ma umożliwić bliższą współpracę obronną bez zmiany statusu terytorialnego wyspy.
Grenlandzki parlament Inatsisartut zaakceptował porozumienie 3 listopada. Za oddano 16 głosów, nie było głosów przeciw, a siedem osób wstrzymało się. Dzisiejsza decyzja w Kopenhadze kończy więc etap głosowań parlamentarnych po obu stronach Królestwa Danii.
Spór pokazuje, jak duże znaczenie ma udział europejskich państw w kształtowaniu bezpieczeństwa. Podobne zagadnienie pojawiło się podczas rozmów przywódców w Dublinie o bezpieczeństwie Europy, choć dotyczyły one innego obszaru i innych zobowiązań.
Kiedy umowa zacznie obowiązywać i dlaczego Arktyka jest ważna?
Zatwierdzenie przez duński parlament nie oznacza jeszcze automatycznego wejścia całego porozumienia w życie. Zgodnie z informacją Reutersa potrzebna jest formalna nota dyplomatyczna duńskiego ministerstwa spraw zagranicznych do strony amerykańskiej potwierdzająca zakończenie procedur. Umowa ma charakter wykonawczy i nie wymaga osobnego zatwierdzenia przez Senat USA.
Grenlandia leży na strategicznej trasie między Europą a Ameryką Północną. Znajduje się tam już ważna amerykańska infrastruktura wojskowa. Z tego powodu wyspa odgrywa istotną rolę w obserwacji przestrzeni powietrznej, wczesnym ostrzeganiu i planowaniu obrony północnego Atlantyku. Rozwijanie współpracy z Waszyngtonem wpisuje się w szersze działania sojuszników, w tym najnowsze uzgodnienia obronne Polski z Wielką Brytanią.
W tle pozostaje rywalizacja mocarstw o wpływy w regionach o znaczeniu strategicznym. Przykładem szerszych napięć wokół Sojuszu są również rosyjskie żądania ograniczenia obecności wojsk NATO. Dzisiejsza decyzja Kopenhagi dotyczy jednak przede wszystkim relacji duńsko-grenlandzko-amerykańskich oraz zasad korzystania z infrastruktury na wyspie.
Kopenhaga: Gdzie zapadła decyzja?
Głosowanie przeprowadzono w Folketingecie, duńskim parlamencie mieszczącym się w kompleksie Christiansborg. Oficjalny adres instytucji to Rigsdagsgården 4, 1218 København K, Dania.
Parlament Folketinget w kompleksie Christiansborg w Kopenhadze.
Najbliższym formalnym krokiem będzie przekazanie przez duńską dyplomację potwierdzenia zakończenia krajowych procedur. Od tego zależy wejście uzgodnień w życie, natomiast szczegółowy harmonogram nowych inwestycji wojskowych będzie wymagał odrębnych ustaleń.
Źródła informacji
Folketinget, Reuters, Omni, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Danii