Zwycięstwo w wyborach, a potem spór o przywództwo
Demokraci zdobyli po listopadowych wyborach śródokresowych 56 miejsc w stuosobowym Senacie Stanów Zjednoczonych. Według Reutersa oznacza to odzyskanie kontroli nad izbą po przejęciu dziewięciu mandatów dotychczas należących do Republikanów. Zwycięstwo zwiększa polityczną siłę ugrupowania w starciu z prezydentem Donaldem Trumpem, ale równocześnie wywołało pytanie, czy za nową większością powinno pójść nowe kierownictwo.
Chuck Schumer, senator z Nowego Jorku i lider Demokratów w Senacie od dekady, zapowiada, że utrzyma stanowisko. Jego przeciwnik, Chris Van Hollen, uważa, że wynik wyborów jest mandatem do odważniejszej agendy i włączenia nowo wybranych senatorów w decyzje klubu. Jest to spór wewnątrz jednej partii, nie rywalizacja Demokratów z Republikanami o liczbę mandatów.
Sam wynik listopadowych wyborów i znaczenie większości obu izb dla relacji z Białym Domem przedstawia redakcyjna analiza wyborów do Kongresu USA w 2026 roku. Obecna walka dotyczy kolejnego etapu: wyboru osoby, która będzie prowadzić klub senacki podczas nowej kadencji rozpoczynającej się w styczniu.
Schumer kontra Van Hollen. Kto ma poparcie?
Z ustaleń Reutersa wynika, że co najmniej 16 senatorów publicznie zadeklarowało poparcie dla Schumera, podczas gdy sześciu powiedziało, że zagłosuje na Van Hollena. Nie jest to pełny rozkład głosów: w tajnym głosowaniu 1 grudnia uprawnionych będzie 55 członków klubu, chociaż Demokraci mają dysponować 56 mandatami w nowym Senacie. Różnica wynika z sytuacji Amy Klobuchar, która została wybrana gubernatorem Minnesoty: jej następca obejmie mandat dopiero w styczniu, a ustępująca senator nie będzie głosować w wyborach kierownictwa nowej kadencji. Do zwycięstwa potrzeba 28 głosów. Publiczne deklaracje nie są wiążące.
Schumer kończy 76 lat 23 listopada, a Van Hollen ma 67 lat. Różnica wieku nie jest więc prostym podziałem na polityka starszego pokolenia i bardzo młodego następcę. Oś sporu dotyczy raczej sposobu sprawowania władzy, wpływu senatorów rozpoczynających kadencję oraz relacji kierownictwa z organizacjami progresywnymi.
Najważniejsze rozróżnienie
56 mandatów to planowany stan demokratycznego klubu w nowej izbie; w głosowaniu 1 grudnia udział weźmie maksymalnie 55 senatorów. Deklaracje 16 do 6 dotyczą tylko publicznie ogłoszonego poparcia, a nie rzeczywistych głosów. Przy pełnej frekwencji do wygranej potrzeba co najmniej 28 głosów.
Dlaczego progresywne skrzydło domaga się zmian?
Przedstawiciele organizacji Working Families Party apelowali do Schumera o ustąpienie po zwycięstwie wyborczym. Ich zdaniem taki gest pokazałby, że partia odpowiada na wezwanie wyborców do zmiany sposobu uprawiania polityki. Van Hollen argumentuje, że nowi senatorowie powinni mieć realny udział w ustalaniu priorytetów, a klub potrzebuje mniej scentralizowanego procesu decyzyjnego.
Nie wszyscy Demokraci zgadzają się z takim wnioskiem. Schumer ma doświadczenie w negocjacjach parlamentarnych i prowadził partię podczas zwycięskich wyborów. Jego zwolennicy mogą uznawać ciągłość kierownictwa za atut podczas rozmów o ustawach, budżecie i nominacjach prezydenckich. Z kolei krytycy uważają, że dobry wynik wyborczy nie kończy debaty o zdolności do realizowania bardziej zdecydowanego programu.
Senator elekt Troy Jackson z Maine publicznie przyznał, że ceni Schumera, ale uważa, że nadszedł czas na nowe pomysły. Senator elekt Abdul El-Sayed z Michigan chwalił u Van Hollena znajomość procedur i gotowość do podejmowania ryzyka. Nie należy jednak utożsamiać wypowiedzi poszczególnych polityków z jednomyślną opinią wszystkich nowo wybranych członków klubu.
Jakie znaczenie będzie miał wybór lidera Senatu?
Lider większości odpowiada za organizację prac klubu, negocjacje harmonogramu głosowań i koordynowanie strategii ustawodawczej. Nie może samodzielnie przyjmować ustaw ani dowolnie zmieniać regulaminu. Wiele decyzji wymaga uzgodnienia z innymi senatorami, a część procedur Senatu daje istotne uprawnienia również mniejszości.
Nowy Kongres będzie rozstrzygał między innymi spory budżetowe, kwestie nominacji i priorytety legislacyjne. Spór o kierownictwo będzie więc miał znaczenie nie tylko symboliczne. Wybrany lider może wpływać na to, które inicjatywy zostaną potraktowane jako pierwszoplanowe i jak klub będzie odpowiadał na propozycje administracji Trumpa.
Wybory listopadowe pokazały też znaczenie zasad i procedur poszczególnych stanów. Wcześniejsze spory prawne dotyczące kart wyborczych na Alasce były odrębną kwestią od obecnej walki o przywództwo, lecz przypominają, że skład Senatu jest wynikiem głosowań organizowanych według prawa stanowego, a kierownictwo izby wybierają już jej członkowie.
Kapitol Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie.
1 grudnia zapadnie decyzja. Co potem?
Głosowanie odbędzie się 1 grudnia, a jego wynik zdecyduje, kto poprowadzi demokratyczną większość w Senacie. Schumer jest uważany za faworyta, lecz liczba osób, które nie zadeklarowały publicznie stanowiska, sprawia, że nie należy przedstawiać wyników jako rozstrzygniętych z wyprzedzeniem. To pierwsza rywalizacja o przywództwo demokratycznego klubu senackiego od 1994 roku, w której występuje więcej niż jeden kandydat.
Stawką jest także przyszłość samych polityków. Schumer ma ponownie ubiegać się o mandat w 2028 roku. Reuters wskazuje, że ewentualna porażka w partyjnym głosowaniu mogłaby osłabić jego pozycję przed prawyborami w Nowym Jorku. Pojawiają się rozważania dotyczące politycznej przyszłości Alexandrii Ocasio-Cortez, ale nie oznacza to formalnej decyzji o jej starcie przeciwko Schumerowi.
Nowe kierownictwo zacznie działać w czasie, gdy Demokraci będą mieć silniejszy mandat niż w ustępującym Kongresie. Dopiero wynik wyborów w klubie i późniejsze głosowania pokażą, czy zmiana politycznego układu sił przełoży się na inny styl działania Senatu.
Wybór lidera partii senackiej nie jest tym samym co wybór przewodniczącego całej izby. W amerykańskim systemie przewodniczącą Senatu z urzędu jest wiceprezydent, natomiast lider większości kształtuje codzienną strategię pracy własnego klubu. To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego wewnętrzne głosowanie 1 grudnia jest politycznie ważne, choć nie zmienia liczby mandatów Demokratów.
Źródła informacji
Reuters, The Washington Post, Senat USA