Postanowienie komisarza wyborczego oznacza, że referendum w Gliwicach nie zostanie zarządzone na podstawie złożonego wniosku. Inicjatorzy mogą jednak zaskarżyć decyzję do sądu administracyjnego. Sprawa może mieć również konsekwencje prawne związane z nieprawidłowościami ujawnionymi podczas kontroli podpisów.
Referendum w Gliwicach – najważniejsze ustalenia
- 18 075 – liczba złożonych podpisów.
- 11 019 – liczba podpisów uznanych za prawidłowe.
- 7056 – liczba zakwestionowanych podpisów.
- 12 716 – minimalna liczba wymaganych podpisów.
- 1697 – liczba brakujących ważnych podpisów.
- 245 – liczba numerów PESEL osób zmarłych ujawnionych na listach.
Komisarz wyborczy odrzucił wniosek o referendum w Gliwicach
Stowarzyszenie GLIWICE2026, reprezentowane przez pełnomocnika Roberta Dopierałę, złożyło 26 października 2026 roku wniosek o przeprowadzenie referendum dotyczącego odwołania Katarzyny Kuczyńskiej-Budki przed upływem kadencji.
Inicjatorzy deklarowali zebranie 18 080 podpisów mieszkańców. Podczas kontroli przeprowadzonej przez Krajowe Biuro Wyborcze ustalono jednak, że liczba prawidłowo udzielonych podpisów poparcia jest znacznie niższa.
Do przeprowadzenia referendum wymagane było poparcie co najmniej 12 716 uprawnionych wyborców, czyli 10 proc. mieszkańców Gliwic posiadających czynne prawo wyborcze.
Ostatecznie za prawidłowe uznano 11 019 podpisów. Oznacza to, że inicjatywa nie osiągnęła ustawowego progu. Zakwestionowano 7056 wpisów, co stanowi 39,04 proc. wszystkich złożonych podpisów.
245 numerów PESEL osób zmarłych na listach poparcia
Jednym z najpoważniejszych ustaleń opisanych w postanowieniu komisarza wyborczego jest wykrycie na listach poparcia numerów PESEL należących do osób, które zmarły jeszcze przed rozpoczęciem inicjatywy referendalnej.
Kontrola wykazała 245 takich numerów. W tej grupie stwierdzono również 12 przypadków podwójnego oraz jeden przypadek potrójnego wpisania poparcia.
Komisarz wyborczy uznał te okoliczności za szczególnie niepokojące. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że mogą one świadczyć o zbieraniu podpisów w sposób niezgodny z przepisami ustawy o referendum lokalnym.
Nie oznacza to jednak automatycznego ustalenia, kto dokonał nieprawidłowych wpisów ani czy doszło do popełnienia przestępstwa. Takie kwestie wymagają odrębnego postępowania prowadzonego przez właściwe organy.
Dlaczego zakwestionowano ponad 7 tysięcy podpisów?
Najwięcej nieprawidłowości dotyczyło adresów zamieszkania oraz braku praw wyborczych na obszarze Gliwic. Kontrola wykazała również powtarzające się wpisy, błędne numery PESEL i braki w danych osobowych.
| Przyczyna zakwestionowania podpisu | Liczba |
|---|---|
| Inny lub niepełny adres | 2850 |
| Brak praw wyborczych na właściwym obszarze | 2110 |
| Wielokrotne udzielenie poparcia | 729 |
| Błędny lub nieczytelny numer PESEL | 514 |
| Brak wyborcy w Centralnym Rejestrze Wyborców | 330 |
| Pozostałe nieprawidłowości | 523 |
| Łącznie | 7056 |
Wśród pozostałych uchybień znalazły się między innymi nieprawidłowe dane osobowe, brak daty udzielenia poparcia, brak własnoręcznego podpisu oraz wpisy dotyczące osób niepełnoletnich.
Komisarz podkreślił, że dane mieszkańców weryfikowano z wykorzystaniem Centralnego Rejestru Wyborców.
Możliwe zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
Sprawa może mieć dalszy ciąg nie tylko na gruncie prawa wyborczego. Komisarz Wyborczy w Katowicach II Paweł Wysocki zapowiedział złożenie zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z ujawnieniem danych osób zmarłych na listach poparcia.
W dokumencie zwrócono również uwagę na 729 przypadków wielokrotnego udzielenia poparcia. W części wpisów przy tych samych danych osobowych występowały różniące się podpisy.
Ustalenia te nie przesądzają o odpowiedzialności karnej organizatorów referendum ani osób zbierających podpisy. Ewentualne postępowanie będzie wymagało ustalenia okoliczności powstania zakwestionowanych wpisów.
Organizatorzy referendum kwestionowali sposób kontroli podpisów
Przed wydaniem postanowienia przedstawiciele Stowarzyszenia GLIWICE2026 zgłaszali zastrzeżenia dotyczące sposobu weryfikacji list poparcia.
W piśmie z 6 listopada pełnomocnik inicjatywy wystąpił o ponowną kontrolę części podpisów. Wątpliwości dotyczyły między innymi interpretacji przepisów o adresie zamieszkania, momentu sprawdzania danych w Centralnym Rejestrze Wyborców oraz informowania przedstawicieli inicjatywy o przebiegu weryfikacji.
Kolejne pismo, z 10 listopada, odnosiło się do 2850 osób, których podpisy zakwestionowano z powodu innego lub niepełnego adresu.
Pełnomocnik domagał się potwierdzenia, czy osoby te posiadały prawa wyborcze w Gliwicach w chwili udzielenia poparcia.
Komisarz wyborczy nie podzielił przedstawionych zastrzeżeń. Uznał, że dane adresowe muszą odpowiadać wymaganiom wynikającym z przepisów wyborczych.
Jednocześnie potwierdził, że inicjatorzy prawidłowo wykonali obowiązki dotyczące publicznego poinformowania mieszkańców o planowanym referendum. Bezpośrednią przyczyną odrzucenia wniosku była niewystarczająca liczba prawidłowych podpisów.
Dlaczego mieszkańcy chcieli referendum w sprawie odwołania prezydent Gliwic?
Inicjatywa referendalna rozpoczęła się w sierpniu 2026 roku. Stowarzyszenie GLIWICE2026 argumentowało, że mieszkańcy powinni otrzymać możliwość oceny dalszego sprawowania urzędu przez prezydent Katarzynę Kuczyńską-Budkę.
Wśród zastrzeżeń przedstawianych przez inicjatorów znalazły się rezygnacja z dotychczasowego projektu budowy nowego szpitala miejskiego, sposób gospodarowania majątkiem miasta, wydatki inwestycyjne oraz nadzór nad spółkami komunalnymi.
Organizatorzy wskazywali również na nieudzielenie prezydent miasta wotum zaufania i absolutorium w 2026 roku.
Były to argumenty przedstawiane przez środowisko organizujące referendum, a nie ustalenia komisarza wyborczego dotyczące prawidłowości zarządzania Gliwicami.
Czy referendum w Gliwicach może się jeszcze odbyć?
Odrzucenie wniosku nie oznacza wyczerpania wszystkich możliwości prawnych. Stowarzyszenie GLIWICE2026 może zaskarżyć postanowienie komisarza wyborczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Termin na wniesienie skargi wynosi 14 dni od doręczenia postanowienia. Nie jest on automatycznie liczony od daty wydania decyzji.
Komisarz stwierdził również, że termin zbierania podpisów zakończył się 26 października. Nie ma zatem możliwości zwykłego uzupełnienia brakujących 1697 podpisów w ramach rozpatrzonego wniosku.
Na 13 listopada 2026 roku referendum w sprawie odwołania Katarzyny Kuczyńskiej-Budki nie zostało zarządzone. Dalszy przebieg sprawy będzie zależał między innymi od tego, czy inicjatorzy zdecydują się zaskarżyć postanowienie.
Oficjalne postanowienie komisarza wyborczego
Pełną treść postanowienia wraz z uzasadnieniem można przeczytać na stronie Krajowego Biura Wyborczego w Katowicach.
Postanowienie nr 132/2026 Komisarza Wyborczego w Katowicach II – dokument PDF
Źródła informacji
- Krajowe Biuro Wyborcze w Katowicach
- Komisarz Wyborczy w Katowicach II
