Wymiana jeńców może objąć tysiące osób
Jared Kushner wskazał, że amerykańscy negocjatorzy pracują nad potencjalnie największą wymianą jeńców w tej wojnie. Użył określenia sugerującego możliwość powrotu do rodzin tysięcy ludzi. Jest to opis skali rozmów i zamierzeń, nie bilans wymiany, która już się odbyła. Jej warunki wymagają uzgodnienia przez strony konfliktu.
Wymiany osób przetrzymywanych w związku z wojną już wcześniej stanowiły jeden z nielicznych obszarów, w których możliwe były porozumienia mimo trwających walk. Nowa zapowiedź byłaby istotna, gdyby potwierdzono większą liczbę zwolnionych i mechanizm przeprowadzenia operacji. W archiwum opisywaliśmy wcześniejsze porozumienie o wymianie jeńców omawiane w Abu Zabi. Nie wolno łączyć tego zdarzenia z nową zapowiedzią w jeden już zrealizowany transport.
Humanitarny wymiar rozmów jest odrębny od sporów o przebieg granic i przyszły status terenów okupowanych. Jeńcy i ich rodziny mogą oczekiwać konkretnych list oraz potwierdzonych terminów, podczas gdy politycy nadal negocjują szersze warunki pokoju. Z tego powodu nawet duża wymiana nie oznacza sama w sobie zakończenia wojny ani zawieszenia broni.
Europa przy kolejnym stole negocjacyjnym
Drugą nową deklaracją Kushnera jest zapowiedź udziału przedstawicieli krajów europejskich w następnej rundzie rozmów. Wysłannik przekonywał, że zgodę na rozszerzenie formatu miały wyrazić Rosja i Ukraina. Wcześniej Kijów wielokrotnie podnosił, że kwestie bezpieczeństwa kontynentu nie mogą być ustalane wyłącznie przez Waszyngton i Moskwę. Jednocześnie ostateczny skład delegacji i tryb podejmowania decyzji wymagają dalszych uzgodnień.
Wołodymyr Zełenski z zadowoleniem przyjął perspektywę zwiększenia europejskiego udziału. Od szczytu w Dublinie rozmowy mają dotyczyć nie tylko bezpośredniego sporu rosyjsko-ukraińskiego, lecz także szerszych gwarancji bezpieczeństwa. Rozbieżności pozostają jednak poważne: Moskwa okupuje część terytorium Ukrainy, a Kijów odrzuca żądanie oddania pozostałych obszarów Donbasu.
Kolejnymi etapami tego samego procesu były wizytę Steve’a Witkoffa i Jareda Kushnera w Moskwie oraz rozpoczęcie wcześniejszej rundy rozmów w Abu Zabi. Obecny komunikat oznacza przesunięcie uwagi na potencjalną skalę wymiany jeńców i obecność Europejczyków w kolejnym etapie, nie podpisanie kompleksowego układu pokojowego.
Rozmowy o wymianie jeńców mają własną logikę negocjacyjną. Strony muszą uzgodnić listy nazwisk, status każdej osoby i warunki przekazania, a zwykle również udział służb i instytucji pośredniczących. Na razie nie ogłoszono zatwierdzonych list, dlatego żadna rodzina nie powinna traktować wypowiedzi o tysiącach powrotów jako indywidualnego potwierdzenia zwolnienia bliskiej osoby.
Ewentualne dopuszczenie europejskich przedstawicieli ma też znaczenie dla rozmów o przyszłym bezpieczeństwie kontynentu. Nie jest jednak równoznaczne z przyjęciem określonego modelu obecności wojskowej lub gwarancji NATO. W publicznych komentarzach pojawiły się w tej kwestii rozbieżne stanowiska Rosji, Ukrainy i państw europejskich.
Od Abu Zabi przez Moskwę do Dublina
Kolejne spotkania tworzą ważną sekwencję dyplomatyczną. Delegacje Rosji i Ukrainy wróciły do bezpośrednich rozmów przy udziale USA w Abu Zabi po dłuższej przerwie. Następnie Kushner i Witkoff pojechali do Moskwy na rozmowy z Władimirem Putinem, po czym spotkali się w Dublinie z Wołodymyrem Zełenskim. Taka kolejność nie oznacza automatycznie, że wszystkie strony uzgodniły wspólną wizję powojennego ładu.
Amerykański wysłannik mówił o pewnym postępie, jednocześnie przyznając, że pozostają istotne różnice. Istotą sporu są terytoria, gwarancje bezpieczeństwa oraz sposób ograniczania przyszłego ryzyka militarnego. W przygotowaniach do wcześniejszych rozmów w Abu Zabi zwracaliśmy uwagę na stanowisko Ukrainy przed spotkaniami negocjatorów. Zapowiedź większej wymiany nie usuwa tych politycznych przeszkód.
Gdzie odbywały się dublińskie rozmowy?
Spotkanie z Zełenskim odbywało się w Dublinie przy okazji szczytu Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Oficjalnym miejscem szczytu był Convention Centre Dublin przy North Wall Quay. To ważna lokalizacja, ponieważ w stolicy Irlandii spotkali się przywódcy i przedstawiciele wielu państw europejskich, dla których warunki trwałego pokoju w Ukrainie mają bezpośrednie znaczenie.
Mapa Convention Centre Dublin, miejsce szczytu europejskiego
Kolejnym sprawdzianem zapowiedzi będą potwierdzone listy osób do wymiany, zasady pośrednictwa i oficjalne potwierdzenie składu następnej rundy rozmów. Dopóki ich nie ogłoszono, wiadomością pozostaje uruchomienie prac nad bardzo dużą operacją humanitarną oraz polityczna zapowiedź szerszego formatu negocjacyjnego.
Źródła informacji
Reuters, Financial Times
