Dublin: Projekt deklaracji w sprawie Ukrainy
Projekt zainicjowany przez szefa francuskiej dyplomacji zakłada, że państwa uczestniczące w dyskusji będą wspólnie podkreślać zasadę suwerenności, nienaruszalności granic oraz prawo każdego kraju do samodzielnego wyboru sojuszy. W centrum znalazło się bezpieczeństwo Ukrainy jako część szerszego porządku euroatlantyckiego. Dokument podkreśla zatem nie tylko prawo Kijowa do udziału w rozmowach, ale również znaczenie jego przyszłości dla pozostałych państw kontynentu.
Agencja Reuters zapoznała się z projektem przedstawianym uczestnikom szczytu. Przewidywał on także wspólną odpowiedzialność za przestrzeganie Karty Narodów Zjednoczonych i praw człowieka. Ponieważ ostateczną listę państw dopiero ustalano, nie należy przypisywać konkretnym rządom podpisu pod dokumentem bez osobnego potwierdzenia.
Francuski prezydent Emmanuel Macron mówił w Dublinie o potrzebie szerszej koordynacji europejskiej w sytuacji, gdy część rozmów o bezpieczeństwie mogłaby toczyć się bez pełnego udziału zainteresowanych państw. Jego wystąpienie wiąże się z trwającymi kontaktami Stanów Zjednoczonych z Rosją i Ukrainą.
Czym jest Europejska Wspólnota Polityczna?
Europejska Wspólnota Polityczna powstała w 2022 roku jako platforma dialogu państw należących do Unii Europejskiej i partnerów spoza Wspólnoty. Nie zastępuje NATO ani Rady Europejskiej, nie ma też identycznych zasad podejmowania wiążących decyzji. Znaczenie takich spotkań polega przede wszystkim na konsultacjach politycznych i możliwości rozmów w mniejszych grupach.
Do Dublina przybyli m.in. prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, przedstawiciele instytucji unijnych, liderzy państw europejskich, premier Kanady Mark Carney oraz sekretarz generalny NATO Mark Rutte. Irlandzki premier Micheál Martin wskazywał, że także nieformalne spotkania mogą umożliwiać przełamanie impasu w ważnych sprawach.
Wcześniej pięć państw nordyckich prowadziło rozmowy o usprawnieniu współpracy obronnej. To inny format niż szczyt w Dublinie, ale pokazuje rosnącą rolę uzgodnień regionalnych dotyczących mobilności wojsk i bezpieczeństwa.
Rozmowy z Moskwą i Kijowem tworzą polityczne tło
W tym samym czasie amerykańscy przedstawiciele Steve Witkoff i Jared Kushner prowadzili rozmowy z rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem. O ich przyjeździe do Moskwy informowaliśmy wcześniej. Partnerzy europejscy oceniają, w jaki sposób możliwy proces negocjacyjny może wpływać na bezpieczeństwo państw sąsiadujących z Ukrainą oraz przyszłe zobowiązania międzynarodowe.
Ważnym punktem odniesienia były także trójstronne rozmowy w Abu Zabi. Sama częstotliwość spotkań nie oznacza osiągnięcia porozumienia w sprawie terytoriów, zawieszenia broni czy gwarancji. W projekcie deklaracji wyraźnie podkreślono, że żadna z takich kwestii nie powinna być rozstrzygana ponad głowami Ukrainy i jej europejskich partnerów.
Niezależnie od dyplomacji państwa Europy rozwijają instrumenty gospodarcze i obronne. Szczyt obejmuje również rozmowy o konkurencyjności oraz cenach energii, czyli sprawach wykraczających poza samą wojnę. Wspólny dokument dotyczący bezpieczeństwa jest zatem tylko jednym z elementów szerszej agendy spotkania.
Co deklaracja może zmienić, a czego nie zmienia?
Przedstawiony projekt nie jest traktatem pokojowym i nie zawiera potwierdzonej daty zakończenia wojny. Nie zastępuje negocjacji prowadzonych przez bezpośrednie strony konfliktu ani nie tworzy samodzielnie nowych zobowiązań wojskowych. Może natomiast wzmocnić wspólne stanowisko dyplomatyczne części państw Europy przed kolejnymi rozmowami z Waszyngtonem i Moskwą.
Wśród zamierzeń wymieniono rozmowy o przyszłych mechanizmach ograniczania ryzyka po przywróceniu pokoju. Takie mechanizmy mogą obejmować kanały komunikacji czy uzgodnienia zmniejszające ryzyko incydentów, lecz projekt nie wskazuje jeszcze konkretnych rozwiązań. Ich ewentualne wdrożenie wymagałoby dalszych decyzji i udziału zainteresowanych państw.
Z informacji Rady Europejskiej wynika, że do udziału zaproszono 48 przywódców państw i rządów. Liczba zaproszonych nie jest równa liczbie osób faktycznie obecnych ani liczbie państw, które podpiszą projekt deklaracji. Spotkanie poprzedza zaplanowany na piątek 13 listopada nieformalny szczyt liderów państw Unii Europejskiej, także organizowany w Dublinie.
Gdzie odbywa się szczyt i jakie są utrudnienia?
Główne spotkania odbywają się w Convention Centre Dublin przy North Wall Quay, nad rzeką Liffey. Irlandzkie służby i organizatorzy wprowadzili znaczące ograniczenia ruchu wokół centrum konferencyjnego. Transport for Ireland informuje o zmianach w komunikacji autobusowej i kursowaniu tramwajów Luas, a policja Garda prowadzi szeroką operację ochronną. Osoby poruszające się po centrum Dublina powinny uwzględniać czasowe zamknięcia ulic.
Convention Centre Dublin - miejsce szczytu Europejskiej Wspólnoty Politycznej
Ostateczne znaczenie dokumentu będzie zależało od tego, kto go poprze i jak rządy przełożą wspólne zasady na rzeczywiste działania dyplomatyczne. Do tego czasu można mówić o projekcie istotnej deklaracji, ale nie o zamknięciu sporu dotyczącego przyszłego bezpieczeństwa Europy.
Źródła informacji
Reuters, Associated Press, Rada Europejska
