Prawie dwie trzecie za podpisem pod reformą PIT
Sobotnia publikacja „Wprost” przedstawia wyniki badania opinii dotyczącego decyzji prezydenta w sprawie zmian podatkowych. Według zaprezentowanej informacji niemal 63 proc. respondentów opowiedziało się za podpisaniem reformy. To wynik dotyczący konkretnej decyzji głowy państwa, a nie odsetek osób, które szczegółowo przeanalizowały wszystkie zapisy ustawy. Nie można z niego wyprowadzać automatycznego wniosku, że identyczne poparcie uzyska każda propozycja zawarta w pakiecie.
W udostępnionym opisie sondażu nie przedstawiono pełnej informacji o liczebności próby, dokładnym brzmieniu pytania i sposobie realizacji badania. Te elementy są ważne dla oceny reprezentatywności, dlatego nie należy dopisywać fikcyjnej liczby ankietowanych ani nazywać wyniku bezsporną prognozą decyzji prezydenta. Wiadomo natomiast, jaką decyzję oceniali respondenci oraz jakie podstawowe progi PIT zawiera parlamentarny projekt.
Polityczne znaczenie wyniku wynika z tego, że ostateczne wejście zmian w życie wymaga ukończenia procedury ustawodawczej. Sejm przegłosował ustawę w październiku, a sprawą zajmował się Senat. Sam sondaż nie zastępuje stanowiska parlamentu ani podpisu prezydenta. Ocena społeczna może jednak stać się jednym z argumentów w debacie o tym, jak szybko należy podnieść próg podatkowy.
Jak mają wyglądać nowe progi PIT w 2027 roku?
Najważniejsza zmiana dotyczy kwoty, od której zaczyna się wyższa stawka podatku dochodowego. W obecnym systemie pierwszy przedział skali obejmuje dochody do 120 tys. zł rocznie, natomiast powyżej tej kwoty stosuje się zasadniczo stawkę 32 proc. Projekt zakłada próg 130 tys. zł ze stawką 12 proc., następnie przedział od 130 tys. do 150 tys. zł ze stawką 24 proc., a dopiero ponad 150 tys. zł stawkę 32 proc.
Podatek według skali ma charakter progresywny: zastosowanie wyższej stawki do części dochodu nie oznacza, że automatycznie cała roczna pensja lub cały dochód jest opodatkowany najwyższą stawką. Właśnie to rozróżnienie ma znaczenie dla osób, których zarobki znajdują się blisko progu. Bez znajomości szczegółów dotyczących ulg, kwoty wolnej i odliczeń nie można rzetelnie obiecać jednej jednakowej oszczędności każdemu podatnikowi.
| Dochód w skali roku | Obecna skala podatkowa | Rozwiązanie projektowane |
|---|---|---|
| Do 120 000 zł | 12 proc. | 12 proc. |
| Powyżej 120 000 do 130 000 zł | 32 proc. od nadwyżki | 12 proc. |
| Powyżej 130 000 do 150 000 zł | 32 proc. od nadwyżki | 24 proc. od nadwyżki |
| Ponad 150 000 zł | 32 proc. od nadwyżki | 32 proc. od nadwyżki |
Porównanie progów podatkowych - planowane stawki nie obowiązują jeszcze w rozliczeniach
Reforma wyszła poza pierwotne propozycje rządu
Prace parlamentarne zmieniły pierwotną wersję pakietu. W październiku posłowie poparli rozwiązanie dotyczące corocznej waloryzacji progów podatkowych, a także usunięcie projektowanej podwyżki CIT dla największych przedsiębiorstw. O tych zmianach informowaliśmy w materiale Sejm zmienił podatkowy projekt rządu. To ważne, ponieważ porównywanie ustawy wyłącznie z pierwszą rządową zapowiedzią może prowadzić do błędów co do jej obecnej treści.
Dokumenty parlamentarne pokazują odrębne etapy: złożenie projektu rządowego, prace komisji, przyjęcie ustawy w Sejmie, stanowisko Senatu i ewentualne rozstrzygnięcie poprawek. Dopiero końcowy tekst, podpis oraz publikacja we właściwym dzienniku urzędowym pozwalają mówić o przepisach mających wejść w życie w konkretnym terminie. Podatnik nie powinien zmieniać sposobu liczenia bieżących zaliczek na podstawie sondażu, gdy nie nastąpiło jeszcze wejście ustawy w życie.
Debata nie dotyczy zatem tylko samego podwyższenia limitu o 10 tys. zł. Istotna jest także dodatkowa stawka 24 proc., potencjalna waloryzacja progu w przyszłości oraz wpływ rozwiązań na dochody sektora finansów publicznych. Te kwestie mają odmienny charakter i mogą być różnie oceniane przez podatników o różnej strukturze dochodów.
Co zyskuje pracownik, a co osoba na działalności?
Korzyść osoby zatrudnionej na etacie zależy od wysokości opodatkowanego dochodu, a nie wyłącznie wynagrodzenia brutto. Należy uwzględnić koszty uzyskania przychodu oraz ewentualne odliczenia, a także sposób rozliczenia rocznego. Sama zmiana stawki marginalnej nie jest tożsama z identycznym wzrostem pensji netto od pierwszego miesiąca. Pracownik o dochodzie mieszczącym się w niższym progu może nie odczuć korzyści z poszerzenia przedziału w takim samym stopniu jak osoba rozliczająca nadwyżkę ponad 120 tys. zł.
Przedsiębiorcy muszą dodatkowo uwzględnić formę opodatkowania. Osoba rozliczająca się liniowym PIT albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie przechodzi automatycznie na nową skalę tylko dlatego, że zmieniono progi dla podatników skali. Dla części firm szczególne znaczenie mogą mieć zmiany zasad ryczałtu oraz rozliczeń podatkowych przewidziane w szerszym pakiecie.
Warto też pamiętać, że druk i oświadczenia składane u pracodawcy dotyczą innego zagadnienia niż samo brzmienie skali. Pisaliśmy o tym w poradniku PIT-2 i wpływ oświadczenia na zaliczki potrącane z wypłaty. Rozwiązania z bieżącego projektu nie zastępują automatycznie wszystkich zasad naliczania zaliczek.
Jak czytać wynik sondażu i nie pomylić projektu z prawem?
Poparcie bliskie 63 proc. jest silnym sygnałem, że kwestia podatków pozostaje ważna dla wyborców. Jednak badanie opinii przedstawia deklaracje uczestników określonego sondażu, a nie wynik referendum lub decyzję parlamentu. W analizie tego rodzaju danych warto zawsze rozróżnić pytanie o sam kierunek reformy od pytania o szczegółowe rozwiązania. Osoba popierająca wyższy próg PIT nie musi popierać identycznie zmian w ryczałcie lub daninie solidarnościowej.
Dodatkową zmienną jest sytuacja cenowa. Dla części pracowników realne dochody są kształtowane jednocześnie przez podatki, wzrost płac i inflację. W październiku szybki szacunek GUS wskazywał inflację roczną na poziomie 3,5 proc.. Sam spadek tempa wzrostu cen nie oznacza powrotu kosztów życia do stanu sprzed roku, podobnie jak obniżenie podatku krańcowego nie gwarantuje identycznej poprawy budżetu każdej rodziny.
Dla urzędów, pracodawców i biur rachunkowych decydujący będzie ostateczny tekst ustawy i moment jej wejścia w życie. Dopiero wtedy można przygotować pewne wyliczenia dotyczące nowych zaliczek, systemów płacowych i rozliczeń rocznych.
Co pokazuje proces legislacyjny?
Z sejmowych dokumentów wynika, że 22 października odbyło się głosowanie nad ustawą, a dokument został przekazany Senatowi 23 października. W wykazie prac izby wyższej odnotowano stanowisko komisji i propozycje poprawek. Ostateczna decyzja prezydenta jest osobnym etapem; sondaż nie pozwala ustalić daty podpisania ani późniejszego terminu publikacji ustawy. Przy planowaniu domowego budżetu należy zatem wyraźnie oddzielić przepisy obowiązujące od projektu oczekującego na zakończenie procedury.
Najważniejsze pytania o zmianę podatku
Czy pierwszy próg wyniesie już teraz 130 tys. zł?
Nie. W projekcie przewidziano taką wartość, ale zastosowanie nowych zasad zależy od zakończenia procesu ustawodawczego i daty wejścia przepisów w życie.
Czy po przekroczeniu 130 tys. zł cały dochód będzie opodatkowany stawką 24 proc.?
Nie. Skala podatkowa jest progresywna: wyższa stawka dotyczy odpowiedniej części dochodu, a nie całej kwoty.
Czy każdy przedsiębiorca zyska na reformie?
Nie można tego uogólnić. Wpływ zmian zależy między innymi od formy opodatkowania, poziomu dochodu i końcowej wersji przepisów.
Źródła informacji
Wprost, Sejm RP, Senat RP
