Trzy ładunki amerykańskiego LNG dla Ukrainy
Nowy kontrakt, ogłoszony przez ORLEN 18 listopada, obejmuje gaz pochodzący z trzech transportów skroplonego gazu ziemnego LNG. Nie oznacza to trzech jednostek instalacji przesyłowych ani trzech dostaw gazociągiem bezpośrednio z USA. Ładunki zostaną dostarczone drogą morską, przyjęte przez terminal regazyfikacyjny w Polsce, a dopiero potem gaz trafi do systemu przesyłowego.
Dostawy wynikające z tej umowy przewidziano na pierwszy kwartał 2027 roku. To ważne z punktu widzenia Ukrainy, ponieważ okres od stycznia do marca obejmuje część zimowego szczytu zapotrzebowania na ogrzewanie. ORLEN nie podał w swoim ogłoszeniu szczegółowego harmonogramu poszczególnych statków ani wartości finansowej nowego kontraktu.
Spółka wskazuje, że źródłem paliwa będą Stany Zjednoczone, a polska infrastruktura LNG umożliwi jego dalszy transport. To przykład wykorzystania krajowych zdolności importowych do obsługi odbiorców w sąsiednim państwie. W praktyce finalna dostawa nie polega na przejeździe tankowca do Ukrainy, lecz na połączeniu transportu morskiego i gazowego systemu przesyłowego.
Jaką drogę pokona gaz?
USA - transport LNG tankowcem - terminal w Świnoujściu - regazyfikacja - polska sieć przesyłowa - dostawa do Ukrainy. Kolejność odpowiada modelowi wskazanemu przez ORLEN.
Gazowiec z ładunkiem LNG w Świnoujściu, materiał archiwalny z 2023 roku.
Mapa Terminalu LNG w Świnoujściu.
Właściwe rozróżnienie okresów dostaw pomaga ocenić skalę porozumienia: wcześniejsze pięć umów i ponad 600 mln metrów sześciennych to bilans współpracy od 2025 roku, zaś trzy ładunki LNG opisują nowy kontrakt na pierwszy kwartał 2027 roku. Nie należy dodawać obu liczb do siebie jako jednakowych miar ani przedstawiać trzech transportów jako trzech miliardów metrów sześciennych.
Dlaczego Świnoujście jest ważnym punktem tej operacji?
LNG, czyli gaz ziemny w postaci skroplonej, zajmuje znacznie mniej miejsca niż gaz w warunkach normalnych. Można go przewozić specjalistycznymi statkami, których ładunek trafia do terminalu odbiorczego. Tam LNG jest podgrzewany i przywracany do postaci gazowej w procesie nazywanym regazyfikacją.
Terminal w Świnoujściu stanowi punkt wejścia do polskiej sieci przesyłowej. Z niej gaz może być kierowany do krajowych odbiorców albo, przy wykorzystaniu odpowiednich połączeń międzysystemowych, za granicę. Właśnie ta kombinacja portu, instalacji regazyfikacyjnych i gazociągów umożliwia obsługę kontraktu z Naftogazem.
Rozwój alternatywnych dróg importu pozostaje istotny dla bezpieczeństwa gazowego w Europie. W poprzednich analizach przyglądaliśmy się poziomowi zapełnienia europejskich magazynów gazu, który wpływa na możliwości reagowania na zakłócenia dostaw. Nowy kontrakt polsko-ukraiński należy jednak rozpatrywać jako odrębną umowę handlową, a nie prostą zmianę bieżącego wskaźnika zapasów.
Współpraca ORLENU i Naftogazu ma już historię
Według danych przedstawionych przez ORLEN współpraca handlowa z Naftogazem rozwija się od 2025 roku. Firmy podpisały dotąd pięć umów dotyczących dostaw ponad 600 mln metrów sześciennych gazu po regazyfikacji amerykańskiego LNG w terminalach w Świnoujściu i litewskiej Kłajpedzie. To suma opisująca wcześniejsze porozumienia, a nie deklarowana objętość obecnych trzech ładunków.
ORLEN wskazuje także, że nowy kontrakt rozwija uzgodnienia osiągnięte podczas szczytu Carpathian Eight Summit. Spółka łączy w jednym modelu handlowym zakup gazu na rynku międzynarodowym, transport morski, korzystanie z terminali oraz przesył do odbiorców. Takie rozwiązanie wymaga współpracy z operatorami infrastruktury i potwierdzenia dostępności mocy w danym okresie.
Polski koncern dostarcza na rynek ukraiński również produkty naftowe. Już przed pełnoskalową inwazją Rosji prowadził handel paliwami pochodzącymi z rafinerii w Polsce i na Litwie. Po lutym 2022 roku rozwijano dodatkowe kanały transportu, w tym dostawy koleją. Gaz jest więc kolejnym elementem szerszej współpracy energetycznej, a nie jej początkiem.
Bezpieczeństwo Ukrainy i wymiar biznesowy porozumienia
Naftogaz wiąże nową umowę z potrzebą zapewnienia stabilnych dostaw w obliczu rosyjskich uderzeń w ukraińską infrastrukturę energetyczną. Uszkodzenie instalacji wydobywczych lub przesyłowych może zwiększać znaczenie importu, szczególnie podczas mrozów. Nie oznacza to jednak, że ogłoszony kontrakt sam w sobie gwarantuje pokrycie całego zapotrzebowania Ukrainy na gaz.
Z perspektywy ORLENU umowa jest zarazem działaniem gospodarczym. Wiceprezes spółki Robert Soszyński wskazuje na możliwość wykorzystania rozwiniętych kompetencji handlowych i dostępu do mocy regazyfikacyjnych. Dla Polski znaczenie ma także rola infrastruktury w Świnoujściu jako elementu regionalnego systemu dostaw, nie wyłącznie krajowego punktu importowego.
Szerszy kontekst uniezależniania się od rosyjskich kierunków dostaw przypomina wcześniejsza decyzja Polski dotycząca porozumienia w sprawie gazociągu Jamał. Odrębność obu wydarzeń jest jednak zasadnicza: starsza decyzja dotyczyła relacji z Rosją, a obecna umowa jest kontraktem polskiej spółki z ukraińskim odbiorcą i obejmuje gaz pochodzenia amerykańskiego.
Jakich danych o kontrakcie jeszcze nie podano?
Znane są pochodzenie gazu, liczba ładunków, docelowy rynek i okres realizacji. W komunikacie ORLENU nie przedstawiono łącznej wartości umowy, precyzyjnej ilości metrów sześciennych przypadających na nowe trzy transporty ani dat wejścia poszczególnych gazowców do portu. Wielkość ładunku LNG zależy od konkretnego statku i parametrów dostawy, dlatego mnożenie liczby transportów przez przypadkową pojemność tankowca byłoby nieuprawnione.
Dla rynku najważniejsze będą kolejne potwierdzenia terminów odbioru LNG oraz faktyczne uruchomienie przesyłu do Ukrainy w pierwszym kwartale przyszłego roku. Dopiero takie informacje pozwolą ocenić przebieg realizacji umowy. Na razie kontrakt stanowi potwierdzony plan dostaw, wzmacniający dostęp do alternatywnych źródeł surowca.
Źródła informacji
ORLEN, Radio RMF