Russell Brand: 10 lat i sześć miesięcy więzienia

Sąd w Londynie ogłosił wymiar kary

Poniedziałkowe rozstrzygnięcie relacjonują Reuters, Associated Press oraz brytyjskie media. Sędzia Joel Bennathan wymierzył 51-letniemu Brandowi karę dziesięciu lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności. Zgodnie z informacjami podanymi przez agencję Reuters skazany ma odbyć dwie trzecie tej kary w zakładzie karnym przed zwolnieniem na warunkach przewidzianych przez brytyjski system. Nie oznacza to, że 9 listopada zapadła decyzja o natychmiastowym skróceniu wyroku.

Proces odbył się w Southwark Crown Court. Ława przysięgłych ogłosiła wyrok co do winy 5 listopada, natomiast 9 listopada sąd zdecydował o karze. To rozróżnienie ma znaczenie: w brytyjskiej procedurze informacja o skazaniu nie musi pojawić się w tym samym dniu, co wymiar kary. Do czasu ogłoszenia sentencji nie było podstaw do podawania konkretnej długości pozbawienia wolności.

Za które czyny został skazany, a od jakich uniewinniony?

Sąd uznał go za winnego jednego gwałtu i trzech napaści seksualnych związanych ze zdarzeniami z lat 2004-2009. Według relacji Reuters i AP Brand został jednocześnie uniewinniony od dwóch innych zarzutów gwałtu oraz jednego zarzutu usiłowania napaści na tle seksualnym. Opis sprawy musi uwzględniać także te uniewinnienia. Nie wolno pisać, że został skazany za wszystkie siedem zarzutów, ponieważ byłoby to nieprawdziwe.

W trakcie procesu Brand przedstawiał własną wersję relacji z kobietami i nie zgadzał się z oskarżeniami. Decyzja ławy przysięgłych dotyczyła jednak konkretnych czynów, za które został uznany winnym. Poniedziałkowe rozstrzygnięcie nie jest opinią portalu plotkarskiego ani wyłącznie oceną jego zachowania w telewizji, lecz orzeczeniem sądu karnego.

Co powiedziały kobiety i jak zareagowały służby?

Kobiety, których zeznania były podstawą skazania, opisywały przed sądem długotrwałe następstwa przemocy. W relacjach agencji pojawiają się skutki psychiczne, lęk przed zgłoszeniem sprawy oraz przekonanie, że status rozpoznawalnego artysty utrudni uzyskanie pomocy. Nie należy przedstawiać tych wypowiedzi jako uogólnienia na każdą osobę, która miała kontakt z aktorem. Chodzi o doświadczenia konkretnych pokrzywdzonych ujawnione w sprawie.

Metropolitan Police podkreśliła odwagę kobiet, które zdecydowały się zeznawać. Przedstawiciele policji wskazali, że rozgłos i znaczny upływ czasu nie powinny uniemożliwiać zgłoszenia przemocy. Reuters zaznacza ponadto, że funkcjonariusze analizują inne, odrębne doniesienia dotyczące Branda. Samo prowadzenie takiego postępowania nie jest jednak skazaniem za kolejne czyny.

Jak doszło do procesu byłej gwiazdy telewizji?

Brand zdobył rozpoznawalność jako brytyjski komik i prezenter, a następnie pojawiał się w hollywoodzkich produkcjach, między innymi „Forgetting Sarah Marshall” i „Get Him to the Greek”. Jego kariera obejmowała także działalność internetową i komentowanie spraw publicznych. Znajomość tego tła wyjaśnia, dlaczego sprawa karna przyciągnęła szczególną uwagę, ale nie wpływa na zakres dowodów, jakie musiał ocenić sąd.

W 2023 roku dziennikarskie materiały brytyjskich mediów przyczyniły się do publicznej dyskusji o zgłaszanych zachowaniach Branda. Sam materiał prasowy nie był wówczas wyrokiem. W naszym archiwum znajduje się artykuł o zarzutach opisanych w pozwie przeciwko Garthowi Brooksowi; to inna sprawa, inny system postępowania i inny etap prawny. Przenoszenie ocen lub rozstrzygnięć między tymi historiami byłoby nieuprawnione.

Co oznacza wyrok dla dalszego postępowania?

Kara ogłoszona 9 listopada odnosi się do czynów objętych tym procesem. Nie jest karą za wszystkie historie i wypowiedzi pojawiające się w mediach. Ewentualne wnioski odwoławcze, odrębne śledztwa i późniejsze decyzje o zwolnieniu wymagają osobnych ustaleń. W chwili sporządzania materiału nie ma podstaw, by przedstawiać wynik przyszłego środka odwoławczego jako przesądzony.

W kontekście głośnych postępowań dotyczących ludzi kultury warto także oddzielać sprawy karne od cywilnych. Gdy pisaliśmy o pozwie Stephena Frya związanym z upadkiem ze sceny, przedmiotem było ustalenie odpowiedzialności i roszczeń, nie orzekanie o gwałcie. Ta różnica ma kluczowe znaczenie przy lekturze nagłówków ze słowami „sąd”, „zarzut” i „wyrok”.

Sława a odpowiedzialność prawna - czego dowodzi ta sprawa?

W uzasadnieniu kary sędzia odniósł się do przekonania, że rozpoznawalność pozwala przekraczać granice innych osób. Dla czytelnika najważniejsza jest nie metafora medialnego upadku gwiazdy, lecz formalny rezultat procesu: uznanie winy w czterech punktach i konkretny wymiar kary. Publiczność może oceniać zawodowy dorobek artysty niezależnie od orzeczenia, ale opisywanie czynów zabronionych powinno zachowywać precyzję sądowych ustaleń.

W materiałach archiwalnych portalu przytaczaliśmy również informacje o zatrzymaniu polskiego aktora w związku z zarzutami. To przykład odmienny, dotyczący ówczesnego etapu postępowania, dlatego nie należy traktować samego zatrzymania jako odpowiednika brytyjskiego skazania. W sprawie Branda na 9 listopada mamy już jednoznaczny wyrok, ale dalszy los ewentualnych odrębnych zarzutów pozostaje nieustalony.

Proces, wyrok i kolejne dochodzenia to odrębne etapy

Rozprawa przed sądem Southwark Crown Court trwała około czterech tygodni. Ława przysięgłych ogłosiła rozstrzygnięcie 5 listopada, a sędzia Joel Bennathan wymierzył karę 9 listopada. Wcześniejsze uniewinnienia dotyczą trzech konkretnych zarzutów rozpatrywanych w tym procesie; nie kasują czterech punktów, w których ustalono winę. Z kolei informacja londyńskiej policji o badaniu dwóch kolejnych zgłoszeń nie jest dodatkowym prawomocnym wyrokiem. Te trzy porządki prawne powinny pozostać w tekście rozdzielone.

Źródła informacji

Reuters, Associated Press, Metropolitan Police