Alarm nad morzem po zniknięciu gazowca z radarów
Gas Husky zniknął z radarów krótko po północy 17 listopada. Rano uruchomiła się jego radiopława awaryjna EPIRB, która przesłała pozycję i sygnał zagrożenia. Bułgarska administracja morska rozpoczęła koordynację poszukiwań, a resort obrony skierował do rejonu zdarzenia wojskowe środki rozpoznania i ratownictwa. Tego typu automatyczny alarm pozwala odnaleźć przybliżone miejsce katastrofy, ale sam nie odpowiada na pytanie, dlaczego statek zatonął.
Jednostka znajdowała się w bułgarskiej wyłącznej strefie ekonomicznej, a nie przy samym brzegu miejscowości Bjała. Taki dystans ma istotne znaczenie dla ratowników: samolot może szybko rozpoznać duży akwen, lecz podebranie rozbitków wymaga odpowiednio wyposażonego śmigłowca albo statku zdolnego do działania na otwartym morzu. Poszukiwania zależą także od warunków na wodzie i widzialności.
Bułgarskie samoloty Su-25 wykonywały loty obserwacyjne. W rejonie katastrofy odnaleziono tratwę z ludźmi i skierowano tam wojskowy śmigłowiec Cougar. Samo zauważenie tratwy nie oznacza automatycznie zakończenia ewakuacji wszystkich 19 marynarzy. Służby muszą ustalić, ile osób jest na tratwie, czy ktoś pozostał w wodzie oraz kto wymaga pomocy medycznej.
Bułgarskie wybrzeże koło Bjałej, punkt odniesienia dla akcji na morzu
Skroplony gaz w ładowniach zwiększa znaczenie zabezpieczenia wraku
Bułgarskie ministerstwo transportu podało, że gazowiec przewoził około 3400 ton LPG, czyli skroplonego gazu ropopochodnego, stosowanego między innymi jako paliwo i surowiec przemysłowy. LPG nie jest tym samym co skroplony gaz ziemny LNG. Ładunek wymaga odpowiednich zbiorników, kontroli ciśnienia i ostrożności podczas wszelkich działań przy statku. Specjaliści muszą ocenić stan zbiorników, ale z samej informacji o zatonięciu nie wynika, że doszło do ich rozszczelnienia.
W sprawie zagrożenia dla środowiska i żeglugi kluczowe będą wyniki obserwacji rejonu katastrofy. Uszkodzenie zbiorników mogłoby stworzyć dodatkowe zagrożenia dla ratowników, dlatego działania ratunkowe nie mogą polegać na zbliżaniu wszystkich jednostek do wraku bez oceny ryzyka. Nie opublikowano potwierdzonego bilansu wycieku ani mapy potencjalnego rozprzestrzeniania się gazu.
Drugi statek w dwa dni, lecz przyczyny nie wolno łączyć automatycznie
Dzień wcześniej w tym samym rejonie wybrzeża zatonął inny statek handlowy - transportująca zboże jednostka BETUL 8. Wówczas udało się uratować 12 marynarzy, o czym informowaliśmy w materiale o akcji ratunkowej na Morzu Czarnym. Tamto zdarzenie wiązano z atakiem bezzałogowca. Dla Gas Husky nie potwierdzono analogicznej przyczyny: nie można bez dowodów zakładać, że także ten gazowiec został trafiony przez drona.
W ostatnich miesiącach rośnie liczba incydentów z udziałem statków cywilnych na akwenie, po którym płyną transporty z ukraińskich portów. O zagrożeniu dla eksportu na Morzu Czarnym pisaliśmy w związku z wcześniejszymi atakami na żeglugę. W bieżącej sprawie ratownictwo i zabezpieczenie miejsca katastrofy trzeba jednak oddzielić od szerszych ocen sytuacji militarnej.
Firmy żeglugowe muszą uwzględniać ryzyko w planowaniu tras, ubezpieczeniu przewozów i organizacji pracy załóg. Każda nowa utrata statku może wpływać na postrzeganie bezpieczeństwa całego szlaku, ale nie oznacza automatycznej blokady transportów ani zamknięcia portów Rumunii i Bułgarii. Decyzje o utrzymaniu przewozów należą do armatorów i właściwych administracji morskich.
Co musi ustalić dochodzenie morskie?
Badanie katastrofy będzie musiało obejmować ostatnią pozycję jednostki, przebieg utraty łączności, działanie radiopławy, stan techniczny kadłuba i zbiorników, a także warunki, w których statek płynął. Niezbędne mogą okazać się relacje ocalałych członków załogi i dokumentacja eksploatacyjna. Jeśli pojawią się podejrzenia zewnętrznego uszkodzenia, powinny zostać ocenione osobno na podstawie materialnych śladów.
Uwagę na ryzyko zwracały już wcześniejsze uderzenia na statki koło Suliny. Bułgarskie służby podkreślają w obecnej akcji przede wszystkim potrzebę dotarcia do ludzi z Gas Husky. Wszelkie rozstrzygnięcia dotyczące sprawców czy metody uszkodzenia statku wymagają osobnych ustaleń i nie powinny przesłaniać prowadzonego ratownictwa.
Według bułgarskich relacji załoga była złożona z obywateli Filipin, a statek kierował się z Aleksandrii w Egipcie do rumuńskiego portu Midia. Oznacza to, że wypadek dotyczy regularnego międzynarodowego łańcucha dostaw, nie zaś jednostki wojennej. Informowanie rodzin marynarzy i kontakt z państwem bandery oraz administracją portową należą do podstawowych zadań po takim zdarzeniu.
W akcji z udziałem śmigłowca i statków ratowniczych kolejność działań zależy od stanu rozbitków. Jeżeli część załogi pozostaje w wodzie, priorytet ma jej odnalezienie przed szczegółową oceną szkód materialnych. Sama radiopława może nadawać automatycznie po zanurzeniu, niezależnie od możliwości utrzymania kontaktu z kapitanem.
Co oznaczają dwa skróty?
LPG - skroplony gaz ropopochodny przewożony w specjalnych zbiornikach. EPIRB - awaryjna radiopława wysyłająca sygnał ułatwiający służbom zlokalizowanie jednostki.
Źródła informacji
Reuters, Associated Press, Bułgarskie Ministerstwo Obrony