Co zarzuca prokuratura członkom komisji?
Sprawa obejmuje czynności wykonywane przez osoby odpowiedzialne za prawidłowe przeprowadzenie głosowania w obwodach i sporządzenie dokumentacji po zamknięciu lokali. Według informacji przekazanych przez Prokuraturę Okręgową w Siedlcach podejrzani mieli nierzetelnie przeliczyć głosy ważne i nieważne w drugiej turze oraz nierzetelnie sporządzić protokoły. Zarzuty dotyczą więc szczególnie newralgicznego etapu ustalania wyniku w pojedynczych komisjach.
Śledczy określają zarzucane naruszenia jako nieumyślne niedopełnienie obowiązków. Takie sformułowanie ma duże znaczenie prawne. Nie jest ono równoznaczne z twierdzeniem, że wszystkie wskazane osoby celowo dopisywały głosy konkretnemu kandydatowi, działały wspólnie lub uczestniczyły w zorganizowanym procederze. Każdy przypadek wymaga osobnego zbadania okoliczności i zakresu odpowiedzialności.
Rzecznik prokuratury Bartłomiej Świderski podkreślił znaczenie prawidłowego ustalania wyników głosowania dla interesu publicznego oraz dla kandydatów. To dwie strony tej samej sprawy: prawidłowość procedury decyduje o zaufaniu do wyborów, a protokół przekazywany dalej ma odzwierciedlać rzeczywiście oddane głosy.
Druga tura 2025 roku pod lupą śledczych
Postępowanie dotyczy głosowania, w którym rywalizowali Karol Nawrocki i Rafał Trzaskowski. W 2025 roku przeprowadzono najpierw pierwszą turę, a następnie 1 czerwca drugą. Wyniki pierwszej tury i przebieg kampanii prezydenckiej były już przedmiotem osobnego opracowania. Obecne zarzuty dotyczą jednak procedur w określonych obwodowych komisjach podczas drugiej tury, a nie całej organizacji krajowego głosowania.
Prokuratura prowadzi sprawę obejmującą osoby z różnych miejscowości i komisji. Publicznie wymieniano między innymi Mińsk Mazowiecki, Bychawę, Magnuszew, Radom, Lublin i Łaskarzew jako miejsca objęte pracami śledczych. Nie należy automatycznie utożsamiać każdego z tych przypadków z takim samym rodzajem pomyłki, liczbą głosów czy tymi samymi skutkami.
W materiale prokuratorskim wskazano również etap wcześniejszych czynności. We wrześniu informowano o zarzutach wobec 68 osób, a obecnie liczba podejrzanych przekroczyła 130. Nie jest to nowa liczba komisji, lecz osób. Wraz z kolejnymi przesłuchaniami możliwe są dalsze rozstrzygnięcia procesowe, ale nie należy zakładać, że automatycznie zakończą się aktami oskarżenia.
Jakie kary grożą za zarzucane niedopełnienie obowiązków?
Postępowanie odwołuje się do art. 231 § 3 Kodeksu karnego, odnoszącego się do nieumyślnego niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, jeśli wyrządzono istotną szkodę. Wskazywana sankcja obejmuje grzywnę, ograniczenie wolności albo karę pozbawienia wolności do dwóch lat. O ewentualnej odpowiedzialności i rodzaju kary może rozstrzygnąć właściwy sąd, a nie samo ogłoszenie zarzutów.
W praktyce znaczenie będą miały dokumenty z konkretnych obwodów, sposób organizacji liczenia, liczba osób uczestniczących w czynnościach, a także to, czy rozbieżności można jednoznacznie przypisać określonym działaniom. Samo wykrycie błędu w protokole nie przesądza ani o motywie, ani o odpowiedzialności wszystkich członków danej komisji.
| Fakt w postępowaniu | Znaczenie |
|---|---|
| Ponad 130 osób z zarzutami | Liczba podejrzanych, nie liczba komisji |
| Druga tura wyborów w 2025 r. | Zakres czynności objętych sprawą |
| Zarzucane niedopełnienie nieumyślne | Nie jest równoznaczne z celowym fałszerstwem |
| Art. 231 § 3 Kodeksu karnego | Możliwa grzywna, ograniczenie wolności lub do 2 lat więzienia |
Czy zarzuty oznaczają unieważnienie wyniku wyborów?
Nie. Postępowanie karne wobec poszczególnych członków komisji nie jest samo w sobie procedurą unieważnienia wyborów prezydenckich. Ocena ważności wyborów i sprawdzanie odpowiednich protestów odbywa się w odrębnym trybie. Nie przedstawiono podstaw, aby twierdzić, że informacja o ponad 130 podejrzanych oznacza zmianę urzędowego wyniku lub wybór innego prezydenta.
Także liczba osób z zarzutami nie mówi niczego samodzielnie o skali ewentualnych różnic w głosach. Jedna osoba mogła uczestniczyć w komisji, w której wykryto określony błąd, ale dopiero materiał sprawy pozwala ocenić znaczenie tego błędu. Stąd kluczowe jest rozdzielenie trzech pojęć: liczby podejrzanych, liczby badanych obwodów i liczby głosów, których mogły dotyczyć nieprawidłowości.
Prokuratura Okręgowa w Siedlcach
W publicznych informacjach wskazywano ponadto, że część wcześniej przesłuchanych osób przyznała się do zarzucanych im czynów. Nie wolno jednak przenosić tego na wszystkich ponad 130 podejrzanych: ich sytuacja procesowa może być różna i wymaga indywidualnego rozstrzygnięcia.
Co jeszcze ustalają prokuratorzy?
Trwa analiza materiału zebranego w postępowaniu oraz przesłuchiwanie kolejnych osób. Na obecnym etapie prokuratura nie podała pełnej listy wszystkich obwodów i nie przedstawiła końcowego bilansu nieprawidłowo przeliczonych głosów. Brak również prawomocnych orzeczeń, które pozwalałyby przypisywać winę wszystkim osobom objętym zarzutami.
Dla wyborców sprawa ma znaczenie przede wszystkim jako kontrola jakości procedury. Zaufanie do głosowania wymaga starannego liczenia i rzetelnego dokumentowania wyników, ale równie ważne jest przestrzeganie domniemania niewinności oraz oddzielanie ustaleń śledczych od politycznych ocen.
Źródła informacji
Prokuratura Okręgowa w Siedlcach, Polsat News, Tygodnik Siedlecki
