Wydrukuj tę stronę
sobota, 21 listopad 2026 08:09

Genewa: ONZ uzgodniła dalsze rozmowy o autonomicznej broni

Oprac.:
Genewa: Rozmowy ONZ o broni autonomicznej Genewa: Rozmowy ONZ o broni autonomicznej Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

W Genewie zakończyły się wielogodzinne negocjacje państw dotyczące autonomicznych systemów uzbrojenia. Uzgodniono prowadzenie dalszych prac nad nowymi zasadami do 2028 roku, ale nie przyjęto wiążącego zakazu tak zwanych robotów zabójców. Wiążących ograniczeń domagało się około stu państw; sprzeciw części największych producentów broni ograniczył końcowe ustalenia.

Po nocnych negocjacjach jest porozumienie proceduralne

Piątkowe rozmowy państw-stron konwencji o niektórych rodzajach broni konwencjonalnej przedłużyły się do sobotniego poranka. Ostatecznie zgodzono się na dalszy proces mający doprowadzić do opracowania zasad dla śmiercionośnych autonomicznych systemów broni w perspektywie dwóch lat. Według Reutersa kompromis udało się uzyskać po sporach o język dokumentu i procedury podejmowania decyzji.

Przewodniczący obrad, szwajcarski dyplomata Julien Thöni, ocenił wynik jako osiągnięcie wielostronnej dyplomacji. Organizacje praw człowieka nie podzielają jednak optymizmu, ponieważ wypracowany mandat nie gwarantuje, że końcowym rezultatem będzie prawnie wiążący instrument. To zasadnicza różnica między uzgodnieniem kolejnych spotkań a uchwaleniem nowych obowiązków dla państw.

Czego chciało około stu państw?

Szeroka grupa uczestników rozmów popierała szybsze wypracowanie zakazów i ograniczeń chroniących człowieka przed decyzjami o użyciu śmiercionośnej siły podejmowanymi przez maszyny. W ich ocenie szybkość rozwoju systemów rozpoznawania i namierzania celów wymaga jednoznacznych granic. Sekretarz generalny ONZ, papież i Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża apelowali o prawnie wiążące zasady oraz skuteczną ludzką kontrolę.

Co uzgodniono Czego nie uzgodniono
Kontynuowanie prac nad zasadami do 2028 roku Obowiązkowego międzynarodowego zakazu
Dalsze rozmowy w ramach konwencji CCW Pewności, że finałem będzie wiążący traktat

Wynik rozmów w Genewie - decyzja proceduralna i nierozstrzygnięte kwestie

ONZ i Czerwony Krzyż apelują o zasady dla broni autonomicznej, nagranie archiwalne z 2026 roku

Inne stanowisko zajęły Stany Zjednoczone, Rosja i Izrael, należące do ważnych producentów i użytkowników nowoczesnych technologii wojskowych. Według relacji Reutersa państwa te sprzeciwiały się rozwiązaniu polegającemu na tworzeniu nowych globalnych obowiązków prawnych, wskazując znaczenie istniejących zasad oraz regulacji krajowych. W efekcie finalne uzgodnienie nie rozstrzyga, czy negocjowany dokument musi być traktatem.

Co właściwie oznacza autonomiczna broń?

Mapa Pałacu Narodów w Genewie

Autonomiczny system uzbrojenia to nie to samo co każdy dron, robot wojskowy czy program komputerowy. Szczególne kontrowersje wywołują konstrukcje zdolne po uruchomieniu samodzielnie wybierać i atakować cele bez dodatkowej, konkretnej decyzji człowieka. Stopień takiej samodzielności może być różny: od prostego rozpoznawania obiektów po pełny wybór momentu użycia siły.

W prawie humanitarnym kluczowe pozostają zasady rozróżniania celów cywilnych i wojskowych, proporcjonalności oraz podejmowania środków ostrożności. Gdy algorytm klasyfikuje obiekt błędnie, pojawia się pytanie o odpowiedzialność operatora, dowódcy, konstruktora i państwa, które dopuściło system do użycia. Nowe prawo miałoby określić, jakie funkcje muszą pozostawać pod kontrolą człowieka oraz które zastosowania byłyby niedopuszczalne.

Dlaczego konwencja wymaga kompromisu?

Według relacji z konferencji jednym z powodów przedłużenia obrad były rosyjskie zastrzeżenia proceduralne, które utrudniły prowadzenie części formalnych spotkań. W ramach CCW każda ze stron może wpływać na wspólny tekst, a negocjatorzy przez wiele godzin spierali się nawet o pojedyncze słowa. To tłumaczy, dlaczego decyzja o dalszym procesie, choć ograniczona, wymagała aż nocnego kompromisu.

Proces prowadzony jest w ramach konwencji CCW, do której należy 128 stron. Zasada konsensusu daje uczestnikom dużą możliwość blokowania rozwiązań, a różnice dotyczące bezpieczeństwa narodowego, technologii i prawa są wyraźne. Dlatego nawet poparcie około stu państw nie wystarczyło do narzucenia wiążącego zakazu. Część obserwatorów zaczęła mówić o możliwości osobnych negocjacji poza dotychczasowym formatem, ale nie oznacza to, że taki proces już został uruchomiony.

Wcześniej Trybuna Polska relacjonowała spór o autonomiczną broń podczas otwarcia genewskiej konferencji. Wówczas nie było jasne, czy państwa w ogóle uzgodnią mandat. Sobotni kompromis jest nowym rozstrzygnięciem proceduralnym: rozmowy mają trwać dalej, a termin dalszych prac jest wyznaczony. Nie należy go przedstawiać jako ustanowienia międzynarodowego zakazu.

Co wynik rozmów zmienia na polu walki?

Samo uzgodnienie kolejnych negocjacji nie nakłada na armie automatycznie nowych ograniczeń dotyczących każdego drona lub programu do identyfikacji celów. Stosowane pozostaje jednak międzynarodowe prawo konfliktów zbrojnych. Jego obowiązywanie nie jest uzależnione od przyjęcia osobnej konwencji o autonomicznych systemach. Dla państw kluczowe są teraz definicje, metody weryfikowania zgodności systemów i odpowiedzialność za ich użycie.

Równoległe procesy modernizacji uzbrojenia oraz międzynarodowej współpracy obronnej sprawiają, że wynik rozmów może mieć znaczenie również dla krajów NATO. Kwestia nie ogranicza się do wojny w Ukrainie; podobne technologie mogą pojawiać się w różnych konfliktach i przy ochronie obiektów wojskowych.

Źródła informacji

Reuters, ONZ, Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża

Ostatnio zmieniany sobota, 21 listopad 2026 10:59
Sylwester Niedzielski

Redaktor naczelny „Trybuny Polskiej”. Bez przerwy w pracy, zawsze ciekawy nowinek technologicznych. Pasjonat polityki i historii. Wierzy w ciągły rozwój. Motto: „Zawsze trzeba mieć plan”.

https://trybunapolska.pl/sylwester-niedzielski