Wydrukuj tę stronę
środa, 18 listopad 2026 19:20

Niemcy: Prawie co czwarty chłopiec próbował saszetek nikotynowych

Oprac.:
Niemcy: Saszetki nikotynowe wśród nastolatków Niemcy: Saszetki nikotynowe wśród nastolatków Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Niemiecka kasa chorych DAK-Gesundheit opublikowała 18 listopada wyniki badania dotyczącego saszetek nikotynowych wśród uczniów. Po ten produkt sięgnęło przynajmniej raz 24,2 proc. chłopców i 15,4 proc. dziewcząt w wieku 16-17 lat. W porównaniu z danymi sprzed trzech lat odsetki wyraźnie wzrosły, mimo zakazu sprzedaży takich produktów w Niemczech. Wyniki dotyczą prób używania produktu, a nie automatycznie zdiagnozowanego uzależnienia.

Dane z niemieckich szkół pokazują szybki wzrost

Nowe opracowanie DAK-Gesundheit i instytutu IFT-Nord opiera się na ankietach przeprowadzanych w szkołach w ramach programu Präventionsradar. Respondenci w wieku 16 i 17 lat odpowiadali na pytania, czy kiedykolwiek używali saszetek zawierających nikotynę. To wskaźnik eksperymentowania, a nie dowód codziennego lub regularnego korzystania. Rozróżnienie jest ważne, ponieważ w debacie publicznej dane o jednorazowym kontakcie z substancją bywają błędnie utożsamiane z liczbą osób uzależnionych.

Wśród chłopców odsetek wzrósł z 15,2 procent w roku szkolnym 2022/2023 do 24,2 procent w najnowszym pomiarze. Oznacza to zmianę o dziewięć punktów procentowych, a względnie o 59,2 procent. U dziewcząt udział wzrósł z 10,3 do 15,4 procent, czyli o 5,1 punktu procentowego, a w ujęciu względnym o 49,5 procent. Wzrost nie wygląda więc na zjawisko ograniczone do jednej płci, choć poziom deklarowanego kontaktu pozostaje wyższy u chłopców.

Grupa 16-17 lat Rok szkolny 2022/2023 Najnowszy pomiar Zmiana
Chłopcy 15,2% 24,2% +9,0 pkt proc.
Dziewczęta 10,3% 15,4% +5,1 pkt proc.

Odsetek uczniów, którzy deklarowali choć jednorazowe użycie saszetek.

Jak powstały wyniki Präventionsradar

W badaniu szkolnym w roku 2025/2026 uczestniczyło około 27 tysięcy uczniów klas od piątej do dziesiątej. Dane o saszetkach przedstawiono w odniesieniu do określonej grupy 16- i 17-latków. Odpowiedzi są deklaracjami respondentów, a więc mogą być obarczone niedoszacowaniem lub błędami pamięci. Autorzy raportu porównali je z pomiarami wykonanymi trzy lata wcześniej, dlatego w komunikacie można rozdzielić zmianę w punktach procentowych od względnego tempa wzrostu. Takie ostrożne czytanie statystyk pozwala uniknąć stwierdzenia, że co czwarty uczeń korzysta z saszetek na co dzień.

Jak działają saszetki nikotynowe

Saszetki nikotynowe to małe porcje produktu umieszczane pomiędzy wargą a dziąsłem. Zawierają nikotynę, która wchłania się przez błonę śluzową jamy ustnej. Zazwyczaj nie zawierają tytoniu, dlatego nie należy ich utożsamiać ze wszystkimi wyrobami typu snus. Nie powstaje przy tym dym ani para, co może utrudniać zauważenie używania produktu przez opiekunów lub nauczycieli. Dyskretny sposób stosowania nie oznacza jednak braku zagrożeń dla zdrowia.

Nikotyna jest substancją silnie uzależniającą. W okresie dojrzewania szczególne znaczenie mają procesy rozwoju mózgu, kontroli impulsów i nawyków. Korzystanie z produktu dostarczającego nikotynę nie jest neutralną alternatywą dla osób, które wcześniej nie paliły ani nie używały wyrobów nikotynowych. Zdaniem DAK rosnąca skala eksperymentowania powinna skłonić do bardziej zdecydowanej profilaktyki i kontroli sprzedaży internetowej.

Zakaz sprzedaży w Niemczech nie wyeliminował dostępu

W Niemczech saszetki nikotynowe podlegają przepisom żywnościowym i nie mogą być legalnie sprzedawane jako bezpieczny produkt spożywczy. Mimo tego dostępność przez kanały internetowe i import stwarza trudności dla nadzoru. Trzeba odróżnić regulacje sprzedaży od zasad dotyczących wszystkich innych wyrobów zawierających nikotynę: papierosy elektroniczne, tradycyjny tytoń i saszetki mają odmienne właściwości i podlegają nie zawsze identycznym przepisom.

Szef DAK Andreas Storm sprzeciwił się pomysłom dopuszczenia saszetek do legalnego handlu w warunkach rosnącego zainteresowania nieletnich. Wskazał potrzebę działań edukacyjnych oraz kontroli ofert internetowych. Dyskusja toczy się w kontekście szerszej polityki dotyczącej nikotyny, podatków i ochrony zdrowia. Pytanie o ewentualne przyszłe zmiany prawa nie powinno przesłaniać zasad obowiązujących obecnie.

Co badanie mówi o innych substancjach

Autorzy opracowania zwracają uwagę, że w grupie uczniów sięgających po saszetki częściej występują również doświadczenia związane z innymi używkami. Takie współwystępowanie nie dowodzi samo w sobie, że saszetki spowodowały korzystanie z alkoholu, papierosów czy konopi. Do ustalenia zależności przyczynowych potrzebne byłyby odrębne analizy, uwzględniające na przykład środowisko rówieśnicze, wcześniejsze zachowania i inne czynniki ryzyka.

O problemach związanych z używaniem konopi wśród młodzieży w Lipsku pisaliśmy już przy okazji innego zestawu badań. To odrębne substancje i nie można porównywać ich wskaźników bez uwzględnienia definicji wieku, okresu i sposobu zadawania pytań. Najnowsze dane DAK dotyczą wyłącznie deklaracji kontaktu z saszetkami w określonej grupie uczniów i nie są automatycznym obrazem wszystkich młodych ludzi w Niemczech.

Jak rozmawiać z nastolatkiem o nikotynie

W praktyce pomocna jest rozmowa o sposobie działania produktu i ryzyku uzależnienia, a nie samo straszenie konsekwencjami. Rodzice i nauczyciele mogą wyjaśniać, czym różni się jednorazowe eksperymentowanie od narastającego przymusu używania, oraz gdzie szukać pomocy. Nie należy oczekiwać, że każdy nastolatek przyzna się do używania substancji wprost; warto budować atmosferę, w której pytania dotyczące zdrowia nie prowadzą automatycznie do konfliktu.

Zagadnienie wpisuje się w szerszą debatę o ochronie małoletnich w środowisku cyfrowym, gdzie łatwo mogą pojawiać się reklamy i nieformalne kanały sprzedaży. Dla osób, u których rozwinęło się uzależnienie, ważny może być dostęp do konsultacji medycznej lub psychologicznej. Znaczenie wsparcia pokazują także problemy z dostępnością pomocy psychologicznej dla dzieci opisywane w Polsce. Badanie DAK nie przesądza o losach konkretnego ucznia; wskazuje jednak na trend wymagający uwagi szkoły, rodziców i służby zdrowia.

Źródła informacji

DAK-Gesundheit, IFT-Nord, Tagesschau

Ostatnio zmieniany środa, 18 listopad 2026 19:21
Michał Kruk

Redaktor Trybuny Polskiej. Głównie zajmuje się newsami z kraju, a szczególnie rynkiem lokalnym - redaguje serwisy miejskie. Fan sportu i rekreacji.

https://trybunapolska.pl/michal-kruk