Niemiecka Izba Obrachunkowa wskazuje błędy w planowaniu
Prezes Federalnej Izby Obrachunkowej Ansgar Heveling ocenił, że Deutsche Bahn powinna poprawić sposób przygotowywania dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych. Jako przykład wskazał remonty korytarzy kolejowych, w których wcześniejsze decyzje organizacyjne mogą przesądzać o późniejszych problemach z terminami i prowadzeniem robót. Jego krytyka dotyczy nie tylko wydatków, lecz także procedur planowania i zarządzania przedsięwzięciami.
Urząd kontrolny zwrócił jednocześnie uwagę na rolę niemieckiego państwa jako właściciela kolei. Według Hevelinga administracja federalna dysponuje dodatkowymi możliwościami nadzorowania spółki. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność za modernizację linii nie kończy się na władzach Deutsche Bahn. Znaczenie mają również zasady przekazywania pieniędzy i oczekiwania wobec spółki infrastrukturalnej.
Dzisiejszy głos jest kolejnym etapem wcześniejszych zastrzeżeń Izby Obrachunkowej do remontów, lecz dochodzi do niego nowy element: konkretna propozycja systemu rozliczania środków publicznych. Dotychczasowe zastrzeżenia do remontów i opóźnień mają więc zostać powiązane z mierzalnymi kryteriami. Takie podejście nie eliminuje automatycznie problemów technicznych, ale może ułatwić ich wychwytywanie, zanim przełożą się na kolejne utrudnienia dla podróżnych.
71 celów dla DB InfraGO. Czego mają dotyczyć?
Federalne ministerstwo transportu zamierza stosować w odniesieniu do DB InfraGO porozumienie określające 71 celów. Według niemieckich informacji medialnych mają one obejmować trzy dziedziny: jakość wykonywania zadań, sprawozdawczość oraz finanse. Władze planują systematycznie oceniać postępy, a w razie zagrożenia realizacji zakładanych wyników żądać działań naprawczych.
Wprowadzenie tak rozbudowanej listy wskaźników ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy na jednym korytarzu kolejowym równocześnie pracują różni wykonawcy, a ruch pociągów trzeba przenieść na trasy zastępcze. Opóźnienie zamówienia, projektowania lub odbioru robót może później wpłynąć na setki połączeń. Sama liczba 71 nie informuje jednak jeszcze, jakie dokładnie wartości muszą osiągnąć poszczególne wskaźniki; nie należy dopisywać im progów, których ministerstwo nie podało.
Minister transportu Steffen Bilger zapowiedział również powiązanie premii kierownictwa spółki infrastrukturalnej z realizacją uzgodnionych celów. To element wzmocnienia odpowiedzialności za wyniki, nie informacja o natychmiastowym odwołaniu zarządu. Nowe zasady, według zapowiedzi resortu, miałyby obowiązywać od początku następnego roku. Na razie jest to plan zmian nadzorczych.
80 miliardów euro na tory, dworce i rozjazdy
Rząd federalny zamierza w ciągu najbliższych pięciu lat przeznaczyć 80 mld euro na inwestycje w infrastrukturę kolejową. Pieniądze mają trafiać między innymi na tory, dworce i rozjazdy. To finansowanie o skali, która wymaga porównywania efektów z kosztami i harmonogramami. Kwoty nie należy utożsamiać z rocznym budżetem Deutsche Bahn ani z sumą środków wypłaconych już wykonawcom.
Modernizacja linii kolejowych wiąże się z dwiema przeciwstawnymi potrzebami. Z jednej strony starsza infrastruktura wymaga zamykania odcinków, by przeprowadzić prace w większym zakresie. Z drugiej - długie zamknięcia powodują utrudnienia, które szczególnie dotykają osoby regularnie dojeżdżające do pracy oraz korzystające z połączeń międzynarodowych. Dobrze przygotowany plan powinien ograniczać liczbę nieprzewidzianych zmian, nawet jeśli nie da się wyeliminować wszystkich przerw w ruchu.
Kontekstem dla tych decyzji jest także rewizji celów przewozowych Deutsche Bahn. Rozbudowa oferty przewozowej zależy bowiem od przepustowości linii i od tego, czy po zakończeniu modernizacji pociągi rzeczywiście mogą jeździć częściej i punktualniej. Sam wzrost nakładów inwestycyjnych nie wystarcza, aby ogłosić poprawę punktualności. Dopiero pomiar wyników po realizacji prac pokaże, czy środki dały zakładany efekt.
W praktyce trzy grupy kryteriów mają różne funkcje: wskaźniki wykonania pokazują rezultat robót, sprawozdawczość pozwala odpowiednio wcześnie informować o odchyleniach, a cele finansowe pomagają śledzić wydatkowanie pieniędzy. Nadzór nad całym procesem wymaga połączenia tych danych, a nie oceny pojedynczej liczby wyrwanej z kontekstu.
Jak nowe zasady mogą odczuć pasażerowie z Polski?
Dla Polaków podróżujących do Niemiec znaczenie ma przede wszystkim przewidywalność połączeń. Zamknięcie głównej trasy może wymuszać przesiadkę lub zmianę godziny pociągu, nawet jeśli sam przejazd zaczyna się po polskiej stronie granicy. Dlatego ważne będzie, czy 71 wskaźników i ostrzejsze kontrole przełożą się na lepszą koordynację robót, terminowe komunikowanie zmian oraz stabilniejszy rozkład jazdy.
Pasażerowie powinni nadal sprawdzać rozkład i warunki biletu przed wyjazdem, szczególnie przy połączeniach z przesiadkami. Inne zasady mogą dotyczyć biletów rodzinnych, opisanych w artykule o zasad podróżowania koleją z rodziną. Regulacje taryfowe i organizacja remontów to odrębne kwestie, choć obie wpływają na przebieg podróży. Nowy model nadzoru nie zmienia automatycznie cen przejazdów ani zasad odszkodowań.
Ocenę reformy będzie można przeprowadzić dopiero po opublikowaniu szczegółowych wskaźników, uruchomieniu nadzoru i uzyskaniu pierwszych danych. Na razie rząd przedstawia kierunek działań: mniej ogólnych obietnic, więcej rozliczalnych celów i silniejszy nadzór nad publicznymi pieniędzmi.
Źródła informacji
Tagesschau, Rheinische Post, Bundesrechnungshof