40 tysięcy euro zamiast granicy 16 lat
W poprzednim wariancie reformy rząd rozważał odebranie zaliczki alimentacyjnej nastolatkom po ukończeniu 16 lat. Pomysł spotkał się z krytyką, ponieważ dziecko nie przestaje potrzebować wsparcia w ostatnich latach szkoły. Karin Prien poinformowała teraz, że resort chce zachować granicę 18 lat, a uprawnienie powiązać z sytuacją dochodową samotnego rodzica.
Przy jednym dziecku projekt przewiduje maksymalnie 40 tys. euro rocznego dochodu podlegającego opodatkowaniu. Przy drugim próg wzrasta do 50 tys. euro, a przy trzecim do 60 tys. euro. Chodzi o dochód według właściwych przepisów podatkowych, a nie automatycznie o kwotę wypłacaną przez pracodawcę na konto. Minister porównała najniższą granicę do około 4500 euro miesięcznego wynagrodzenia brutto przy jednym dziecku, ale indywidualne wyliczenie zależy od sytuacji podatkowej.
| Liczba dzieci | Proponowany roczny próg dochodu |
|---|---|
| Jedno dziecko | 40 000 euro |
| Dwoje dzieci | 50 000 euro |
| Troje dzieci | 60 000 euro |
| Czworo dzieci | 70 000 euro |
Progi dochodowe zapisane w projekcie reformy Unterhaltsvorschuss
To projekt, nie obowiązujący limit. Rodziny korzystające dziś z Unterhaltsvorschuss nie powinny wstrzymywać wniosków ani zakładać, że ich prawo już wygasło. Resort rozesłał dokument do uzgodnień między ministerstwami. Dopiero późniejsze decyzje rządu i Bundestagu pokażą, które zapisy trafią do ustawy.
O tym, czy samotny rodzic znajdzie się powyżej progu, zdecyduje definicja dochodu w ustawie. Dlatego podana przez minister kwota 4500 euro brutto miesięcznie jest przykładem objaśniającym, a nie uniwersalnym przelicznikiem dla wszystkich form zatrudnienia.
Jak działa zaliczka alimentacyjna w Niemczech
Unterhaltsvorschuss jest pomocą wypłacaną przez państwo, jeżeli rodzic zobowiązany do płacenia alimentów nie przekazuje należnej kwoty lub przekazuje jej za mało. Rodzic opiekujący się dzieckiem może zwrócić się do właściwego Jugendamtu, a urząd próbuje następnie odzyskać pieniądze od dłużnika. Świadczenie nie jest prezentem dla osoby uchylającej się od obowiązku; ma chronić dziecko przed skutkami niepłacenia alimentów.
Zgodnie z federalnym portalem rodzin obowiązujące miesięczne kwoty w 2026 roku wynoszą 227 euro dla dzieci do piątego roku życia, 299 euro dla wieku 6-11 lat oraz 394 euro dla wieku 12-17 lat, jeśli spełnione są dodatkowe warunki dla starszej grupy. Reforma nie zmienia automatycznie tych stawek. Ostateczna ocena prawa do wypłaty nadal będzie wymagała sprawdzenia sytuacji rodziny przez urząd.
Wcześniejsze propozycje ministerstwa i krytykę skracania świadczenia szczegółowo opisaliśmy w artykule o planie ograniczenia pomocy samotnym rodzicom. Najnowszy wariant zmienia podstawową konstrukcję reformy: zamiast wieku dziecka punktem sporu staje się dochód opiekuna.
Rząd chce też skuteczniej odzyskiwać nieopłacone alimenty
Z danych przywołanych w debacie wynika, że w 2024 roku państwo wydało około 3,2 mld euro na zaliczki alimentacyjne, lecz odzyskało od zobowiązanych rodziców jedynie około 17 proc. kwoty. Ta różnica jest argumentem za reformą systemu egzekucji, ale nie dowodzi, że każda osoba z zaległościami działa umyślnie lub ma środki pozwalające natychmiast uregulować dług.
Resort proponuje szersze potrącanie wynagrodzenia i możliwość ograniczenia prawa prowadzenia pojazdów osobom uporczywie uchylającym się od płatności. Szczegóły przesłanek i zabezpieczeń proceduralnych mają jeszcze znaczenie. Nie każdemu dłużnikowi automatycznie grozi utrata prawa jazdy; ewentualne narzędzia będą musiały wynikać z przyjętej ustawy i decyzji właściwych organów.
Najważniejsze dla obecnych świadczeniobiorców
Wiek dziecka: w nowym projekcie nadal do 18 lat.
Limit dochodu: proponowany, jeszcze nie obowiązuje.
Wnioski i wypłaty: rozpatrywane na podstawie aktualnych przepisów.
W przypadku polskich rodzin korzystających z niemieckich świadczeń ważne są też miejsce zamieszkania dziecka, właściwość Jugendamtu i status uprawnienia wynikający z przepisów. Sam fakt posiadania polskiego paszportu nie przesądza o przyznaniu lub odmowie zaliczki.
Co powinny sprawdzić samotne matki i ojcowie
Rodzic mieszkający w Niemczech może upewnić się w Jugendamcie, które dokumenty potwierdzają brak alimentów i spełnienie warunków. Dla nastolatków w wieku 12-17 lat już dziś obowiązują dodatkowe zasady związane z niektórymi świadczeniami socjalnymi lub dochodami rodzica. Sam planowany próg 40 tys. euro nie zastępuje ich przed uchwaleniem reformy.
Nie należy również mylić Unterhaltsvorschuss z Elterngeld, które jest świadczeniem związanym z opieką nad małym dzieckiem po narodzinach. W odrębnym materiale wyjaśnialiśmy proponowane zmiany niemieckiego Elterngeld. To inne pieniądze, inne przesłanki i osobna procedura.
Debata o wydatkach socjalnych wykracza poza świadczenia dla rodziców. W Niemczech rozważane są także oszczędności w ubezpieczeniu opiekuńczym. Ta dyskusja nie zmienia bezpośrednio zasad zaliczki alimentacyjnej; pokazuje jedynie presję budżetową, w której powstają kolejne projekty.
Dla rodzin kluczowa jest teraz dalsza droga legislacyjna. W trakcie uzgodnień między resortami możliwe są kolejne korekty progu, wyjątków lub sposobu sprawdzania dochodu. Dopiero uchwalona ustawa i oficjalna data jej wejścia w życie przesądzą o przyszłych uprawnieniach.
Źródła informacji
ARD Tagesschau, Federalne Ministerstwo Rodziny Niemiec, Familienportal des Bundes
