Co oznacza odwrót z Dhubab?
Dhubab leży na zachodzie prowincji Taiz, niedaleko wąskiego połączenia Morza Czerwonego z Zatoką Adeńską. Właśnie stamtąd południowe siły zbrojne ogłosiły przegrupowanie w kierunku Adenu i sąsiednich prowincji. Ich dowództwo tłumaczy decyzję potrzebą wzmocnienia obrony siedziby rządu i innych zagrożonych odcinków frontu.
Nie jest to jedynie przesunięcie punktu na mapie. Rejon Dhubab pozwala obserwować i oddziaływać na podejścia do cieśniny Bab al-Mandab. Utrata pozycji rządowych zwiększa swobodę działania Huti, którzy od września próbowali rozszerzać kontrolę nad południowym odcinkiem wybrzeża Morza Czerwonego. Zakres bezpośredniej kontroli całej cieśniny i jej obu brzegów nie jest jednak równoznaczny z zajęciem rejonu po stronie jemeńskiej.
Według Reutersa i dziennika The National siły rządowe prowadziły od października ofensywę mającą odzyskać część wybrzeża. Po kilku tygodniach ofensywa napotkała trudności, a obecne cofnięcie wojsk stanowi dla niej poważny cios. W ostatnim czasie Huti zwiększali także presję na inne odcinki frontu, w tym okolice Taiz.
Dlaczego Bab al-Mandab jest tak ważna dla statków?
Rejon Dhubab nad cieśniną Bab al-Mandab
Bab al-Mandab jest jednym z naturalnych wąskich gardeł handlu morskiego. Statki płynące między Oceanem Indyjskim a Morzem Czerwonym, a następnie w stronę Kanału Sueskiego, korzystają z przejścia między Jemenem a Dżibuti i Erytreą. Tędy przebiega ważna część połączenia Azji z Europą, zarówno dla kontenerowców, jak i transportu surowców.
Gdy bezpieczeństwo rejsu przez ten obszar maleje, armatorzy mogą rozważać zmianę trasy na dłuższą drogę wokół południowej Afryki, dodatkowe środki ochronne albo zmianę harmonogramów. To możliwe skutki wzrostu ryzyka, a nie potwierdzenie, że po niedzielnym odwrocie nastąpiło już ogólnoświatowe zatrzymanie żeglugi.
Po drugiej stronie Półwyspu Arabskiego znajduje się cieśnina Ormuz, również kluczowa dla handlu ropą i innymi ładunkami. W osobnym materiale opisaliśmy irańską deklarację wyjątków dla wybranych państw korzystających z Ormuzu. Oba akweny są różne geograficznie i prawnie, ale wzajemne napięcia potrafią zwiększać niepewność przewoźników.
Reuters wskazuje, że wycofane oddziały przemieszczają się m.in. w stronę Al-Suqyah, na południe od Dhubab. Taka lokalizacja pozwala im pozostać w południowej części prowincji Taiz, choć nie jest to równoznaczne z odzyskaniem opuszczonego pasa wybrzeża. Dla kolejnych działań wojskowych ważne będą rzeczywiste pozycje utrzymywane po przegrupowaniu.
Południowy front, Aden i oblężone Taiz
Aden jest tymczasowym ośrodkiem władz sprzeciwiających się Huti. Przerzucenie wojsk na jego obronę ma zapobiec dalszej utracie terytorium. W deklaracji południowych sił znalazło się również odniesienie do konieczności wsparcia działań wokół miasta Taiz, którego mieszkańcy odczuwają konsekwencje długotrwałych walk i ograniczeń w transporcie pomocy.
Wojna jemeńska od lat ma kilka nakładających się wymiarów: walkę o kontrolę nad instytucjami państwa, rywalizację zbrojnych ugrupowań lokalnych oraz udział państw regionu. Huti kontrolują Sanę i znaczną część północy, natomiast przeciwni im politycy i formacje zbrojne nie stanowią jednej, całkowicie jednolitej struktury.
Rozbieżności między ugrupowaniami wspierającymi rząd utrudniają koordynację działań. Dlatego samo ogłoszenie przegrupowania nie wskazuje, kiedy ani czy rozpoczną one nową ofensywę na wybrzeżu. Nie ma też podstaw, by automatycznie utożsamiać zapowiedź obrony Adenu z bezpośrednim atakiem na samo miasto w dniu ogłoszenia.
Huti i saudyjska koalicja. Kolejne napięcia
W ostatnich dniach narastały też działania rakietowe i dronowe związane z wojną. Saudyjska koalicja podała 15 listopada, że przechwyciła dwa pociski balistyczne skierowane na Rijad oraz trzy drony we wschodniej części kraju. Szczegóły tych ataków opisaliśmy w wiadomości o przechwyceniu pocisków Huti nad Arabią Saudyjską. Wzrost zagrożenia na lądzie i w powietrzu może wpływać na decyzje wojskowe w Jemenie.
Wcześniej z obszaru wokół Sany docierały doniesienia o ofiarach nalotów. W artykule dotyczącym nalotów pod Saną i liczby zabitych ogłoszonej przez Huti oddzieliliśmy deklaracje jednej ze stron od niezależnego potwierdzenia sprawstwa. Taką samą ostrożność należy zachować przy bieżących informacjach o kontroli poszczególnych punktów frontu.
Dwie cieśniny, dwa odrębne kryzysy
Bab al-Mandab łączy Morze Czerwone z Zatoką Adeńską. Ormuz jest połączeniem Zatoki Perskiej z Zatoką Omańską. Problemy na obu trasach jednocześnie mogą zwiększać koszt i niepewność transportu, choć zmiany wojskowe na lądzie nie oznaczają automatycznie zamknięcia żeglugi.
Jakie mogą być dalsze skutki dla regionu?
Najbliższe dni pokażą, czy wycofane oddziały faktycznie wzmocnią obronę Adenu i frontów wokół Taiz oraz czy Huti wykorzystają nowo uzyskane pole manewru. Dla handlu morskiego najważniejsze będą rzeczywiste incydenty na wodzie, komunikaty centrów bezpieczeństwa żeglugi i decyzje armatorów. Samo przejęcie pozycji nad cieśniną nie musi oznaczać natychmiastowej blokady wszystkich statków.
Najpoważniejszy koszt ciągłych zmian linii frontu ponoszą mieszkańcy Jemenu. Walki oznaczają przerwy w dostawach żywności i leków, zagrożenie podczas przemieszczania się oraz kolejne przesiedlenia. Kryzys humanitarny pozostaje odrębnym problemem od gospodarczych skutków dla transportu międzynarodowego.
Źródła informacji
Reuters, The National, Financial Times
