Wydrukuj tę stronę
piątek, 20 listopad 2026 15:20

Rosja odrzuca gwarancje bezpieczeństwa Ukrainy wzorowane na NATO

Oprac.:
Rosja odrzuca gwarancje dla Ukrainy Rosja odrzuca gwarancje dla Ukrainy Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Wiceminister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Riabkow odrzucił 20 listopada pomysł gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy opartych na zasadach podobnych do artykułu 5 NATO. Według Moskwy nawet rozwiązanie przypominające pośrednie członkostwo Ukrainy w Sojuszu jest nie do przyjęcia. Stanowisko padło po wypowiedziach amerykańskich i francuskich przedstawicieli o przyszłym systemie ochrony Kijowa. Rosja potwierdziła też przygotowania do ewentualnej wizyty dyplomatów europejskich w Moskwie.

Na czym polega rosyjski sprzeciw?

Riabkow odniósł się do pomysłu, aby przyszłe gwarancje dla Ukrainy korzystały z logiki wspólnej obrony znanej z NATO. W przekazie przytoczonym przez agencję Interfax podkreślił, że Moskwa odrzuca wszelkie konstrukcje, które nadawałyby Ukrainie status zbliżony do uczestnictwa w zachodnim sojuszu wojskowym. Rosja chce omawiać bezpieczeństwo Ukrainy przede wszystkim w kontekście własnych żądań i warunków.

Wypowiedź została sformułowana dzień po spotkaniu w Berlinie, podczas którego przedstawiciel USA Jared Kushner mówił o rozmowach z Rosjanami na temat gwarancji wzorowanych na artykule 5. Z kolei prezydent Francji Emmanuel Macron wskazywał, że należy ponownie podjąć debatę o członkostwie Ukrainy w NATO. Rosyjska odpowiedź wskazuje na istotną rozbieżność między publicznie przedstawionymi ocenami uczestników negocjacji.

To nowa reakcja Moskwy, a nie potwierdzenie, że przedmiotowe gwarancje zostały już uzgodnione i podpisane. Rozmowy o bezpieczeństwie Ukrainy toczą się na kilku płaszczyznach: od możliwych zobowiązań poszczególnych państw, przez wsparcie wojskowe, po dyskusję o ewentualnych rozwiązaniach prawnych. Żaden z tych kierunków nie staje się obowiązującym mechanizmem tylko na podstawie deklaracji negocjatorów.

Artykuł 5 a gwarancje podobne do artykułu 5

Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego dotyczy zbiorowej obrony państw NATO. Atak na jednego z członków traktowany jest jako atak na wszystkich, a sojusznicy mają obowiązek podjąć działania pomagające przywrócić bezpieczeństwo. Zakres pomocy pozostawia jednak państwom określoną swobodę. Sama idea wzorowania gwarancji na tej zasadzie nie jest równoznaczna z automatycznym przyjęciem Ukrainy do Sojuszu.

W propozycjach omawianych w politycznych rozmowach chodzi o zbudowanie zobowiązań, które mogłyby odstraszać od kolejnej agresji. Do ich realnego działania niezbędne byłoby określenie uczestników porozumienia, momentu uruchomienia pomocy, rodzaju wsparcia i instytucji odpowiedzialnych za wykonanie zobowiązań. Nie przedstawiono powszechnie uzgodnionego tekstu nowej umowy gwarancyjnej, dlatego nie można przesądzić jej siły prawnej.

Nowy element sporu polega na odrzuceniu nawet pośredniej konstrukcji ochronnej. Wystąpienie rosyjskiego dyplomaty nie było więc jedynie ponowieniem sprzeciwu wobec formalnego wejścia Ukrainy do NATO, ale także odmową wobec alternatywnego rozwiązania przedstawianego przez stronę amerykańską.

Trzy różne pojęcia w rozmowach

Członkostwo w NATO oznacza udział w Sojuszu zgodnie z jego traktatem. Gwarancje wzorowane na artykule 5 mogą być osobnym, negocjowanym mechanizmem między państwami. Wsparcie wojskowe może obejmować dostawy sprzętu lub szkolenia bez automatycznego uruchamiania wspólnej obrony.

Spór dotyczy więc nie tylko nazwy rozwiązania, lecz przede wszystkim jego skuteczności i tego, kto miałby prawny obowiązek reagowania na przyszłe ataki. W przekazie rosyjskiego dyplomaty pojęcie „quasi-członkostwa” służyło odrzuceniu również takich wariantów, które formalnie nie oznaczałyby przystąpienia do NATO. Dla Ukrainy kluczowa pozostaje natomiast wiarygodność odstraszania i zdolność do obrony terytorium.

Co wcześniej proponowano podczas rozmów?

W ostatnich dniach negocjatorzy rozważali również temat kształtu przyszłego porozumienia pokojowego i bezpieczeństwa w Europie. W tle znalazły się amerykańskie dyskusje dotyczące Donbasu, opisywane w materiale o tym, jak USA poruszały kwestię Donbasu w kontekście NATO. Rosyjska odmowa wobec gwarancji obronnych stanowi odrębny fakt od wcześniejszych propozycji dotyczących terytorium.

Stanowisko Riabkowa jest również spójne z wcześniejszym rosyjskim sprzeciwem wobec poszerzania obecności wojskowej Sojuszu w Europie. W przeszłości Moskwa przedstawiała żądanie ograniczenia obecności NATO do poziomu z 1997 roku. Dzisiejsza deklaracja nie potwierdza zmiany tego podejścia, a raczej wskazuje, że rosyjskie zastrzeżenia nadal obejmują również pośrednie warianty gwarancyjne.

Przywoływany szczyt w Berlinie był jednym z etapów kontaktów dyplomatycznych. O spotkaniach amerykańskich przedstawicieli z niemieckimi władzami informowano w związku z rozmowami wysłanników Donalda Trumpa o Ukrainie. Takie kontakty mogą przygotowywać warunki do kolejnych rund, lecz nie przesądzają ani treści przyszłych gwarancji, ani zgody stron konfliktu.

Reuters - wcześniejsze rozmowy w Paryżu o gwarancjach bezpieczeństwa dla Ukrainy, nagranie archiwalne z 2026 roku.

Czy delegacje europejskie pojadą do Moskwy?

Riabkow potwierdził, że opracowywany jest możliwy przyjazd do Rosji przedstawicieli Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji. Nie oznacza to wyznaczenia ostatecznej daty wizyty ani porozumienia co do agendy. Władimir Putin wcześniej mówił, że Rosja zaproponowała europejskim wysłannikom przedstawienie stanowiska w Moskwie przed ustaleniem dalszej formuły rozmów pokojowych.

Taki kontakt mógłby służyć przedstawieniu stanowisk i zbadaniu obszarów możliwego kompromisu, ale sam fakt przygotowywania spotkania nie oznacza zgody w kluczowych sprawach. Po rosyjskiej wypowiedzi różnica zdań dotyczy już nie tylko granic i zakończenia działań wojennych, lecz również samego modelu powojennego bezpieczeństwa Ukrainy.

Dla państw NATO najważniejszą kwestią pozostaje ustalenie, czy przyszłe obietnice pomocy byłyby wykonalne i politycznie trwałe. Dla Ukrainy znaczenie mają zarówno konkretne zobowiązania obronne, jak i realna zdolność do ich uruchomienia. Publiczne stanowisko Moskwy pokazuje, że negocjacje nad tym elementem porozumienia napotykają zasadniczy sprzeciw Rosji.

Źródła informacji

Reuters, Interfax, Ukraińska Prawda

Ostatnio zmieniany piątek, 20 listopad 2026 15:22
Sylwester Niedzielski

Redaktor naczelny „Trybuny Polskiej”. Bez przerwy w pracy, zawsze ciekawy nowinek technologicznych. Pasjonat polityki i historii. Wierzy w ciągły rozwój. Motto: „Zawsze trzeba mieć plan”.

https://trybunapolska.pl/sylwester-niedzielski