Porozumienie po dwóch latach sporu
Negocjacje dotyczyły znacznie więcej niż samego pakietu akcji. Rząd Niemiec obawiał się przeniesienia części decyzji bankowych za granicę, ograniczenia finansowania niemieckich firm i redukcji zatrudnienia. Włoski UniCredit przekonywał z kolei do stworzenia dużego banku działającego na dwóch czołowych rynkach strefy euro. Kompromis ma ułatwić przejście od walki o wpływy do uzgadniania zasad integracji.
Reuters dotarł do listu prezesa UniCredit Andrei Orcela do niemieckiego ministra finansów Larsa Klingbeila, datowanego na 18 listopada. W oświadczeniu udzielonym agencji minister potwierdził wspólną podstawę porozumienia. Zwrócił uwagę na zobowiązania wobec niemieckiej lokalizacji banku, praw pracowniczych i dalszego dialogu z przedstawicielami załogi. Wypowiedzi polityka nie oznaczają jednak, że wszystkie prawne i organizacyjne etapy przejęcia zostały już zakończone.
Commerzbank ma pozostać notowaną na giełdzie spółką z siedzibą we Frankfurcie nad Menem. W praktyce chodzi zarówno o symboliczny adres, jak i o utrzymanie określonego zakresu działalności na niemieckim rynku. Ważnym elementem uzgodnień jest deklaracja dalszego rozwoju obsługi małych i średnich przedsiębiorstw, dla których Commerzbank od lat pełni rolę banku finansującego bieżącą działalność i eksport.
Dwa miejsca w radzie nadzorczej: Ustępstwo Berlina
Rząd federalny, po długim sporze dotyczącym kontroli nad instytucją, nie będzie już domagał się prawa do wskazania dwóch przedstawicieli w radzie nadzorczej Commerzbanku. W zamian UniCredit zaproponuje niezależnych kandydatów znających miejscowy rynek i specyfikę niemieckiej instytucji. Nie jest to to samo co rezygnacja państwa z wszystkich możliwości oddziaływania na proces. Berlin pozostaje ważnym akcjonariuszem i uczestnikiem rozmów dotyczących stabilności rynku.
Według relacji Tagesschau udział rządu Niemiec w Commerzbanku wynosi 13,3 proc. Minister finansów nie przesądził, czy i kiedy ten pakiet zostanie sprzedany. Jest to jedna z najważniejszych otwartych kwestii dla przyszłej struktury własności. Decyzja o zbyciu akcji wymaga osobnego rozstrzygnięcia, dlatego nie można utożsamiać politycznego porozumienia z ogłoszeniem transakcji sprzedaży państwowego pakietu.
Różnicę między zgodą regulacyjną a uzgodnieniami politycznymi widać w poprzednich wydarzeniach. Komisja Europejska wydała wcześniej zgodę, o czym informowaliśmy w tekście o europejskiej decyzji dotyczącej UniCredit i Commerzbanku. Dzisiejszy krok dotyczy natomiast warunków akceptowalnych dla niemieckiego rządu. Są to dwa odrębne elementy procesu.
Co oznacza to dla klientów i pracowników?
Około 50-procentowe zaangażowanie UniCredit w akcje Commerzbanku zmieniło układ sił już przed najnowszymi rozmowami. Pracownicy sprzeciwiali się wizji głębokich cięć zatrudnienia, ponieważ wcześniej szef włoskiego banku mówił o możliwości ograniczenia etatów w Niemczech. Nowe zapewnienia dotyczą praw zatrudnionych, lecz sama deklaracja nie przesądza o każdym przyszłym stanowisku, placówce czy zespole operacyjnym.
Reuters przytacza ocenę przewodniczącego rady pracowniczej Saschy Uebla, który przyjął zobowiązanie do zachowania centrali we Frankfurcie z zadowoleniem, przypominając zarazem o obowiązywaniu dotychczasowych umów z pracownikami. Ostateczna atmosfera w przedsiębiorstwie będzie zależeć od sposobu realizacji obietnic przez nowe kierownictwo. Organizacje pracownicze mogą szczegółowo analizować przyszłe decyzje o strukturze oddziałów, stanowiskach i zakresie outsourcingu.
Z punktu widzenia klientów indywidualnych istotne są ciągłość usług, dostęp do kont i kredytów oraz bezpieczeństwo depozytów. Nie ogłoszono w tej sprawie automatycznej zmiany numerów rachunków ani terminów wymiany umów. Klienci nie powinni traktować informacji o kompromisie jako nakazu wykonania jakiejkolwiek operacji. Każda istotna zmiana usług wymagałaby osobnych oficjalnych komunikatów banku i odpowiednich procedur.
Mapa centrali Commerzbanku we Frankfurcie.
Połączenie ponad 1,3 biliona euro aktywów
Gdyby oba banki zostały połączone zgodnie z rozważaną konstrukcją, powstałaby grupa dysponująca aktywami przekraczającymi 1,3 bln euro, wynika z danych przywoływanych przez Reutersa. Taka wielkość pozwala myśleć o większej skali finansowania międzynarodowego, ale rodzi też pytania o konkurencję i integrację systemów. Aktywa banków nie są równoznaczne ze zgromadzoną gotówką, którą można dowolnie wydać na nowe kredyty.
Porównanie z innymi bankami pokazuje, jak wielkie znaczenie ma efektywność prowadzenia działalności przy rosnącej skali. Wyniki finansowe konkurentów opisywaliśmy przy okazji zysku Deutsche Banku w trzecim kwartale. Rentowność zależy od marży odsetkowej, kosztów ryzyka kredytowego, liczby klientów i wydatków na technologię, a nie jedynie od wielkości sumy bilansowej.
W szerszym kontekście europejskiego nadzoru warto przypomnieć także odrębną sprawę nadzoru sądu w Mediolanie nad działalnością Revoluta. Nie należy łączyć jej z przejęciem Commerzbanku, ale oba przypadki pokazują, że bank działający w kilku krajach musi uwzględniać lokalne otoczenie prawne, reputację i relacje z instytucjami publicznymi.
Jakie decyzje pozostały przed uczestnikami transakcji?
Kompromis ogranicza jeden z najpoważniejszych sporów politycznych, nie usuwa jednak wszystkich pytań o ostateczną strukturę banku. Pozostają kwestie szczegółowej realizacji gwarancji zatrudnienia, obsady władz korporacyjnych, pakietu akcji państwa niemieckiego i harmonogramu integracji. Władze i banki będą musiały przedstawiać kolejne działania zgodnie z obowiązkami informacyjnymi wobec akcjonariuszy i klientów.
Dlaczego Frankfurtem interesuje się cała europejska bankowość?
Frankfurt jest jednym z najważniejszych ośrodków finansowych strefy euro, w którym działają zarówno duże banki, jak i europejskie instytucje nadzorcze. Zachowanie tam centrali Commerzbanku ma więc wymiar operacyjny: dotyczy codziennej obsługi niemieckich przedsiębiorstw oraz relacji z miejscowymi partnerami. Sam adres nie wystarcza do oceny realnego wpływu na gospodarkę, dlatego szczególnie istotne będą późniejsze decyzje o zatrudnieniu i kredytowaniu.
Źródła informacji
Reuters, Tagesschau