Wydrukuj tę stronę
piątek, 20 listopad 2026 14:41

Niemcy: Bundesrat blokuje testy czterolatków, zatwierdza emerytury dla dzieci

Oprac.:
Niemcy: Bundesrat i emerytury dla dzieci Niemcy: Bundesrat i emerytury dla dzieci Fot: Pixabay / zdjęcie poglądowe

Niemiecki Bundesrat skierował 20 listopada ustawę o obowiązkowych testach językowych i rozwojowych czterolatków do komisji mediacyjnej. Jednocześnie izba krajów związkowych poparła program Frühstartrente, czyli dopłaty państwa w wysokości 10 euro miesięcznie na przyszłą emeryturę dziecka. Decyzje dotyczą edukacji, oszczędzania oraz innych zmian ważnych dla rodzin mieszkających w Niemczech. Obowiązkowe badania miałyby ruszyć od 2029 roku, ale ich finansowanie pozostaje przedmiotem sporu.

Co Bundesrat zatrzymał, a co przepuścił?

Największy spór dotyczy ustawy nazywanej Startchancengesetz. Rząd federalny chce, aby dzieci w wieku czterech lat w całych Niemczech przechodziły porównywalne badania umiejętności językowych i rozwoju. W razie stwierdzenia opóźnień przewidziano dodatkowe wsparcie. Obecne rozwiązania są różne w poszczególnych landach, dlatego projekt zakłada jednolitszy sposób rozpoznawania potrzeb przed rozpoczęciem nauki szkolnej.

Bundesrat nie odrzucił samej idei wcześniejszego wykrywania trudności. Przedstawiciele krajów związkowych wskazali natomiast na podział kosztów. Według ich zastrzeżeń federacja chce stopniowo ograniczać wsparcie finansowe do 2035 roku, a dodatkowe zadania mają później obciążać landy oraz samorządy. Właśnie ten mechanizm spowodował przekazanie ustawy do komisji mediacyjnej, w której strony poszukają porozumienia.

Istotny warunek dla rodziców: wsparcie Frühstartrente nie jest przelewem na rachunek bieżący. Nawet kiedy dopłata będzie przyznana z datą wsteczną, jej przeznaczeniem pozostaje długoterminowy rachunek emerytalny dziecka. Wpłat prywatnych nie trzeba mylić ze składką obowiązkową.

W pierwotnym zamyśle ogólnoniemieckie testy miałyby obowiązywać od 2029 roku. Na tym etapie nie oznacza to jednak, że wszystkie przedszkola muszą już wdrażać takie badania. Dalszy los przepisów zależy od uzgodnienia finansowania i przyjęcia ostatecznej wersji przez uczestniczące w procedurze organy. Różnica między poparciem dla celów projektu a zgodą na jego koszty jest zasadnicza.

Rozstrzygnięcie Bundesratu Skutek decyzji
Ustawa Startchancengesetz Sprawa trafia do komisji mediacyjnej, a nie do natychmiastowego wdrożenia
Frühstartrente Zgoda izby na mechanizm państwowych wpłat dla młodych osób
Reforma pomocy doraźnej Zielone światło dla zmian w kierowaniu pacjentów do właściwych placówek
Cyfrowa tożsamość Zgoda na rozwój dobrowolnego portfela dokumentów w telefonie
Prawo jazdy Poparcie zmian mających ograniczać koszty uzyskania uprawnień

Najważniejsze decyzje izby krajów związkowych w Berlinie.

Frühstartrente: 10 euro miesięcznie, ale nie dla każdego dziecka od razu

Program Frühstartrente zakłada dopłacanie przez państwo 10 euro miesięcznie do indywidualnego, kapitałowego rachunku oszczędnościowego. Środki mają pracować na przyszłe zabezpieczenie emerytalne. Punktem wyjścia ma być rocznik 2020, któremu wsparcie przysługiwałoby z mocą od 1 stycznia 2026 roku; od 2027 roku program ma być poszerzany o kolejny rocznik dzieci osiągających sześć lat. Nie należy tego mylić z jednorazowym świadczeniem wypłacanym rodzicom do ręki.

Rodzice albo dziadkowie mogą uzupełniać wpłaty środkami prywatnymi, przy czym roczny limit dobrowolnych dopłat przewidziano na poziomie 6840 euro. Rachunek mają oferować prywatni dostawcy wybierani przez rodziców. Jeśli rodzina nie zdecyduje się na założenie konta, państwowa część wsparcia ma trafiać do specjalnie utworzonego funduszu. Konstrukcja pokazuje, że celem jest długoterminowe oszczędzanie, a nie finansowanie bieżących potrzeb dziecka.

W praktyce rodziny powinny odróżnić trzy sprawy: zgodę Bundesratu na przepisy, ich wejście w życie oraz uruchomienie konkretnych rachunków i procedur obsługi. Samo głosowanie izby nie oznacza, że każdy bank już przyjmuje wnioski ani że można dziś wypłacić zgromadzone pieniądze. Zasady oferty poszczególnych instytucji i terminy udostępnienia rachunków trzeba będzie sprawdzać po uruchomieniu systemu.

Zmiany także w szpitalach, dokumentach i szkołach jazdy

Bundesrat zaakceptował reformę pomocy w nagłych przypadkach. Zakłada ona tworzenie punktów, które ocenią pilność problemu zdrowotnego i skierują pacjenta do szpitalnego oddziału ratunkowego lub do odpowiedniej poradni pomocy doraźnej. Taką wstępną ocenę ma wspierać również ogólnoniemiecki numer 116 117. Zamysł zmian dotyczy rozdzielenia przypadków naprawdę wymagających SOR od tych, które można załatwić w innej placówce.

Przyjęto też ustawę dotyczącą cyfrowego portfela dokumentów. Dobrowolna aplikacja d-you ma ułatwiać potwierdzanie tożsamości w kontaktach z urzędami i usługodawcami. Tradycyjny dokument plastikowy nadal pozostanie możliwy do używania. Kolejne dokumenty, w tym prawo jazdy, mają trafiać do systemu etapami; nie są automatycznie dostępne już w dniu decyzji Bundesratu.

Osobna reforma ma obniżyć koszty kursów na prawo jazdy. Przewiduje możliwość przygotowania teoretycznego w formule cyfrowej bez obowiązkowego uczestniczenia w stacjonarnych wykładach oraz ograniczenie zestawu pytań egzaminacyjnych. To temat rozwijający opisywane wcześniej zmiany kosztów prawa jazdy w Niemczech. Dopiero wdrożone przepisy przesądzą o realnych oszczędnościach kursantów.

Dlaczego finansowanie przedszkoli jest osią sporu?

Kraje związkowe mają w niemieckim systemie szerokie kompetencje edukacyjne. Ujednolicenie testów na poziomie całego kraju wymaga jednak nauczycieli, specjalistów, czasu na diagnozę oraz miejsc, w których dzieci otrzymają pomoc. Gdy finansowanie ma być dzielone między federację, landy i samorządy, rozbieżność w ocenie kosztów może wstrzymać nawet projekt popierany pod względem merytorycznym przez wszystkie strony.

Nie można przy tym zakładać, że udział w testach rozwojowych automatycznie oznacza ocenę gotowości szkolnej w formie jednego egzaminu. W projekcie chodzi o wychwytywanie problemów na tyle wcześnie, by dziecko mogło uzyskać wsparcie przed pójściem do szkoły. Takie podejście ma znaczenie również dla rodzin wielojęzycznych, w tym polskich mieszkających w Niemczech, ale konkretne obowiązki placówek pozostają przedmiotem dalszych uzgodnień.

W sprawach rodzinnych niemieckie władze pracują równolegle nad innymi zmianami, m.in. reformą prawa do opieki nad dziećmi. Tam również podział odpowiedzialności między szczeblami administracji ma bezpośredni wpływ na sytuację rodziców. Dzisiejsza decyzja odsuwa rozstrzygnięcie kosztów testów czterolatków, ale nie kończy prac nad ich wprowadzeniem.

Bundesrat przy Leipziger Straße w Berlinie.

W najbliższym etapie uwaga skupia się na pracach komisji mediacyjnej w sprawie przedszkolnych testów oraz publikacji szczegółowych procedur dla zaakceptowanych ustaw. Dla rodziców najważniejsze jest rozróżnienie projektów jeszcze negocjowanych od rozwiązań, które przeszły dzisiejsze głosowania.

Źródła informacji

Tagesschau, Bundesrat, Deutschlandfunk

Ostatnio zmieniany piątek, 20 listopad 2026 15:20
Sylwester Niedzielski

Redaktor naczelny „Trybuny Polskiej”. Bez przerwy w pracy, zawsze ciekawy nowinek technologicznych. Pasjonat polityki i historii. Wierzy w ciągły rozwój. Motto: „Zawsze trzeba mieć plan”.

https://trybunapolska.pl/sylwester-niedzielski