Spis treści
- Jak wygląda ranking
- Obszar zdrowie
- Rybnik, Bielsko-Biała i Opole liderami działań prozdrowotnych
- Zabrze miastem pięciolecia
Jak wygląda ranking
Według danych GUS pod koniec 2025 roku w 66 miastach uwzględnionych w zestawieniu mieszkało łącznie 12,2 mln osób, czyli blisko jedna trzecia ludności Polski. Podobnie jak w poprzednich edycjach analizowano osiem obszarów wpływających na jakość życia. Były to zdrowie, ludność i pokolenia, usługi komunalne i społeczne, edukacja, mieszkalnictwo, środowisko, infrastruktura oraz przestrzeń. Wyniki uzyskane w tych dziedzinach posłużyły do porównania wszystkich badanych ośrodków.
W kategorii miast liczących ponad 300 tys. mieszkańców najwyższą lokatę zajęła Warszawa z wynikiem 68,3 pkt. Drugie miejsce przypadło Poznaniowi, który zdobył 65,5 pkt. Na trzeciej pozycji znalazł się Lublin z rezultatem 59,8 pkt.
Czołówka Indeksu Zdrowych Miast wśród największych miast
- Warszawa 68,3 pkt
- Poznań 65,5 pkt
- Lublin 59,8 pkt
- Kraków 56,4 pkt
- Bydgoszcz 53,7 pkt
- Łódź 52,6 pkt
- Gdańsk 52,6 pkt
- Wrocław 45 pkt
- Szczecin 41,6 pkt
W grupie miast liczących mniej niż 300 tys. mieszkańców pierwszą pozycję zajęła Bielsko-Biała. Miasto uzyskało 67,4 pkt. Drugie miejsce zajął Rzeszów z wynikiem 66,6 pkt, natomiast trzecie Białystok z rezultatem 62,5 pkt. Tylko trzy miasta z tej grupy przekroczyły granicę 60 punktów.
Pięć najwyżej sklasyfikowanych miast poniżej 300 tys. mieszkańców
- Bielsko-Biała 67,4 pkt
- Rzeszów 66,6 pkt
- Białystok 62,5 pkt
- Opole 59,4 pkt
- Zamość 58,7 pkt
Znaczące zmiany pojawiły się również na dalszych miejscach zestawienia. Sosnowiec przesunął się z 31. na 11. pozycję. Skierniewice awansowały z 28. na 9. miejsce, a Częstochowa z 54. na 34. miejsce. Sopot, który był zwycięzcą tej grupy w poprzedniej edycji, tym razem uplasował się na ósmej pozycji.
Obszar zdrowie najważniejszy
Największą wagę w całym Indeksie Zdrowych Miast miał obszar zdrowia. W jego ramach oceniano trzy elementy związane z działaniami prozdrowotnymi. Analizowano wysokość wydatków przypadających na jednego mieszkańca, liczbę podejmowanych inicjatyw oraz liczbę osób objętych tymi działaniami. Wyższe wartości tych wskaźników przekładały się na lepszą ocenę miasta.
Do wyniku włączono również dwa wskaźniki związane z dostępnością alkoholu. Pierwszy obejmował wpływy z opłat dotyczących jego sprzedaży. Traktowano je jako pośrednią miarę skali lokalnego obrotu napojami alkoholowymi. Drugim wskaźnikiem, była liczba punktów sprzedaży alkoholu przypadających na tysiąc mieszkańców. Pokazywała ona jego przestrzenną dostępność.
W przypadku obu wskaźników związanych z alkoholem, wyższa wartość obniżała ocenę miasta. Najlepsze wyniki mogły więc uzyskać ośrodki, które przeznaczały relatywnie wysokie środki na profilaktykę, organizowały dużo działań i obejmowały nimi dużą liczbę mieszkańców, a jednocześnie wykazywały mniejszą skalę obrotu alkoholem i mniejszą liczbę punktów jego sprzedaży.
Rybnik, Bielsko-Biała i Opole liderami działań prozdrowotnych
Najlepszy wynik w obszarze zdrowia, uzyskał liczący blisko 129 tys. mieszkańców Rybnik. Miasto znalazło się w ścisłej czołówce zarówno pod względem budżetu przeznaczanego na działania prozdrowotne w przeliczeniu na mieszkańca, jak i liczby wykazanych uczestnictw w tych inicjatywach. Rybnik realizował również dużą liczbę interwencji. Nie był pierwszy w każdym z ocenianych elementów, ale uzyskał najwyższy wynik łączny.
Drugą pozycję zajęła Bielsko-Biała. Miasto wyróżniło się największą liczbą osób objętych interwencjami oraz czwartym najwyższym budżetem przypadającym na jednego mieszkańca. Wynik został osiągnięty mimo braku danych ankietowych dotyczących liczby punktów sprzedaży alkoholu. W związku z tym Bielsko-Białej przypisano niekorzystną wartość zastępczą. Drugie miejsce pokazało skalę przewagi miasta wynikającą z szerokiego zasięgu działań.
Trzecie miejsce zajęło Opole. Na rezultat wpłynęły przede wszystkim wysokie nakłady na działania prozdrowotne, ich szeroki zasięg oraz relatywnie mała liczba punktów sprzedaży alkoholu. Kolejne miejsca zajęły Warszawa, Sosnowiec, Skierniewice, Zamość, Poznań, Lublin i Bydgoszcz.
Na końcowe wyniki, wpływała również kompletność informacji dotyczących punktów sprzedaży alkoholu. Danych w tym zakresie nie przekazały 32 z 66 miast. Brak odpowiedzi nie był jednak jedyną przyczyną ich niższych pozycji. Według autorów zestawienia miasta te przeważnie osiągały również słabsze rezultaty w pozostałych ocenianych kategoriach.
Zabrze miastem pięciolecia
Indeks Zdrowych Miast jest projektem realizowanym przez ekspertów ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Fundacji OEES, organizacji Zdrowe Miasta oraz Grupy Lux Med. Projekt ma służyć analizowaniu mocnych stron miast oraz tych dziedzin, w których potrzebne są dalsze działania.
„Od początku celem raportu było wspieranie miast w identyfikowaniu mocnych stron i obszarów wymagających szczególnej uwagi, a także inspirowanie do wdrażania rozwiązań sprzyjających zdrowiu i poprawie jakości życia mieszkańców”
prof. Jerzy Hausner, przewodniczący Rady Programowej Open Eyes Economy Summit
Piąta edycja zestawienia została wykorzystana także do oceny zmian zachodzących w miastach w dłuższej perspektywie. Po raz pierwszy wskazano miasto, które na przestrzeni pięciu lat osiągnęło największą poprawę.
„Piąta edycja Indeksu Zdrowych Miast po raz pierwszy pozwala spojrzeć na całe pięciolecie: nie tylko na to, które miasto wypada dziś najlepiej, ale i na to, które przez pięć lat zrobiło największy postęp. Dlatego wskazujemy w niej Miasto Pięciolecia. Ta perspektywa jest bliska temu, jak rozumiem odpowiedzialne zarządzanie: o jakości decyzji świadczy kierunek i konsekwencja zmiany, a nie pojedynczy wynik”
dr hab. Piotr Wachowiak prof. SGH, rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Miastem pięciolecia Indeksu Zdrowych Miast zostało Zabrze. W porównywalnym zestawieniu pomiędzy edycjami 2022 i 2026 miasto przesunęło się z 58. na 27. miejsce. Oznacza to awans o 31 pozycji, największy spośród wszystkich 66 analizowanych miast.
Zabrze poprawiło swoją pozycję w pięciu z siedmiu obszarów, które można było porównać w okresie pięcioletnim. Największa zmiana dotyczyła zdrowia. W tej kategorii Zabrze awansowało z 53. na 13. miejsce.
Autorzy indeksu wskazali również miasta pięciolecia w poszczególnych obszarach.
- Zabrze w obszarze zdrowia
- Katowice w obszarze ludność i pokolenia
- Włocławek w usługach komunalnych i społecznych
- Świnoujście w edukacji
- Siedlce w mieszkalnictwie
- Konin w środowisku
- Szczecin w przestrzeni
Według autorów zestawienia szczególnie wyraźnie dystans nadrabiają miasta poprzemysłowe. Dziewięć z czternastu miast konurbacji górnośląskiej osiągnęło dodatni bilans pięciolecia. Konurbacja oznacza duży zespół sąsiadujących ze sobą miast połączonych gospodarczo i komunikacyjnie, ale bez jednego dominującego ośrodka.
Toruń i Lublin poprawiły swoje pozycje we wszystkich siedmiu porównywalnych obszarach. Odmienny kierunek zmian odnotowano między innymi w Ostrołęce i Elblągu. Ostrołęka uzyskała poprawę tylko w jednym obszarze. Elbląg stracił łącznie 65 pozycji.
„Awans nie jest dany raz na zawsze. Najszerzej poprawiły się Toruń i Lublin, zyskując pozycje we wszystkich siedmiu porównywalnych obszarach, ale są też miasta cofające się niemal wszędzie — należą do nich Ostrołęka, która poprawiła się tylko w jednym obszarze, oraz Elbląg, który stracił łącznie 65 pozycji”
eksperci Indeksu Zdrowych Miast
Eksperci podkreślili również znaczenie analizowania wyników poszczególnych obszarów, a nie wyłącznie miejsca zajmowanego w całym zestawieniu.
„najwięcej praktycznego pożytku daje zresztą czytanie indeksu nie przez pryzmat miejsca w rankingu ogólnym, lecz profilu miasta w ośmiu obszarach: pokazuje on, gdzie skierować uwagę i u kogo szukać sprawdzonych rozwiązań”
eksperci Indeksu Zdrowych Miast
Piąta edycja Indeksu Zdrowych Miast wskazała Warszawę i Bielsko-Białą jako liderów swoich grup wielkościowych, Rybnik jako najlepsze miasto w obszarze zdrowia oraz Zabrze jako miasto pięciolecia. Wyniki obejmują 66 polskich miast i pokazują zarówno ich aktualne rezultaty, jak i kierunek zmian obserwowanych w porównywalnych obszarach w ciągu pięciu lat.
FAQ
Które miasto wygrało Indeks Zdrowych Miast wśród największych miast?
Warszawa zajęła pierwsze miejsce w grupie miast powyżej 300 tys. mieszkańców, uzyskując 68,3 pkt.
Które miasto zostało liderem wśród miast poniżej 300 tys. mieszkańców?
Pierwsze miejsce zajęła Bielsko-Biała z wynikiem 67,4 pkt, przed Rzeszowem i Białymstokiem.
Które miasto osiągnęło najlepszy wynik w obszarze zdrowia?
Najwyższy łączny wynik w obszarze zdrowia osiągnął Rybnik, który wyróżnił się między innymi budżetem na działania prozdrowotne, liczbą uczestnictw oraz dużą liczbą interwencji.
Dlaczego Bielsko-Biała zajęła drugie miejsce w obszarze zdrowia?
Bielsko-Biała wyróżniła się największą liczbą osób objętych interwencjami oraz czwartym najwyższym budżetem na mieszkańca, mimo zastosowania niekorzystnej wartości zastępczej z powodu braku danych o punktach sprzedaży alkoholu.
Które miasto zostało miastem pięciolecia?
Miastem pięciolecia zostało Zabrze, które pomiędzy edycjami 2022 i 2026 awansowało z 58. na 27. miejsce, czyli o 31 pozycji.
Ile miast uwzględniono w Indeksie Zdrowych Miast?
Autorzy zestawienia przeanalizowali 66 polskich miast, w których pod koniec 2025 roku mieszkało łącznie 12,2 mln osób.
Źródło: TVN24
